(NXD) -
Những ngày giáp Tết, khi khói hương bảng lảng lan tỏa khắp thôn Quảng Nguyên, xã Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hòa (nay là xã Ứng Thiên, TP. Hà Nội) nhịp sản xuất tại các xưởng hương trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Trong dòng chảy bền bỉ của một làng nghề hàng trăm năm tuổi, xưởng hương (nhang) thảo mộc Từ Bi Hương của nghệ nhân Nguyễn Thu Phương là một điển hình tiêu biểu cho lớp người trẻ tiếp nối nghề truyền thống, đồng thời là minh chứng sinh động cho hiệu quả mà Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) mang lại đối với sự phát triển kinh tế nông thôn và làng nghề.
“Giấy bảo chứng” cho sản phẩm gắn với tín ngưỡng
Trongđời sống văn hóa người Việt, nén hương mang ý nghĩa đặc biệt. Từ bao đời nay, người Việt dùng hương để bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên, thần linh, Phật phápThánh, cũng như tri ân những người có công với đất nước. Theo nghệ nhân Nguyễn Thu Phương, “nén hương là cách người Việt gửi gắm lòng biết ơn, niềm tin và ước nguyện vào những giá trị thiêng liêng”.
Chính vì gắn chặt với tín ngưỡng, sản phẩm hương đặt ra yêu cầu rất cao về chất lượng và sự an toàn. Không chỉ cần mùi thơm dịu, dễ chịu, nén hương còn phải sạch, không gây ảnh hưởng tới sức khỏe người sử dụng. Trong bối cảnh thị trường xuất hiện không ít sản phẩm trôi nổi, thiếu kiểm soát, OCOP trở thành một “giấy bảo chứng” quan trọng, giúp người tiêu dùng nhận diện và lựa chọn sản phẩm uy tín.
Thông qua hệ thống tiêu chí đánh giá chặt chẽ, OCOP góp phần kiểm soát từ nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất đến chất lượng đầu ra. Với những sản phẩm gắn liền đời sống tâm linh như hương nhang, ý nghĩa của OCOP không chỉ nằm ở số sao được xếp hạng, mà còn ở việc bảo vệ niềm tin xã hội và các giá trị văn hóa truyền thống.
Từ sản xuất thủ công đến chuẩn hóa theo tiêu chí OCOP
Quảng Phú Cầu là làng nghề hương truyền thống nổi tiếng, nơi nhiều thế hệ người dân gắn bó với nghề. Tuy nhiên, trước khi có OCOP, phần lớn các cơ sở sản xuất vẫn mang tính nhỏ lẻ, dựa nhiều vào kinh nghiệm truyền đời; chất lượng sản phẩm giữa các hộ chưa đồng đều, việc xây dựng thương hiệu còn hạn chế.
OCOP đã tác động trực tiếp đến tư duy sản xuất của người làm nghề. Để tham gia chương trình, các cơ sở buộc phải rà soát toàn bộ quy trình, từ lựa chọn nguyên liệu, kỹ thuật sản xuất đến bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc. Có thể nói, OCOP đã “đặt” người làm nghề vào một chuẩn mực mới, buộc sản xuất phải bài bản và chuyên nghiệp hơn.
Tại Từ Bi Hương các sản phẩm chủ yếu theo phương thức thủ công, kết hợp kinh nghiệm truyền đời và quy trình được chuẩn hóa theo tiêu chí OCOP
Với cơ sở Từ Bi Hương, hành trình OCOP cũng là quá trình tự hoàn thiện. Năm 2021, sau khi tiếp cận thông tin về chương trình tại các hội chợ, chị Nguyễn Thu Phương bắt đầu hoàn thiện hồ sơ, thực hiện kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm, từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất. “OCOP được Nhà nước quan tâm và hỗ trợ rất bài bản, vì vậy tôi coi đây là cơ hội để sản phẩm của mình được đánh giá một cách khách quan”, chị Phương chia sẻ.
Giá trị gia tăng cho sản phẩm hương làng nghề
Một trong những tác động rõ nét nhất của OCOP là tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm. Nếu như trước đây, hương nhang chủ yếu được tiêu thụ theo hình thức truyền thống, bao bì đơn giản, ít thông tin, thì khi tham gia OCOP, sản phẩm buộc phải có tên gọi, thương hiệu rõ ràng, thông tin minh bạch, đáp ứng yêu cầu của thị trường hiện đại.
Tham gia Chương trình OCOP, các sản phẩm hương truyền thống của cơ sở Từ Bi Hương từng bước được chuẩn hóa và khẳng định vị thế. Năm 2021, 04 sản phẩm hương đầu tiên của cơ sở được công nhận OCOP 3 sao, trở thành những sản phẩm OCOP đầu tiên của xã Quảng Phú Cầu. Năm 2022, cơ sở tiếp tục phát triển dòng sản phẩm giá trị cao, có thêm 04 sản phẩm đạt OCOP 4 sao, góp phần nâng tầm thương hiệu hương làng nghề. Đến năm 2024, sản phẩm Hương trầm Từ Bi Hương tiếp tục được công nhận OCOP 3 sao, cho thấy sự bền bỉ trong việc duy trì chất lượng và định hướng phát triển lâu dài gắn với OCOP.
