Giao thông Đèo Cả: Nợ phải trả hơn 28.000 tỷ đồng, Vietinbank cho vay tới 95%

Lợi nhuận bứt phá

Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của Công ty CP Đầu tư hạ tầng Giao thông Đèo Cả (mã chứng khoán HOSE: HHV) đạt 2.991,6 tỷ đồng, tăng 15,2% so với cùng kỳ năm 2025. Nhờ kiểm soát tốt giá vốn, lợi nhuận gộp đạt 1.425,8 tỷ đồng, tương ứng biên lợi nhuận gộp lên tới 47,6%. 

Báo cáo tài chính của HHV cho thấy, lợi nhuận 9 tháng trước thuế đạt 687,0 tỷ đồng, tăng 26,5% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 602 tỷ đồng, tăng 26,3% so với 9 tháng đầu năm 2025.

Một điểm cộng rất lớn trên báo cáo tài chính của HHV là chất lượng dòng tiền kinh doanh. Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trong 9 tháng đầu năm 2026 đạt gần 808 tỷ đồng, tăng gấp 2,47 lần so với cùng kỳ năm 2025. Điều này cho thấy lợi nhuận ghi nhận của HHV thực sự được hiện thực hóa bằng tiền mặt từ các dự án BOT và hoạt động thi công xây lắp, thay vì chỉ nằm trên giấy tờ. 

Tính đến ngày 30/09/2026, vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp đạt 13.250,9 tỷ đồng, tăng 8,8% so với đầu năm. Vốn góp của chủ sở hữu tăng từ 4.974,3 tỷ đồng lên 5.745,1 tỷ đồng thông qua hoạt động phát hành thêm cổ phiếu, giúp gia tăng đòn bẩy tự có để phục vụ các dự án hạ tầng quy mô lớn. 

Mỗi ngày phải trả 2,8 tỷ đồng lãi vay

Tổng nợ phải trả của HHV tại ngày 30/09/2026 ghi nhận ở mức 28.097,5 tỷ đồng, chiếm tới 67,9% tổng nguồn vốn (41.348,4 tỷ đồng).

Hệ số Nợ phải trả / Vốn chủ sở hữu duy trì ở mức 2,12 lần. Tổng dư nợ vay và nợ thuê tài chính (ngắn hạn + dài hạn) đạt 17.705,5 tỷ đồng (trong đó, vay ngắn hạn là 816,5 tỷ đồng và vay dài hạn là 16.889,0 tỷ đồng). 

Do đặc thù đầu tư dự án BOT giao thông cần nguồn vốn vay dài hạn khổng lồ, chi phí tài chính của Hạ tầng Giao thông Đèo Cả là một gánh nặng thường trực. Trong 9 tháng đầu năm 2026, chi phí tài chính đạt 772,5 tỷ đồng, trong đó chi phí lãi vay chiếm tới 758,8 tỷ đồng (tương đương mỗi ngày doanh nghiệp phải trả gần 2,8 tỷ đồng tiền lãi). 

Chi phí lãi vay đã “nuốt trọn” hơn 53,2% lợi nhuận gộp tạo ra từ hoạt động kinh doanh. Nếu mặt bằng lãi suất cho vay có biến động tăng, hiệu quả hoạt động của HHV sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. 

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho thấy trong 9 tháng đầu năm 2026, HHV đã phải chi ra 985,6 tỷ đồng để trả nợ gốc vay và 786,1 tỷ đồng chi phí lãi vay. Tổng dòng tiền ra để nộp cho các bên cho vay lên tới hơn 1.770 tỷ đồng, tạo sức ép không nhỏ lên thanh khoản ngắn hạn. 

Cấu trúc tài sản của HHV mang đậm tính chất ngành hạ tầng với tài sản dài hạn đạt 39.463,0 tỷ đồng (chiếm 95,4% tổng tài sản), chủ yếu là tài sản cố định hữu hình từ các dự án BOT (27.137,5 tỷ đồng) và chi phí dở dang/tài sản dài hạn khác. 

Trong khi đó, tài sản ngắn hạn chỉ đạt 1.885,4 tỷ đồng. Cụ thể, tiền và các khoản tương đương tiền là 470,1 tỷ đồng (giảm từ 571,7 tỷ đồng đầu năm). Tỷ lệ tài sản ngắn hạn / nợ ngắn hạn (0,66) nhỏ hơn 1, cho thấy doanh nghiệp phụ thuộc liên tục vào dòng tiền thu phí hàng ngày và khả năng phải gia hạn tín dụng từ ngân hàng để duy trì thanh khoản. 

Mặc dù mô hình BOT cho phép tỷ lệ nợ cao nhờ nguồn thu phí đảm bảo trả nợ dài hạn, nhưng việc phụ thuộc lớn vào vốn vay ngân hàng đòi hỏi HHV phải luôn duy trì tiến độ thu phí ổn định, kiểm soát chặt chẽ chi phí vận hành và tiếp tục thực hiện các phương án tăng vốn chủ sở hữu để giảm dần áp lực đòn bẩy trong tương lai.

VietinBank nắm giữ 95,24% tổng dư nợ

Bên cạnh áp lực nợ nần chung của doanh nghiệp, một điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh tài chính của HHV là mức độ phụ thuộc gần như tuyệt đối vào Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank).

Theo báo cáo tài chính của Hạ tầng Giao thông Đèo Cả, tổng dư nợ vay và nợ thuê tài chính đến 30/9/2026 là 17.705,5 tỷ đồng. Trong đó, tổng dư nợ gốc mà HHV vay từ các chi nhánh VietinBank (chủ yếu là Chi nhánh Hà Nội và Chi nhánh Đà Nẵng) lên tới 16.863,4 tỷ đồng, chiếm tới 95,24% tổng dư nợ vay của toàn doanh nghiệp. 

