(NXD) -
Xung đột địa chính trị tại Trung Đông đang tác động lớn đến chuỗi cung ứng và dòng chảy thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, với một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam đây không chỉ là thách thức mà còn mở ra cơ hội và bước đi mới.
Thách thức lớn và giải pháp của doanh nghiệp
Hội thảo "Chiến tranh - Khủng hoảng hay cơ hội cho người xuất khẩu?" diễn ra chiều 13/3, đã thu hút đông đảo sự tham gia của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Tại hội thảo, các doanh nghiệp đã cùng nhau chia sẻ góc nhìn về những thách thức phải đối mặt trong thời điểm xung đột Trung Đông đang căng thẳng và cùng bàn giải pháp cũng như chia sẻ kinh nghiệm tìm kiếm cơ hội mới.
Ông Nguyễn Tuấn Việt - Chủ tịch HĐQT Công ty Xúc tiến xuất khẩu VIETGO).
Theo chia sẻ của các doanh nghiệp, những diễn biến căng thẳng từ xung đột Trung Đông đang tác động rõ rệt đến chuỗi cung ứng và dòng chảy thương mại toàn cầu. Trong đó, áp lực chủ yếu mà doanh nghiệp đối mặt bao gồm: biến động giá năng lượng, gián đoạn logistics và rủi ro tỷ giá.
Đặc biệt, xung đột đã làm tuyến vận tải qua kênh đào Suez - huyết mạch kết nối châu Á với châu Âu - bị ảnh hưởng nghiêm trọng, buộc nhiều hãng tàu phải vòng qua mũi Nam Phi. Điều này khiến thời gian vận chuyển hàng hóa từ Việt Nam sang châu Âu tăng thêm vài tuần. Hành trình vốn từ khoảng 25 ngày có thể lên gần 50 ngày, trong khi chi phí cước tàu đã cao gấp 2 đến 3 lần so với bình thường cộng thêm các yếu tố rủi ro cao như: hàng hóa có nguy cơ hư hỏng, phí nhiên liệu tăng, yếu tố bất ngờ từ chiến tranh.
Đề cập đến giải pháp, ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc VIETGO - đơn vị chuyên tư vấn xuất nhập khẩu cho rằng, doanh nghiệp không nên quá hoảng loạn trước những thông tin về cước tàu tăng vọt bởi giá vận tải không phải lúc nào cũng tăng theo một chiều. Theo ông, doanh nghiệp hoàn toàn có thể đàm phán với các hãng tàu hoặc các đại lý logistics để đạt được mức giá phù hợp. “Vấn đề nằm ở việc doanh nghiệp có chủ động làm việc, trao đổi và đàm phán với các đối tác hay không".
Thực tế, nhiều doanh nghiệp lo ngại rủi ro nên tạm thời chưa đưa hàng lên tàu, khiến lượng hàng trên mỗi chuyến giảm xuống còn khoảng 600 đến 700 container so với mức 1.000 container trước đây khiến đẩy giá cước lên cao.
Là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu nông sản hàng đầu, Giám đốc Công ty TNHH Dawnsky Trần Bình Minh, cho hay: Mức điều chỉnh giữa các hãng tàu không đồng nhất, có hãng áp thêm phụ phí rủi ro khoảng 2.000 USD, nhưng cũng có hãng chỉ điều chỉnh cước vận tải tăng khoảng 200 đến 300 USD mà không áp thêm bất kỳ khoản phụ phí nào.
Ông Trần Bình Minh - Giám Đốc CÔNG TY TNHH DAWNSKY kiểm tra hàng hóa trước khi xuất khẩu.
Nói về cách doanh nghiệp đang ứng phó với hàng hóa đang trên đường vận chuyển, ông cho biết: Tàu hàng nên quá cảnh tại Ấn Độ hoặc các cảng trung gian. Bên cạnh đó, thay vì ngồi chờ, doanh nghiệp chủ động phân loại hàng, chuyển tải sang chuyến khác hoặc bán trước tại thị trường trung gian nếu hàng có nguy cơ hư hỏng.
Ông Nguyễn Tiến Đạt - Giám đốc Công ty TNHH Victory980, đưa ra lời khuyên: "Trong giai đoạn này doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến giá cước và tìm các tuyến tàu phù hợp với đơn hàng của mình. Việc tăng cước do chiến tranh hay biến động thị trường không phải trở ngại không thể vượt qua và cũng khó kéo dài trong thời gian dài".
