Đến năm 2030, 100% thành phố triển khai đề án phát triển đô thị thông minh

Chuyển từ quản lý sự vụ sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 2116/QĐ-TTg ngày 5/11/2026 phê duyệt Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035.

Theo đó, mục tiêu đến năm 2030 là tạo chuyển biến căn bản trong phương thức quản trị và phát triển đô thị, chuyển từ quản lý, xử lý sự vụ, ứng dụng công nghệ riêng lẻ sang quản trị theo mục tiêu, có khả năng phân tích, dự báo, điều phối và đánh giá bằng kết quả thực chất.

Hiệu quả phát triển đô thị thông minh sẽ được đo lường thông qua năng lực giải quyết các vấn đề đô thị, chất lượng cung cấp dịch vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Định hướng đặt mục tiêu từng bước hình thành nền tảng thể chế, kiến trúc, dữ liệu, hệ sinh thái ứng dụng, dịch vụ và năng lực quản trị đô thị thông minh thống nhất, liên thông từ Trung ương đến địa phương.

Việc phát triển đô thị thông minh sẽ được tích hợp trong toàn bộ quá trình quy hoạch, đầu tư, xây dựng và vận hành đô thị; đồng thời hình thành các đô thị dẫn dắt và mô hình có khả năng đánh giá, nhân rộng, gắn với tăng trưởng xanh, phát thải các-bon thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Về chỉ tiêu cụ thể, đến năm 2030, 100% thành phố phải tổ chức xây dựng và thực hiện đề án phát triển đô thị thông minh, từng bước lồng ghép chuyển đổi số với chuyển đổi xanh. Đối với các tỉnh, việc xây dựng và triển khai đề án được thực hiện theo nhu cầu thực tế.

Cùng với đó, 100% thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung theo kế hoạch, ưu tiên chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu nền về địa lý, đất đai, dân cư, quy hoạch và hạ tầng đô thị trước khi kết nối, chia sẻ.

Các thành phố cũng sẽ thí điểm nền tảng quản lý tích hợp không gian đô thị dựa trên dữ liệu; hình thành cơ sở dữ liệu về quy hoạch, hạ tầng và không gian đô thị trên nền tảng hệ thống thông tin địa lý (GIS), bảo đảm khả năng cập nhật, kết nối và khai thác theo danh mục ưu tiên.

Tầm nhìn đến năm 2035, Việt Nam cơ bản hình thành phương thức quản trị và phát triển đô thị dựa trên dữ liệu tại các đô thị lớn, đô thị trung tâm. Dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác như một nguồn lực phục vụ công tác quy hoạch, đầu tư, xây dựng, vận hành và phát triển đô thị.

Bên cạnh đó, định hướng yêu cầu nâng cao khả năng duy trì hoạt động của hạ tầng và dịch vụ thiết yếu trong các tình huống khẩn cấp, đáp ứng yêu cầu phòng thủ dân sự, quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững.

Về phương thức triển khai, các thành phố và đô thị trung tâm vùng giữ vai trò dẫn dắt. Những đô thị còn lại chủ động lựa chọn nội dung ưu tiên phù hợp với đặc thù, mức độ sẵn sàng và khả năng huy động nguồn lực.

Các giải pháp thông minh được nghiên cứu theo chức năng của từng loại đô thị như đô thị công nghiệp, logistics - cảng biển, du lịch, ven biển, vùng sông nước, khu vực đô thị hiện hữu và các khu phát triển mới.

Đối với các khu vực phát triển mới, giải pháp thông minh cần được tích hợp ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế. Trong khi đó, tại các đô thị hiện hữu, việc triển khai cần ưu tiên giải quyết những điểm nghẽn và vấn đề cấp thiết trong quản lý, vận hành.

Định hướng cũng khuyến khích ứng dụng các công nghệ như GIS, BIM/CIM, mô hình 3D, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và bản sao số. Việc lựa chọn công nghệ phải căn cứ vào nhu cầu thực tế, mức độ sẵn sàng của dữ liệu và hiệu quả dự kiến, không đồng nhất đô thị thông minh với một công nghệ hay hệ thống cụ thể.

Triển khai 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp đến năm 2030

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Quyết định xác định 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu, gồm: Hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và mô hình quản trị; Hoàn thiện dữ liệu đô thị và nền tảng số dùng chung; quản lý quy hoạch đô thị thông minh; Phát triển hạ tầng số, hạ tầng kỹ thuật thông minh và thử nghiệm có kiểm soát.

Các nhóm nhiệm vụ còn lại tập trung phát triển khu đô thị, dịch vụ và tiện ích thông minh; Đổi mới phương thức điều hành; Giải quyết các bài toán lớn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực; Giám sát, đánh giá, nhân rộng mô hình; Phát triển nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác quốc tế.

Trong đó, xây dựng hệ thống dữ liệu đô thị dùng chung được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Dữ liệu phải được chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật và kết nối theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia và các quy định pháp luật, hạn chế tình trạng phân tán, cát cứ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị.

Đối với nhiệm vụ giải quyết các bài toán lớn, mỗi địa phương cần lựa chọn vấn đề ưu tiên, xác định rõ số liệu nền, mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, dữ liệu đầu vào, chỉ số kết quả, chi phí vòng đời và cơ chế vận hành.

Quyết định khuyến khích phát triển, làm chủ các nền tảng dữ liệu, AI, IoT, bản sao số và công nghệ an ninh mạng; đồng thời tăng cường hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, thúc đẩy hợp tác công tư, thuê dịch vụ, huy động vốn xanh và mua sắm theo kết quả.

Sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học và các trung tâm đổi mới sáng tạo cũng được khuyến khích nhằm thúc đẩy nghiên cứu, thử nghiệm và nhân rộng các giải pháp đô thị thông minh.

Về lộ trình, giai đoạn 2026 - 2027 tập trung hoàn thiện các hướng dẫn, kiến trúc tham chiếu, bộ chỉ số và số liệu nền; đồng thời đưa vào vận hành Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia.

Các địa phương có trách nhiệm rà soát hệ thống hiện có, xác định kế hoạch, bài toán ưu tiên và nguồn lực thực hiện. Những đề án đô thị thông minh đã được phê duyệt cũng cần được cập nhật các nội dung phù hợp với định hướng mới.

Trong giai đoạn 2028 - 2029, trọng tâm là chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu; triển khai, đánh giá các mô hình thí điểm, nâng cấp nền tảng điều hành phù hợp với điều kiện thực tế và nhân rộng những mô hình đã được kiểm chứng.

Đến năm 2030, các cơ quan chức năng sẽ tổ chức đánh giá cấp độ trưởng thành đô thị thông minh, kiểm đếm kết quả thực hiện các chỉ tiêu, tổng kết định hướng, công bố những mô hình điển hình và đề xuất nhiệm vụ cho giai đoạn tiếp theo, hướng tới tầm nhìn năm 2035.