Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đề xuất miễn khoản tiền nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nếu người sử dụng đất không có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai. Đồng thời, cần có cơ chế giảm trừ nghĩa vụ tài chính trong trường hợp chậm xác định giá đất do bất khả kháng hoặc lỗi của cơ quan nhà nước.

Trong văn bản góp ý gửi Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các bộ, ngành liên quan về Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) ngày 16/11/2026, HoREA đánh giá dự thảo đã thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương cùng các nghị quyết của Bộ Chính trị; đồng thời kế thừa những cơ chế đã phát huy hiệu quả qua các lần ban hành Luật Đất đai năm 2003, 2013 và 2024, cũng như luật hóa một số nội dung từ các nghị quyết của Quốc hội.

21-1795223444-de-xuat-mien-tien-nop-bo-sung-khi-nguoi-su-dung-dat-khong-vi-pham-phap-luat
 

Theo HoREA, cách tiếp cận này góp phần đưa đất đai trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, để bảo đảm tính đồng bộ, công bằng và khả thi khi triển khai, Hiệp hội đề xuất điều chỉnh một số quy định liên quan đến nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất.

Không áp dụng cào bằng khoản tiền nộp bổ sung

Một trong những nội dung được HoREA kiến nghị là bổ sung quy định miễn khoản tiền nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong trường hợp người sử dụng đất không vi phạm pháp luật về đất đai.

Theo Hiệp hội, dự thảo hiện có quy định về nghĩa vụ nộp bổ sung đối với khoảng thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, với nguyên tắc tương tự điểm d khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Cụ thể, theo Nghị định số 103/2024/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 291/2025/NĐ-CP, khoản tiền phải nộp bổ sung được xác định bằng 3,6% số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

HoREA cho rằng mức thu này có cơ sở áp dụng đối với trường hợp người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. Tuy nhiên, nếu áp dụng đồng loạt cả với những trường hợp không có vi phạm thì chưa bảo đảm tính công bằng và hợp lý.

Thực tế, có những trường hợp phát sinh nghĩa vụ tài chính do sự thay đổi chính sách pháp luật qua các thời kỳ. Chẳng hạn, nhà đầu tư được cơ quan có thẩm quyền giao đất để thực hiện dự án trong thời gian Luật Đất đai năm 2013 còn hiệu lực. Tại thời điểm đó, pháp luật chưa quy định khoản tiền nộp bổ sung đối với thời gian chậm tính tiền sử dụng đất.

Tuy nhiên, khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, nhà đầu tư mới nhận được thông báo nộp tiền sử dụng đất, kèm theo khoản tiền nộp bổ sung, dù không có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai.

Từ thực tế này, HoREA đề xuất bổ sung ngoại lệ tại điểm c khoản 3 Điều 81 và Điều 111 của dự thảo Luật Đất đai theo hướng: Người sử dụng đất không vi phạm pháp luật về đất đai thì không phải nộp khoản tiền bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thuộc các trường hợp quy định tại điểm a, b và c khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai năm 2024.

Theo HoREA, việc bổ sung quy định loại trừ này sẽ góp phần bảo đảm công bằng giữa các trường hợp, tránh áp dụng nghĩa vụ tài chính bất hợp lý đối với những người sử dụng đất không có lỗi.

Giảm nghĩa vụ tài chính nếu chậm xác định giá đất do bất khả kháng

Bên cạnh kiến nghị miễn khoản tiền nộp bổ sung, HoREA đề xuất bổ sung khoản 4 (sau khoản 3) Điều 111 dự thảo Luật Đất đai, áp dụng đối với cả trường hợp đã có quyết định giá đất trước ngày luật có hiệu lực, bao gồm những trường hợp phát sinh khoản tiền nộp bổ sung do chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hoặc chưa xác định giá đất.

Cụ thể, Hiệp hội kiến nghị cho phép người sử dụng đất được giảm trừ khoản tiền sử dụng đất tương ứng với thời gian xảy ra sự kiện bất khả kháng hoặc thời gian cơ quan nhà nước có thẩm quyền chậm xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, với điều kiện người sử dụng đất không vi phạm pháp luật về đất đai.

Lý giải đề xuất này, HoREA viện dẫn Điều 161 Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, đồng thời cho rằng trách nhiệm xác định giá đất làm căn cứ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thuộc về cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Trong khi đó, người sử dụng đất không có quyền hoặc nghĩa vụ tham gia vào quá trình xác định giá đất. Vì vậy, nếu việc xác định giá đất bị chậm trễ hoặc chưa được thực hiện thì không thể mặc nhiên quy trách nhiệm cho người sử dụng đất.

HoREA nhận định, trường hợp dự án chậm đưa đất vào sử dụng do sự kiện bất khả kháng hoặc việc xác định giá đất kéo dài do lỗi của cơ quan có thẩm quyền, việc giảm trừ nghĩa vụ tài chính tương ứng với thời gian chậm trễ là cần thiết. Giải pháp này không chỉ giúp giảm áp lực tài chính cho nhà đầu tư mà còn góp phần duy trì sự ổn định của môi trường đầu tư, kinh doanh.

Ngược lại, nếu xác định việc chậm hoặc chưa xác định giá đất xuất phát từ lỗi của người sử dụng đất thì người sử dụng đất vẫn phải thực hiện nghĩa vụ nộp khoản tiền bổ sung theo quy định.

Qua các kiến nghị trên, HoREA nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ trách nhiệm giữa người sử dụng đất và cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai. Đây cũng là cơ sở để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, đồng thời nâng cao tính minh bạch, công bằng trong thực thi chính sách đất đai.

Đức Khôi (T/H)