Cơ hội mở rộng thị trường mới, củng cố vị thế kinh doanh
Song song với thách thức thì cơ hội đi kèm cũng không nhỏ bởi lẽ khi nguồn cung tại một số khu vực bị gián đoạn, các nhà nhập khẩu có xu hướng tìm kiếm thêm đối tác từ những thị trường ổn định. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội mở rộng thị trường, gia tăng đơn hàng và củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng quốc tế.
Về vấn đề này, Tổng Giám đốc VIETGO Nguyễn Tuấn Việt cho biết: Trong khoảng 10 ngày gần đây, hệ thống kết nối của đơn vị đã ghi nhận hơn 300 đơn hàng từ khu vực Trung Đông tìm nguồn cung từ Việt Nam. Các đơn hàng chủ yếu tập trung vào nhóm nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng và một số vật liệu xây dựng.
Nhu cầu tăng lên khi nguồn cung nội vùng Trung Đông bị gián đoạn do xung đột, buộc nhiều nhà nhập khẩu phải tìm thêm nguồn hàng từ các thị trường khác. Trong đó, Việt Nam được đánh giá là nguồn cung ổn định cho nhiều mặt hàng như nông sản, gỗ, dệt may và hàng tiêu dùng.
"Đáng chú ý, trong số các yêu cầu giao thương gần đây cũng xuất hiện những đơn hàng đặc thù như quan tài và túi đựng tử thi. Đây là nhu cầu phát sinh từ thực tế thị trường trong bối cảnh chiến sự", ông Việt nói.
Cũng theo ông Việt, trong những giai đoạn thị trường biến động, các quốc gia có môi trường chính trị ổn định, năng lực sản xuất tốt và hệ thống logistics thuận lợi thường trở thành lựa chọn thay thế của các nhà nhập khẩu quốc tế. Ở góc độ này, Việt Nam đang có nhiều lợi thế khi vừa duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, vừa có mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp với nhiều đối tác trên thế giới.
Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hà Quang xuất khẩu nhiều hàng hóa sang thị trường Trung Đông.
Là doanh nghiệp xuất khẩu tại thị trường Trung Đông, ông Hà Quang Vũ - Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hà Quang cho biết: Bối cảnh kinh tế thế giới đặc biệt tại khu vực Trung Đông luôn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường. Với những doanh nghiệp chưa kịp thích ứng, các biến động địa chính trị có thể trở thành thách thức lớn. Tuy vậy, trong nhiều trường hợp những biến động này cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp biết nắm bắt và điều chỉnh chiến lược kinh doanh.
Dù có biến động về giá cước vận tải biển, thị trường Trung Đông hiện chưa bị gián đoạn hoàn toàn do các yếu tố địa chính trị. Các doanh nghiệp vẫn có thể duy trì hoạt động xuất khẩu nếu lựa chọn tuyến vận chuyển và cảng trung chuyển phù hợp.
Ông Vũ thông tin, mới đây công ty đã ký hợp đồng tương lai với một đối tác tại UAE. Đây là tập đoàn bán lẻ lớn, sở hữu hệ thống siêu thị thuộc nhóm lớn tại khu vực Trung Đông. Hợp đồng được ký theo hình thức giao hàng trong tương lai với kế hoạch giao hàng vào tháng 5 và 6/2026 thay vì thực hiện giao ngay trong thời điểm hiện tại.
"Trong bối cảnh thị trường biến động, phương án này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch xuất khẩu và có thể đạt hiệu quả kinh doanh tốt hơn khi thị trường vận tải có sự điều chỉnh", ông nói.
Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất, bà Thư Anna - đại diện Công ty TNHH Anna Furniture cho biết, ngành gỗ vẫn là một trong những lĩnh vực xuất khẩu có thế mạnh của Việt Nam. Dù thị trường quốc tế có nhiều biến động, hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp vẫn được duy trì ổn định.
Thông tin việc công ty vừa có lô hàng xuất khẩu sang châu Âu với chuyến tàu khởi hành ngày 12/3, bên cạnh các lô hàng đã được đưa ra cảng ngay sau kỳ nghỉ Tết, bà Thư cho rằng, yếu tố cốt lõi của thị trường vẫn là quan hệ cung - cầu. Khi nhu cầu của khách hàng còn cao doanh nghiệp vẫn có thể tìm được phương án vận chuyển phù hợp.
"Chúng ta cần đánh giá mức độ ảnh hưởng của các xung đột dựa trên từng khu vực thị trường cụ thể. Đối với các đơn hàng gỗ xuất khẩu sang châu Âu, mức độ tác động hiện chưa quá lớn. Dù chi phí vận tải có tăng, một số hãng tàu vẫn giữ được mức giá ổn định và các lô hàng vẫn được vận chuyển bình thường", bà Thư chia sẻ.
Nhất Nam