Lâm Đồng cảnh báo nguy cơ vi phạm pháp luật trong hoạt động xây dựng

Trước tình hình này, mới đây Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh, chủ đầu tư và nhà thầu nghiêm túc chấp hành pháp luật, không vì lợi ích kinh tế trước mắt mà xem nhẹ các yêu cầu về an toàn công trình.

Không chỉ xây dựng sai phép mới bị xử lý

Từ ngày 1/7/2026, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 có hiệu lực, thay thế Luật Xây dựng số 50/2014/QH13. Cùng với đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 217/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động xây dựng và Nghị định số 207/2026/NĐ-CP về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình. Từ ngày 26/8/2026, Nghị định số 339/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng có hiệu lực, thay thế Nghị định số 16/2022/NĐ-CP.

Theo Điều 15 Luật Xây dựng năm 2025, các hành vi bị nghiêm cấm không chỉ bao gồm xây dựng tại khu vực cấm hoặc không phù hợp quy chuẩn, mà còn có khởi công khi chưa đáp ứng đủ điều kiện; vi phạm quy định về an toàn lao động, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, an ninh, trật tự; tự ý thay đổi thiết kế đã được thẩm định, phê duyệt làm ảnh hưởng đến an toàn công trình.

Khoản 1 Điều 48 của luật quy định công trình chỉ được khởi công khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định, trong đó có mặt bằng xây dựng, giấy phép xây dựng đối với trường hợp phải có giấy phép, thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt, hợp đồng với nhà thầu và thông báo khởi công đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng tại địa phương.

Vì vậy, việc có mặt bằng hoặc nhu cầu sớm đưa công trình vào hoạt động không thể là lý do để chủ đầu tư bỏ qua các thủ tục pháp lý. Từ khảo sát, thiết kế, lựa chọn nhà thầu đến thi công, giám sát và nghiệm thu đều phải được thực hiện đúng quy định, bảo đảm chất lượng và an toàn.

Vi phạm xây dựng có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự

Thực tế tại Lâm Đồng cho thấy, những sai phạm trong hoạt động xây dựng có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Ngày 29/6/2023, sự cố sạt lở taluy tại công trình kè chắn đất trên đường Yên Thế, phường Xuân Hương - Đà Lạt khiến 2 người tử vong. Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với các trường hợp liên quan về tội “Vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”.

Ngày 2/7/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng tiếp tục khởi tố bị can Trần Quang Tính, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại trang trại Việt Phong Phú, về cùng tội danh.

Bên cạnh đó, Kết luận thanh tra số 55/KL-TTr ngày 10/6/2026 của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định dự án Khu du lịch thác Đam B’ri có 18 khu vực xây dựng vi phạm, với tổng diện tích gần 5.600 m², không có giấy phép xây dựng và không phù hợp với quy hoạch được phê duyệt.

Những vụ việc này là lời cảnh báo đối với chủ đầu tư, doanh nghiệp và các cá nhân trực tiếp tổ chức hoạt động xây dựng. Trách nhiệm không chỉ dừng ở việc hoàn thành công trình mà còn liên quan đến tính mạng, sức khỏe của người lao động, người dân, sự an toàn của các công trình lân cận và cộng đồng.

Theo Điều 298 Bộ luật Hình sự, hành vi vi phạm quy định về xây dựng trong các khâu khảo sát, thiết kế, thi công, sử dụng nguyên liệu, vật liệu, máy móc, giám sát, nghiệm thu hoặc các lĩnh vực khác của hoạt động xây dựng, nếu gây hậu quả đáp ứng điều kiện luật định, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tùy tính chất, mức độ vi phạm, người chịu trách nhiệm có thể là chủ đầu tư, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, người chỉ huy thi công hoặc cá nhân thực hiện công tác khảo sát, thiết kế, giám sát và tổ chức xây dựng.

Điều 298 Bộ luật Hình sự quy định khung hình phạt cơ bản gồm phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 500 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Trường hợp phạm tội có tình tiết tăng nặng và hậu quả nghiêm trọng hơn, mức phạt tù có thể lên đến 15 năm. Người vi phạm còn có thể bị phạt tiền bổ sung, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định.

Ngay cả khi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi vi phạm vẫn có thể bị xử phạt hành chính, buộc khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.

Chủ động kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn công trình

Các công trình kè, taluy, san lấp mặt bằng, đắp đất trên địa hình đồi dốc, hồ chứa nước và đường nội bộ trong trang trại cần được đặc biệt chú trọng về khảo sát địa chất, thủy văn, thiết kế và biện pháp thi công. Trong điều kiện mưa lớn kéo dài, công trình không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật có thể xảy ra sạt trượt, vỡ hoặc gây thiệt hại cho người dân ở khu vực lân cận và vùng hạ lưu.

Những vi phạm thường gặp còn có tự ý xây dựng khi chưa được cấp phép, xây dựng không đúng quy hoạch, chưa thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất; giao công trình cho tổ chức, cá nhân không đủ điều kiện năng lực; không thực hiện đầy đủ việc giám sát, nghiệm thu hoặc các biện pháp bảo đảm an toàn cho công trình liền kề.

Đặc biệt, khi phát hiện nguy cơ mất an toàn hoặc khả năng xảy ra sự cố ảnh hưởng đến tính mạng, công trình lân cận và cộng đồng, chủ đầu tư, nhà thầu cùng đơn vị quản lý, sử dụng công trình phải kịp thời dừng thi công, triển khai biện pháp bảo đảm an toàn và bảo vệ hiện trường theo quy định.

Để phòng ngừa vi phạm, Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh, chủ đầu tư và nhà thầu rà soát đầy đủ điều kiện pháp lý trước khi khởi công; kiểm tra giấy phép, quy hoạch, hồ sơ khảo sát, thiết kế và biện pháp thi công; lựa chọn tổ chức, cá nhân đủ năng lực; thực hiện nghiêm quy trình giám sát, nghiệm thu và bảo đảm an toàn cho các công trình lân cận.

Trong quá trình thi công, các bên không được tự ý thay đổi thiết kế đã được phê duyệt hoặc cắt giảm biện pháp an toàn vì áp lực tiến độ và lợi ích kinh tế. Khi phát hiện nguy cơ mất an toàn, cần kịp thời dừng thi công, xử lý nguy cơ và thông báo cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Tuân thủ pháp luật về xây dựng không chỉ nhằm tránh bị xử phạt mà quan trọng hơn là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của người lao động, người dân và chính doanh nghiệp. An toàn công trình phải được xác định là trách nhiệm bắt buộc, xuyên suốt từ khâu chuẩn bị đầu tư đến thi công, nghiệm thu và đưa công trình vào sử dụng.