Công đoạn se hương bằng máy bán thủ công tại xưởng Từ Bi Hương, vừa đảm bảo năng suất, vừa giữ gìn kỹ thuật truyền thống của làng nghề Quảng Phú Cầu.
Không chạy theo sự khác biệt hình thức, các sản phẩm của Từ Bi Hương tập trung vào chất lượng cốt lõi. “Hương được làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên như thân cây, lá cây, rễ, vỏ và gỗ. Quan trọng nhất là cái tâm của người làm nghề được đặt vào từng nén hương”, chị Phương chia sẻ. Chứng nhận OCOP đã giúp những giá trị ấy được “nhìn thấy” rõ ràng hơn trên thị trường.
Đòn bẩy truyền thông và mở rộng thị trường
Không chỉ dừng lại ở việc chuẩn hóa chất lượng, OCOP còn đóng vai trò là đòn bẩy truyền thông hiệu quả cho sản phẩm làng nghề. Sau khi đạt chứng nhận, hương Từ Bi Hương được nhiều cơ quan báo chí, đài truyền hình quan tâm giới thiệu; các hội chợ, gian hàng OCOP trở thành kênh kết nối hiệu quả giữa sản phẩm và người tiêu dùng.
“Sau khi có OCOP, tôi tự tin hơn khi đưa sản phẩm ra thị trường. Các nhà phân phối cũng yên tâm hơn vì sản phẩm đã được kiểm nghiệm, đánh giá”, chị Phương cho biết.
Bên cạnh kênh truyền thống, OCOP còn mở đường cho sản phẩm tiếp cận thương mại điện tử. Hương Từ Bi Hương hiện đã có mặt trên các nền tảng số như Shopee, Facebook, TikTok, góp phần mở rộng độ phủ thương hiệu. Có thể nói, OCOP đã trở thành “thẻ căn cước” giúp sản phẩm làng nghề bước vào thị trường hiện đại.
Điểm tựa tinh thần cho người làm nghề
Tác động của OCOP không chỉ thể hiện ở thị trường, mà còn ở chính tâm thế của người sản xuất. Với nghệ nhân Nguyễn Thu Phương, OCOP là điểm tựa để kiên trì với nghề. “Tôi đến với nghề trước hết vì nối nghiệp cha mẹ, sau đó là niềm đam mê. OCOP giúp tôi thêm vững tin rằng con đường mình chọn là đúng”, chị chia sẻ.
Nghệ nhân Nguyễn Thu Phương, đại diện thế hệ trẻ tiếp nối nghề hương truyền thống Quảng Phú Cầu, đồng thời là chủ cơ sở hương thảo mộc Từ Bi Hương.
Dù đánh giá cao vai trò của OCOP, chị Phương cũng nhấn mạnh rằng chứng nhận chỉ là một phần. “Giấy tờ là cần thiết, nhưng cái gốc vẫn là tâm của người làm nghề. Nếu không làm nghề tử tế, thì dù có OCOP, sản phẩm cũng khó tồn tại lâu dài”.
Chia sẻ về mong muốn đối với các sản phẩm hương trong thời gian tới, nghệ nhân Nguyễn Thu Phương bày tỏ: “Tôi mong các sản phẩm hương của mình luôn nhận được sự tin yêu của mọi người. Quan trọng nhất là làm nghề tử tế, để mỗi nén hương trở thành một cầu nối tâm linh, góp phần gìn giữ và lan tỏa văn hóa tín ngưỡng truyền thống của người Việt.”
Quan điểm ấy cho thấy OCOP không thay thế đạo đức nghề nghiệp, mà góp phần củng cố và lan tỏa những giá trị cốt lõi của nghề truyền thống. Với làng nghề hương Quảng Phú Cầu, OCOP giúp các cơ sở phát triển theo hướng “chậm nhưng chắc”, đặt uy tín lên hàng đầu trước khi mở rộng quy mô.
Từ câu chuyện hương Quảng Phú Cầu có thể thấy, OCOP không đơn thuần là một chứng nhận. Đó là công cụ giúp sản phẩm làng nghề được chuẩn hóa, nâng cao giá trị và khẳng định vị thế trên thị trường. Quan trọng hơn, OCOP góp phần bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh kinh tế thị trường.
Khi nén hương được “định danh” bằng OCOP, niềm tin của người tiêu dùng cũng được thắp lên. Và từ làng nghề Quảng Phú Cầu, những nén hương mang hồn cốt văn hóa Việt đang có thêm cơ hội đi xa hơn, bền vững hơn, mà vẫn giữ trọn mùi hương của truyền thống.
Thủy Vân, Linh Giang