Mối quan hệ tín dụng quy mô lớn này mang lại lợi thế cho Đèo Cả trong việc thu xếp vốn hạ tầng dài hạn, nhưng đồng thời cũng đặt cả doanh nghiệp và nhà tài trợ vốn vào những thách thức tài chính không nhỏ.

Với tổng dư nợ gần 16.900 tỷ đồng tập trung vào một khách hàng, mọi biến động tiêu cực trong năng lực trả nợ của Đèo Cả đều sẽ tác động trực tiếp và ngay lập tức đến chất lượng tài sản của VietinBank. Nếu khoản vay này gặp rủi ro chuyển nhóm nợ, ngân hàng sẽ phải đối mặt với áp lực trích lập dự phòng rủi ro tín dụng rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của nhà băng.

Việc tài trợ khoản vay khổng lồ này cho 1 khách hàng đòi hỏi VietinBank phải liên tục cân đối hạn mức vốn và khả năng tuân thủ các chỉ số an toàn hoạt động.

Ngoài ra, các dự án BOT hạ tầng giao thông có thời gian thu hồi vốn rất dài (thường từ 15 đến 25 năm, như các hợp đồng tài trợ cho dự án Đèo Cả, Cù Mông, Hải Vân, Bắc Giang - Lạng Sơn với thời hạn từ 180 đến 312 tháng). 

Nếu ngân hàng sử dụng nguồn vốn huy động ngắn và trung hạn để tài trợ cho các dự án hạ tầng siêu dài hạn sẽ tạo ra độ lệch kỳ hạn lớn, đòi hỏi VietinBank phải có năng lực quản trị thanh khoản bền vững trong nhiều năm.

Đặc biệt, nguồn thu chính để trả nợ gốc và lãi cho VietinBank đến từ quyền thu phí giao thông của các dự án BOT. Những yếu tố bất khả kháng như: lưu lượng xe thực tế thấp hơn dự báo, tiến độ tăng phí đường bộ bị hoãn, hoặc chính sách phân luồng giao thông thay đổi, dự án chậm tiến độ... sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền hoàn nợ cho ngân hàng. 

Đặc biệt, việc phụ thuộc lớn vào một nhà tài trợ khiến HHV giảm bớt vị thế thương lượng (cạnh tranh) về lãi suất cũng như các điều khoản tín dụng bổ sung. Nếu VietinBank thắt chặt chính sách tín dụng hạ tầng hoặc thay đổi hạn mức cho vay, Đèo Cả sẽ rất khó tìm kiếm ngay các tổ chức tín dụng khác đủ năng lực tài chính để thay thế hoặc tái tài trợ cho các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn tiếp theo.

Mối quan hệ giữa VietinBank và Đèo Cả là mô hình điển hình cho việc ngân hàng thương mại nhà nước sắm vai "trụ cột" tài trợ vốn cho các công trình hạ tầng quốc gia. Tuy nhiên, mức độ tập trung vốn lên tới 95% sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. HHV cần chủ động đa dạng hóa nguồn vốn, trong khi VietinBank cần duy trì cơ chế giám sát dòng tiền thu phí BOT nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn hệ thống.

Lượng xe trên cao tốc giảm 14,4%, 

Theo báo cáo của Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng), hoạt động thu phí trên 15 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông được đầu tư bằng vốn ngân sách Nhà nước chính thức triển khai từ tháng 3/2026.

Tính đến hết tháng 10/2026, tổng lưu lượng phương tiện lưu thông trên các tuyến đạt 37.525.668 lượt, tương ứng tổng số tiền thu phí 3.507 tỷ đồng. Đây là kết quả sau 8 tháng tổ chức khai thác, vận hành và thu phí trên hệ thống cao tốc được đầu tư bằng nguồn vốn công.

Đáng chú ý, doanh thu thu phí trong tháng 10/2026 đạt 548,9 tỷ đồng, với 5.760.042 lượt phương tiện lưu thông. Trước đó, trong tháng 9, các tuyến cao tốc ghi nhận 5.858.921 lượt xe, mang lại nguồn thu 552,79 tỷ đồng.

Như vậy, so với tháng trước, lưu lượng phương tiện trong tháng 10 giảm gần 99.000 lượt, doanh thu thu phí giảm khoảng 3,89 tỷ đồng. Mức biến động này cho thấy hoạt động khai thác các tuyến cao tốc có sự thay đổi nhất định theo nhu cầu đi lại của người dân và hoạt động vận tải trong từng thời điểm.

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, lưu lượng phương tiện trên hệ thống cao tốc và Quốc lộ 1 trong tháng 9 cũng giảm so với tháng 8/2026. Cụ thể, lượng xe trên cao tốc giảm 14,4%, từ khoảng 15,9 triệu lượt xuống còn 13,6 triệu lượt mỗi tháng. Trên Quốc lộ 1, lưu lượng giảm 11,2%, tương ứng từ 7,5 triệu xuống 6,6 triệu lượt phương tiện.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định do tháng 8 trùng với thời điểm cao điểm cuối kỳ nghỉ hè, nhu cầu du lịch tăng cao và thời gian đầu kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9. Sang tháng 9, học sinh, sinh viên trở lại trường học, nhu cầu đi lại và du lịch đường dài giảm, kéo theo lưu lượng phương tiện trên các tuyến giao thông có sự điều chỉnh.