Đề xuất cơ chế đặc thù cho khu đô thị lấn biển

Chiều 20/8, tại Phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng cơ chế nhằm thể chế hóa các chủ trương về phát triển kinh tế biển, khai thác hiệu quả không gian lấn biển và khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng.

Theo Bộ Tài chính, Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển nhưng quỹ đất ven biển tại các đô thị lớn ngày càng hạn hẹp. Phát triển khu đô thị lấn biển có thể tạo thêm quỹ đất, hình thành các cực tăng trưởng mới, thu hút vốn, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Qua rà soát, các dự án này có 3 đặc thù lớn gồm: đảo nhân tạo chưa hình thành khi lập quy hoạch; nhu cầu vốn rất lớn, thời gian thu hồi vốn dài; khối lượng vật liệu san lấp lớn. Vì vậy, cơ chế đề xuất tập trung xử lý các vấn đề đặc thù của việc hình thành khu đô thị trên đảo nhân tạo, không điều chỉnh hoạt động lấn biển nói chung.

Dự thảo đề xuất bổ sung 3 điều về cơ chế, chính sách phát triển khu đô thị lấn biển vào Chương IV của dự án Luật Phát triển đô thị. Chính phủ cũng đề nghị áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn để bổ sung nội dung này vào chương trình kỳ họp không thường lệ tháng 8/2026 và thông qua cùng dự án Luật Phát triển đô thị.

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành việc nghiên cứu cơ chế đặc thù nhằm mở rộng không gian phát triển, khai thác tiềm năng kinh tế biển và huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh, tránh cách hiểu khu đô thị lấn biển là một đơn vị hành chính hoặc cấp chính quyền mới.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về đất hình thành từ lấn biển, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về đất đai, biển và hải đảo; đồng thời không làm thay đổi chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai, tài nguyên và không gian biển.

Các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, chủ quyền, an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển cũng cần được bảo đảm.

Cơ quan thẩm tra đề nghị chỉ đưa vào Luật Phát triển đô thị những nội dung thực sự đặc thù, tránh quy định trùng lặp với pháp luật chuyên ngành. Đồng thời, cần rà soát kỹ các chính sách về tiêu chí dự án, nhà đầu tư chiến lược, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, chuyển nhượng dự án, thời hạn hoạt động, quy hoạch, vật liệu san lấp, ưu đãi đầu tư và cơ chế quản lý, giám sát để bảo đảm tính hợp lý, khả thi.

UBPLTP cho rằng, các cơ chế, chính sách đề xuất hiện chủ yếu tập trung vào ưu đãi, hỗ trợ và thu hút đầu tư, trong khi quy định về quản lý, vận hành và kiểm soát rủi ro trong suốt vòng đời dự án chưa đầy đủ.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, thiết kế chính sách theo hướng thống nhất với các quy định của Luật Phát triển đô thị, chỉ tích hợp những nội dung thực sự cần thiết.

UBPLTP cũng lưu ý, việc mở rộng cơ chế đang áp dụng tại Đà Nẵng thành chính sách chung cho nhiều địa phương là chính sách mới, có tác động lớn đến tài nguyên, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần bổ sung đầy đủ ý kiến, kết luận của cấp có thẩm quyền và hoàn thiện hồ sơ để Quốc hội xem xét, quyết định.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao Chính phủ và các bộ, ngành đã khẩn trương hoàn thiện hồ sơ; đồng thời ghi nhận Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức thẩm tra kịp thời.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án khu đô thị lấn biển, đồng thời đồng ý trình Quốc hội xem xét, thông qua nội dung này tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng thống nhất giữ nguyên Tờ trình số 563/TTr-CP và Báo cáo thẩm tra để gửi đại biểu Quốc hội nghiên cứu, cho ý kiến.

Chính phủ và các bộ, ngành được yêu cầu theo dõi sát quá trình thảo luận, kịp thời giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và phối hợp với cơ quan thẩm tra để hoàn thiện các cơ chế, chính sách theo hướng thực sự cần thiết, ngắn gọn và thuộc thẩm quyền của Quốc hội.