Quốc hội xem xét định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024

Trong khi đó, nhiều chủ trương mới về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật đất đai.

Việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW và các chủ trương mới của Đảng; bảo đảm thống nhất pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn và phát huy nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội.

3 mục tiêu, 7 nhóm chính sách

Dự thảo Luật hướng tới 3 mục tiêu: thể chế hóa đầy đủ chủ trương mới về đất đai; giải quyết các vướng mắc, khơi thông nguồn lực đất đai; xây dựng mô hình quản lý hiện đại, tinh gọn thông qua phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục và chuyển đổi số.

Dự thảo gồm 7 nhóm chính sách lớn, tập trung vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tài chính và giá đất; quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất; cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền; kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Ba nhóm nội dung chính được đề xuất gồm thể chế hóa các nghị quyết, kết luận mới của Trung ương; luật hóa các quy định tại nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ; đồng thời điều chỉnh thẩm quyền, trách nhiệm quản lý đất đai phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Ủy ban đề nghị chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị hiện đại. Việc phân loại đất và quản lý theo chỉ tiêu cần được nghiên cứu theo hướng tinh gọn, chỉ áp dụng cứng đối với những nhóm đất thực sự cần thiết như đất trồng lúa, đất rừng, quốc phòng, an ninh.

Đối với các loại đất khác, có thể quản lý theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội, hạn chế việc áp dụng cứng nhắc chỉ tiêu sử dụng đất.

Ủy ban cũng đề nghị làm rõ khái niệm “quy hoạch thống nhất của đơn vị hành chính cấp tỉnh”, phương pháp tích hợp quy hoạch và sự tương thích với Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Kế hoạch sử dụng đất cấp xã cần được thiết kế đơn giản, không chồng lấn với quy hoạch khác và không làm phát sinh thủ tục hành chính.

Rà soát chặt việc thu hồi đất

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ căn cứ, tiêu chí đối với các dự án đầu tư kinh doanh thuộc diện Nhà nước thu hồi đất, bảo đảm yêu cầu “thật cần thiết” vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Các trường hợp thu hồi đất trước khi hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần được rà soát kỹ, chỉ áp dụng khi thực sự cần thiết, cấp bách. Trình tự, thủ tục thu hồi đất cũng cần được quy định rõ trong Luật nhằm bảo đảm minh bạch, ổn định và bảo vệ quyền lợi người dân.

Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị rà soát việc luật hóa các cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 và Nghị quyết số 188/2025/QH15, bảo đảm đồng bộ với các luật liên quan.

Về tài chính đất đai và giá đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị xây dựng cơ chế xác định giá đất sản xuất, kinh doanh hợp lý, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy đầu tư và tăng nguồn thu ngân sách.

Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất cần có khả năng điều chỉnh tăng, giảm phù hợp thực tế từng thời kỳ. Đồng thời, cần tách bạch xác định giá đất với bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Luật chỉ quy định các nguyên tắc cơ bản về giá đất, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt trong quá trình thực hiện.