Chính phủ ban hành tiêu chí thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa

Theo quy định, địa phương được lựa chọn triển khai thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa phải là đô thị có di sản hình thành và phát triển gắn bó với quá trình hình thành, phát triển của địa phương. Giữa đô thị và di sản phải tồn tại mối liên hệ chặt chẽ, trong đó các giá trị di sản đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên bản sắc và giá trị đặc trưng của đô thị.

Một trong những điều kiện bắt buộc là địa phương phải sở hữu ít nhất hai di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể hoặc di sản tư liệu đã được Việt Nam hoặc UNESCO công nhận, xếp hạng hoặc ghi danh. Đồng thời, địa phương phải chứng minh hiệu quả trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống, phát triển kinh tế - xã hội, du lịch và công nghiệp văn hóa, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cũng như quảng bá hình ảnh, giá trị di sản ở trong nước và quốc tế.

Nghị định cũng đặt ra yêu cầu địa phương phải ban hành và triển khai hiệu quả các quy chế về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, tổ chức thực hiện các chương trình, đề án, dự án bảo tồn đạt kết quả thiết thực, đồng thời có chính sách phù hợp dành cho nghệ nhân theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, địa phương cần có kinh nghiệm trong đầu tư, bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị di sản; bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển văn hóa, kinh tế, xã hội và môi trường theo hướng bền vững. Bên cạnh đó, địa phương phải có di sản thế giới đã được định giá giá trị kinh tế tổng thể và công bố quốc tế, đồng thời sở hữu bảo tàng đạt tiêu chuẩn từ hạng II trở lên.

Theo Nghị định, các đô thị được lựa chọn thí điểm sẽ được ưu tiên bố trí nguồn lực để bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, triển khai các chương trình, dự án bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đồng thời, các địa phương này còn được áp dụng nhiều cơ chế ưu đãi về đất đai, phí và lệ phí nhằm đáp ứng yêu cầu về không gian kiến trúc, cảnh quan, di tích khảo cổ cũng như bảo tồn các loại hình di sản văn hóa vật thể và phi vật thể.

Việc xác định phạm vi và địa bàn thực hiện thí điểm thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp tỉnh trên cơ sở đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định. Đô thị di sản văn hóa cũng phải được xác định trong quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Về chính sách đất đai, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định bổ sung chỉ tiêu sử dụng đất ngoài mức đã được phân bổ đối với các dự án đầu tư trong lĩnh vực di sản văn hóa và công nghiệp văn hóa. UBND cấp tỉnh được phép áp dụng mức ưu đãi tiền thuê đất theo từng không gian đặc thù, tối đa giảm 50% so với mức hiện hành đối với các dự án dịch vụ, du lịch, hợp tác công - tư và phát triển công nghiệp văn hóa trong khu vực di tích, với điều kiện không làm ảnh hưởng đến giá trị gốc và cảnh quan của di sản.

Đối với cơ chế về phí và lệ phí, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định mức thu phí dịch vụ tại các di tích và ban hành một số khoản lệ phí theo quy định của pháp luật. Toàn bộ nguồn thu từ các khoản phí, lệ phí này thuộc ngân sách địa phương.

Riêng nguồn thu từ phí tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa, công trình văn hóa và bảo tàng trên địa bàn đô thị di sản, sau khi trừ chi phí phục vụ hoạt động thu phí theo quy định, toàn bộ số tiền còn lại phải được nộp vào ngân sách nhà nước hoặc ngân sách địa phương để đầu tư cho công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi, trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị các di sản văn hóa.