Thủ tướng: Nhà nước quyết định giá đất, kiểm soát tổng thể giá nhà, giá đất

Tại phiên thảo luận tổ chiều 19/8 về định hướng sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện chính sách theo hướng đồng bộ, minh bạch, tháo gỡ điểm nghẽn và tạo dư địa phát triển.

Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu

Một trong những vấn đề trọng tâm được Thủ tướng đề cập là giá đất, bởi đây là đầu vào của nhiều dự án và có tác động lớn đến chi phí của nền kinh tế.

Thủ tướng cho biết định hướng là Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu và phương pháp khoa học, công khai, minh bạch, đồng thời kết nối, liên thông dữ liệu đất đai với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Theo Thủ tướng, tăng cường vai trò điều tiết của Nhà nước đối với giá đất sẽ góp phần kiểm soát chi phí đầu vào, qua đó có giải pháp tổng thể để kiểm soát giá nhà, giá đất. Cùng với đó là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục, tránh tình trạng quy trình giao đất kéo dài làm tăng chi phí dự án.

Đối với giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, chính sách mới cần bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh, lựa chọn được nhà đầu tư có năng lực và sử dụng đất hiệu quả. Luật cũng phải quy định rõ trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất và trường hợp giao đất trực tiếp.

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng cho rằng cần chuyển từ tư duy chỉ bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân, bảo đảm điều kiện sống sau khi Nhà nước thu hồi đất được cải thiện.

Trong quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, định hướng là giảm tầng nấc quy hoạch, tiến tới xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi tỉnh, thành phố. Đồng thời, phải có tiêu chí chặt chẽ, công khai để hạn chế việc tự ý điều chỉnh quy hoạch, nhưng vẫn bảo đảm sự linh hoạt cần thiết trước yêu cầu phát triển.

Ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội

Đối với Luật Nhà ở, Thủ tướng cho biết định hướng quan trọng là chuyển từ tư duy sở hữu nhà ở sang bảo đảm người dân có nơi ở lâu dài, trong đó ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội.

Nhà nước có thể sử dụng quỹ đất công để đầu tư nhà ở cho thuê hoặc huy động nguồn lực xã hội tham gia. Một số cơ chế được nghiên cứu như hỗ trợ đất đai, vốn tín dụng, thuê đơn vị tư nhân vận hành nhà ở trong thời gian dài.

Mục tiêu là hình thành quỹ nhà ở cho thuê đủ lớn, có chất lượng và hạ tầng đồng bộ, giúp người dân có thêm lựa chọn thay vì nhất thiết phải sở hữu nhà.

Về thời hạn sử dụng chung cư, Thủ tướng nhấn mạnh không có công trình nào tồn tại vĩnh viễn. Khi hết thời hạn, công trình phải được kiểm định; nếu còn an toàn thì tiếp tục sử dụng, nếu không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật thì phải cải tạo hoặc xây dựng lại.

Khi xây dựng lại chung cư, quyền tài sản của người dân vẫn được pháp luật bảo vệ. Người dân thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định để phục vụ việc xây dựng mới, chứ không phải hết niên hạn là mất quyền đối với tài sản.

Xây dựng thị trường bất động sản minh bạch

Đối với Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng cho rằng mục tiêu quan trọng là xây dựng thị trường công khai, minh bạch, lành mạnh, ổn định và bền vững.
Các giao dịch cần được kiểm soát bằng hệ thống thông tin đồng bộ, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng, bất động sản.

Chính sách cũng sẽ nghiên cứu việc khuyến khích giao dịch qua sàn, thanh toán qua ngân hàng, hạn chế sử dụng tiền mặt và tăng cường bảo vệ người mua, người thuê - những bên thường yếu thế hơn trong giao dịch bất động sản.

Thủ tướng nhấn mạnh, các chính sách ưu đãi cần được thiết kế đồng bộ cho cả bên cung và bên cầu, vừa hỗ trợ doanh nghiệp phát triển dự án, vừa tạo điều kiện để người dân tiếp cận nhà ở với chi phí phù hợp.