Văn hóa doanh nghiệp: Từ xây dựng chuẩn mực đến tạo giá trị thực

Theo thông tin được công bố tại buổi gặp gỡ báo chí về Diễn đàn Quốc gia thường niên “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026, sau 10 năm triển khai, đã có 116 doanh nghiệp được công nhận đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh Việt Nam. Đây được xem là nền tảng quan trọng để cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục bước sang giai đoạn phát triển mới.

Điểm đáng chú ý của giai đoạn mới là văn hóa doanh nghiệp không còn được nhìn nhận đơn thuần như những quy tắc ứng xử, hoạt động phong trào hay các khẩu hiệu được treo trong văn phòng. Văn hóa cần được thể hiện bằng hành động cụ thể trong lãnh đạo, quản trị, tổ chức sản xuất, kinh doanh và quan hệ với khách hàng, đối tác, người lao động.

Thực tế cho thấy, trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, uy tín và niềm tin trở thành những tài sản quan trọng của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có thể sở hữu công nghệ hiện đại, nguồn vốn lớn nhưng nếu thiếu tính minh bạch, trách nhiệm và đạo đức kinh doanh thì rất khó tạo dựng giá trị bền vững.

Ông Hồ Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam, cho rằng yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là phải biến các giá trị văn hóa từ nhận thức và cam kết thành thực hành nhất quán trong hoạt động kinh doanh, qua đó tạo ra những giá trị kinh tế có thể nhận diện và đo lường.

Cùng với đó, ngày 21/3/2026, Bộ giá trị Văn hóa kinh doanh Việt Nam được công bố với 12 giá trị cốt lõi gồm: Yêu nước, Tín nghĩa, Phụng sự, Bản sắc; Liêm chính, Tự chủ, Trí tuệ, Sáng tạo; Khát vọng, Hội nhập, Hợp tác và Bền vững. Đây được xem là cơ sở quan trọng để định hình những chuẩn mực chung trong văn hóa kinh doanh Việt Nam.

Tuy nhiên, việc có một bộ giá trị hay bộ tiêu chí mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hơn nằm ở khả năng chuyển hóa những nguyên tắc đó thành hành vi quản trị và kết quả cụ thể. Văn hóa doanh nghiệp phải được phản ánh trong chất lượng sản phẩm, trách nhiệm với người lao động, quan hệ với đối tác, sự minh bạch trong kinh doanh và khả năng thực hiện các cam kết với khách hàng.

Ông Lê Quốc Vinh, Phó chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam cho rằng, những giá trị doanh nghiệp lựa chọn theo đuổi sẽ chi phối cách tổ chức kinh doanh, xây dựng quan hệ với khách hàng, đối tác và gắn kết các thành viên trong nội bộ.

Định hướng giai đoạn 2026-2035 sẽ tập trung xây dựng các công cụ hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá mức độ thực hành văn hóa. Trong đó có Bộ đo Văn hóa kinh doanh doanh nghiệp, Chỉ số niềm tin, Hộ chiếu Văn hóa kinh doanh và Sách trắng Văn hóa kinh doanh.

Theo định hướng này, văn hóa kinh doanh không chỉ nhằm tạo dựng môi trường làm việc tích cực hay củng cố bản sắc doanh nghiệp, mà còn được kỳ vọng trở thành nguồn lực góp phần nâng cao chất lượng quản trị, năng suất, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Đây cũng là bước chuyển từ “xây dựng văn hóa” sang “quản trị bằng văn hóa”. Khi các giá trị được cụ thể hóa thành tiêu chí, hành vi và kết quả có thể đánh giá, văn hóa sẽ không còn là khái niệm mang tính khẩu hiệu mà trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.

Sau 10 năm đặt nền móng, chặng đường tiếp theo vì thế đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ “nói đúng” về văn hóa mà phải “làm đúng” và chứng minh được hiệu quả. Chỉ khi văn hóa được chuyển hóa thành chất lượng, niềm tin, uy tín và giá trị kinh tế, văn hóa doanh nghiệp mới thực sự trở thành một nguồn lực cho sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp và nền kinh tế.