Trong các kỳ thảo luận của Quốc hội gần đây, các đại biểu đều nhất trí với quan điểm đấu thầu rộng rãi sẽ tạo ra sự canh tranh lành mạnh, công bằng, minh bạch của thị trường, hạn chế tiêu cực có thể xảy ra. Vì vậy, một số ý kiến cho rằng khi sửa đổi Luật Đầu thầu chỉ nên áp dụng chỉ định thầu trong...

 

Công nhân và máy móc thi công tại công trường rất thưa thớt.

Lạm dụng “cấp bách” để chỉ định thầu

Liên quan đến chỉ định thầu trong trường hợp cấp bách, Khoản 1, Điều 22, Luật Đấu thầu quy định rõ các trường hợp áp dụng chỉ định thầu, trong đó có: Gói thầu cần thực hiện để khắc phục ngay hoặc để xử lý kịp thời hậu quả gây ra do sự cố bất khả kháng; gói thầu cần triển khai ngay để tránh gây nguy hại trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của cộng đồng dân cư trên địa bàn hoặc để không ảnh hưởng nghiêm trọng đến công trình liền kề; gói thầu mua thuốc, hóa chất, vật tư, thiết bị y tế để triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh trong trường hợp cấp bách...

Với quy định nêu trên, trong trường hợp cấp bách, các địa phương, đơn vị có thể thực hiện ngay việc chỉ định thầu mà không cần xin cấp trên.

Nhiều chuyên gia khẳng định, chỉ định thầu thuộc diện khẩn cấp, cấp bách như quy định tại Điều 22, Luật Đấu thầu không phải là trường hợp đặc biệt như quy định tại Điều 26 của Luật. Do đó, cần hiểu đúng về chỉ định thầu trong trường hợp cấp bách, tránh hiện tượng lợi dụng “lệnh khẩn cấp, cấp bách” để chỉ định thầu.

Luật Đấu thầu hiện hành quy định 6 trường hợp chỉ định thầu nhưng dự thảo Luật trình Quốc hội cho ý kiến tăng lên 10 trường hợp áp dụng hình thức chỉ định thầu. Với đề xuất sửa đổi này của ban soạn thảo nhận được nhiều ý kiến băn khoăn từ phía đại biểu Quốc hội, chuyên gia, cử tri và Nhân dân. Liệu việc mở rộng các trường hợp áp dụng chỉ định thầu có phù hợp với mục tiêu “nâng cao tính cạnh tranh, công khai, minh bạch, hiệu quả kinh tế”.

Băn khoăn về những gói thầu xây lắp hàng trăm tỷ đồng được “chỉ định” ở Đồng Tháp

Ngày 20/6/2022, ông Huỳnh Minh Tuấn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp đã ký Quyết định số 638/QĐ-UBND.HC để phê duyệt đầu tư dự án khẩn cấp: Xử lý cấp bách sạt lở sông Tiền khu vực xã Tân Mỹ, Mỹ An Hưng B, huyện Lấp Vò (Đồng Tháp). Quyết định này căn cứ vào đề nghị của Sở Nông nghiệp và PTNT tại Tờ trình số 2037/TTr-SNN ngày 15/6/2022 và nội dung Biên bản số 109/BB-UBND ngày 20/6/2022 của UBND tỉnh.

Theo quyết định trên thì dự án được giao cho Ban Quản lý dự án đầu tư đầu tư xây dựng công trình Nông nghiệp và PTNT làm chủ đầu tư. Tổng mức đầu tư dự án là 399.077.198.000 đồng. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương là 290 tỷ đồng.

Đến ngày 21/6/2022, ông Phạm Thiện Nghĩa, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp ký Quyết định số 645/QĐ-UBND.HC về việc ban hành Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp cho dự án trên.

Công nhân tại dự án của Công ty Thanh Tuấn không hề được trang bị bảo hộ lao động và có dấu hiệu là công nhân thời vụ, công nhật.

