Bộ Xây dựng đang xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới về hệ thống điện trong công trình dân dụng, bổ sung yêu cầu phòng ngừa sự cố điện, cháy nổ, đồng thời cập nhật các quy định đối với điện mặt trời mái nhà, trạm sạc xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Thực hiện Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026, Bộ Xây dựng đang xây dựng dự thảo Thông tư ban hành QCVN 04-4:202x/BXD về Công trình dân dụng - Phần 4: Hệ thống điện, trên cơ sở soát xét, chuyển đổi QCVN 12:2014/BXD.

Sau hơn 10 năm áp dụng, QCVN 12:2014/BXD đã góp phần nâng cao an toàn hệ thống điện trong nhà ở và công trình công cộng. Tuy nhiên, sự phát triển của thiết bị điện, năng lượng tái tạo, trạm sạc xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng đặt ra yêu cầu cập nhật quy chuẩn.

03-1793665008-bo-xay-dung-de-xuat-quy-chuan-moi-ve-an-toan-he-thong-dien-cong-trinh-dan-dung
 

Quy chuẩn mới cũng nhằm đồng bộ hệ thống quy chuẩn quốc gia với các phiên bản cập nhật của tiêu chuẩn quốc tế IEC 60364 giai đoạn 2016 - 2025.

Dự thảo áp dụng đối với hệ thống điện xoay chiều có điện áp danh định đến 1 kV, tần số 50 Hz trong các công trình dân dụng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng. Các yêu cầu bao quát từ thiết kế, thi công, nghiệm thu đến vận hành, bảo trì và cải tạo.

Đáng chú ý, dự thảo gồm 5 phần và 7 phụ lục, với 10 nhóm yêu cầu kỹ thuật về đường dẫn điện, nối đất, đóng cắt mạch điện, bảo vệ chống điện giật, quá dòng, quá áp, chống sét, đấu nối nguồn điện riêng và kiểm tra hệ thống.

Một trong những điểm mới là đề xuất bắt buộc lắp đặt thiết bị bảo vệ sự cố hồ quang điện (AFDD) tại điểm đầu các mạch cuối cấp cho ổ cắm ở khu vực sạc xe điện, công trình bằng gỗ, bảo tàng, di tích và khu vực có nguy cơ cháy nổ cao thuộc hạng A, B theo QCVN 06.

Phạm vi bắt buộc sử dụng thiết bị bảo vệ dòng dư (RCD) cũng được mở rộng, với ngưỡng không quá 30 mA đối với tải điện trở và không quá 300 mA đối với các tải khác. Dự thảo đồng thời bổ sung yêu cầu bảo vệ chống quá điện áp tạm thời, quá điện áp xung và sử dụng thiết bị chống quá áp đột biến (SPD).

Đối với đường dẫn điện, ruột dây dẫn tải điện phải làm bằng đồng. Độ sụt áp tại nơi tiêu thụ đối với nguồn hạ áp công cộng không quá 3% cho chiếu sáng và 5% đối với các phụ tải khác. Hệ thống đường dẫn điện phải đáp ứng yêu cầu hạn chế cháy lan, các khe hở được lấp đầy bằng vật liệu chống cháy.

Dự thảo cũng quy định các sơ đồ nối đất IT, TT, TN-S; yêu cầu về tiết diện dây dẫn bảo vệ, dây liên kết bảo vệ và các biện pháp chống điện giật khi tiếp xúc trực tiếp, gián tiếp.

03-1793665029-bo-xay-dung-de-xuat-quy-chuan-moi-ve-an-toan-he-thong-dien-cong-trinh-dan-dung
 

Bổ sung yêu cầu an toàn với điện mặt trời, trạm sạc xe điện

Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo bổ sung yêu cầu an toàn khi đấu nối hệ thống điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ điện bằng pin lithium-ion (BESS) và máy phát điện dự phòng.

Các quy định về dịch vụ an toàn cũng được làm rõ, bao gồm cách ly, đóng cắt khẩn cấp và cắt điện phục vụ bảo trì. Những phụ tải thiết yếu như bơm chữa cháy, quạt tăng áp, hút khói, chiếu sáng sự cố, thang máy chữa cháy và thiết bị y tế cũng được đề cập.

Đặc biệt, dự thảo yêu cầu kiểm tra hệ thống điện trong suốt quá trình khai thác công trình. Trước khi nghiệm thu, hệ thống phải được kiểm tra trực quan, thử nghiệm lần đầu và tiếp tục kiểm tra định kỳ trong quá trình sử dụng.

Theo Bộ Xây dựng, việc bổ sung thiết bị AFDD, mở rộng phạm vi sử dụng SPD có thể làm tăng chi phí đầu tư ban đầu ở một số hạng mục. Tuy nhiên, các yêu cầu này hướng đến nâng cao an toàn, giảm chi phí vận hành, bảo trì và hạn chế thiệt hại do sự cố điện, cháy nổ.

Quy chuẩn mới cũng được kỳ vọng tạo cơ sở kỹ thuật thống nhất để cơ quan quản lý thực hiện thẩm định, nghiệm thu và giám sát tuân thủ từ khâu thiết kế đến vận hành công trình.

Dự thảo Thông tư gồm 4 điều, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027 và thay thế Thông tư số 20/2014/TT-BXD.

Về điều khoản chuyển tiếp, các dự án đã được phê duyệt, đã có thông báo kết quả thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc đã trình thẩm định trước ngày Thông tư có hiệu lực được tiếp tục áp dụng QCVN 12:2014/BXD. Những dự án nộp hồ sơ thẩm định sau thời điểm này phải áp dụng quy chuẩn mới.

Đến nay, cơ quan soạn thảo đã nhận được 70 văn bản góp ý, trong đó 32 đơn vị thống nhất và 38 cơ quan, đơn vị có ý kiến đóng góp. Bộ Xây dựng tiếp tục đề nghị các tổ chức, cá nhân góp ý về phạm vi điều chỉnh, tính khả thi của các yêu cầu kỹ thuật mới và quy định chuyển tiếp để hoàn thiện dự thảo.

Mai Anh (T/H)