Ngày 11/7/2022, UBND tỉnh Đồng Tháp có Quyết định số 739/QĐ-UBND.HC về việc phê duyệt lựa chọn nhà thầu dự án khẩn cấp: Xử lý cấp bách sạt lở sông Tiền khu vực xã Tân Mỹ, xã Mỹ An Hưng B, huyện Lấp Vò. Theo đó, đơn vị tư vấn khảo sát, lập báo cáo đề xuất dự án là Viện Khoa học thủy lợi miền Nam.

Đến ngày 14/7/2022, ông Nguyễn Văn Nhiều, Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư Xây dựng Công trình Nông nghiệp và PTNT tỉnh Đồng Tháp (Ban QLDA) ký Quyết định số 160/QĐ-QLDA để “chỉ định” cho Công ty TNHH Xây dựng và Khảo sát công trình Thanh Tuấn trúng “Gói thầu số 09: Xây dựng dựng kè bảo vệ bở (từ K0+510 đến KF  thuộc Dự án đầu tư khẩn cấp: Xử lý cấp bách sạt lở sông Tiền khu vực xã Tân Mỹ, Mỹ An Hưng B, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp)” có giá trúng lên đến 248.392.049.000 đồng.

Cũng trong ngày 14/7/2022, ông Nhiều, Giám đốc Ban QLDA ký tiếp Quyết định số 161/QĐ-QLDA để chỉ định cho Công ty Cổ phần Bảo Chung trúng “Gói thầu số 08: Xây dựng kè bảo vệ bở (Từ K0+000 đến K0+ 510) thuộc Dự án đầu tư khẩn cấp: Xử lý cấp bách sạt lở sông Tiền khu vực xã Tân Mỹ, Mỹ An, Hưng B, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp” có giá chỉ định là 90.329.665.000 đồng.

Tiếp đến, ngày 15/11/2022, Ban QLDA tiếp tục ký Quyết định số 233/QĐ-QLDA để phê duyệt cho Công ty CP Bảo Chung trúng “Gói thầu số 08: Kè tường bê tông cốt thép bảo vệ bờ đoạn 3 (Từ C93+10 đến C115, L=504m)” có giá trúng lên đến 47.117.056.000 đồng.

Trước việc phê duyệt “chỉ định” thầu hàng trăm tỷ đồng cho Công ty Thanh Tuấn và Bảo Chung đã dấy lên dư luận băn khoăn về việc chấp hành pháp luật, quy trình trong đấu thầu ở các gói thầu trên. Việc áp dụng “dự án khẩn cấp” để chỉ định thầu liệu có đảm bảo tính cạnh tranh, khách quan, công bằng và tiết kiệm ở dự án đầu tư công này?

Trong khi Công ty Thanh Tuấn đang “dàn trải” thực hiện rất nhiều gói thầu xây dựng ở TP.HCM, Long An… nên việc “chỉ định” cho doanh nghiệp này ở Đồng Tháp liệu có đảm bảo tiến độ, chất lượng trong thi công? Có hay không việc doanh nghiệp được chỉ định thầu rồi sau đó xé nhỏ để “bán thầu”?

Biển báo công trình của Công ty CP Bảo Chung

Trong hai ngày 8 và 9/3/2023, phóng viên Tạp chí Người Xây dựng đã trực tiếp về khảo sát các công trình mà Công ty Thanh Tuấn và Bảo Chung đang thực hiện tại các gói thầu “chỉ định” trên. Mặc dù là công trình “cấp bách” nhưng phóng viên quan sát thấy số lượng máy móc, nhân công tại đây rất thưa thớt. Phần lớn công nhân đều không mặc đồng phục công nhân, không được trang bị bảo hộ lao động cần thiết và có dấu hiệu là lao động thời vụ (công nhật)…

Để có cái nhìn khách quan, đa chiều và đồng thời trả lời những băn khoăn của bạn đọc, mới đây, phóng viên Tạp chí Người Xây dựng đã trực tiếp liên hệ làm việc với Ban Quản lý dự án Đầu tư Xây dựng Công trình Nông nghiệp và PTNT, Sở Kế hoạch Đầu tư tỉnh Đồng Tháp… và các cơ quan có liên quan nhưng chưa nhận được câu trả lời chính thức.

Tạp chí Người Xây dựng sẽ tiếp tục phản ánh ở các kỳ tiếp theo!

 

Minh Tâm

 

PV (Người Xây Dựng)