Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đồng thời quy định thời điểm có hiệu lực đồng bộ của cả ba luật, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực thi.

Tại phiên họp sáng 17/11, cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý hai dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất các dự thảo đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua sau khi tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến góp ý.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện cả nội dung và kỹ thuật lập pháp; bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, nhất là Nghị quyết 21-NQ/TW năm 2026, đồng thời thực hiện nghiêm Quy định 178 về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật.

18-1794961689-quoc-hoi-yeu-cau-dong-bo-3-luat-ve-dat-dai-nha-o-va-kinh-doanh-bat-dong-san
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên kết luận nội dung thảo luận. Ảnh: QH.

Đáng chú ý, ông Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các quy định pháp luật liên quan. Chính phủ cần làm rõ phương án quy định chi tiết đối với những nội dung giao văn bản dưới luật hướng dẫn; khẩn trương xây dựng, ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn để có hiệu lực đồng thời với luật.

Các quy định phải rõ ràng, khả thi, không làm phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ không cần thiết, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Gỡ vướng cơ chế tiếp cận đất đai, bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư

Yêu cầu hoàn thiện các dự thảo luật được đặt ra trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục kiến nghị tháo gỡ nhiều vướng mắc liên quan đến tiếp cận đất đai, thực hiện dự án và chuyển tiếp chính sách.

Góp ý về công tác xây dựng pháp luật, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho rằng doanh nghiệp cần một môi trường pháp lý ổn định, có khả năng dự báo, nhất là đối với những dự án có vòng đời đầu tư từ 20-50 năm. Các quy định thiếu rõ ràng về tiếp cận đất đai có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý, đặc biệt đối với doanh nghiệp tư nhân.

Trong lĩnh vực đất đai, một trong những vấn đề được quan tâm là cơ chế thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất. Nhiều ý kiến đề nghị rà soát các điều kiện liên quan, tránh tình trạng nhà đầu tư đã đạt được sự đồng thuận của phần lớn người sử dụng đất nhưng dự án vẫn không thể triển khai.

PGS.TS Nguyễn Thị Nga, Phó trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, cho rằng quy định nhà đầu tư phải đồng thời đạt trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất mới được xem xét thu hồi phần diện tích còn lại có thể tạo ra rào cản cơ học.

Theo bà Nga, cần cân nhắc lựa chọn một trong hai tiêu chí về tỷ lệ diện tích hoặc số lượng người sử dụng đất, đồng thời quy định rõ thời hạn giải quyết hồ sơ của cơ quan nhà nước. Điều này nhằm tránh trường hợp doanh nghiệp đã bỏ ra nguồn vốn lớn, thỏa thuận được phần lớn diện tích nhưng vẫn không thể triển khai dự án do một số ít chủ sử dụng đất chưa đồng thuận.

18-1794961740-quoc-hoi-yeu-cau-dong-bo-3-luat-ve-dat-dai-nha-o-va-kinh-doanh-bat-dong-san
 

Về quy mô dự án thuộc diện Nhà nước thu hồi đất, ý kiến góp ý cũng đề nghị xem xét lại ngưỡng diện tích trên 50ha đối với trung tâm logistics. Theo đó, diện tích không phải tiêu chí duy nhất phản ánh hiệu quả kinh tế, công nghệ và mức độ đóng góp của dự án. Việc xem xét cần dựa trên tổng thể các yếu tố thay vì áp dụng một ngưỡng diện tích cứng.

Một vấn đề khác là quy định chuyển tiếp đối với các dự án đang triển khai. Luật sư Phạm Thanh Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, lưu ý nguy cơ dự án đã hoàn thành lựa chọn nhà đầu tư nhưng chưa hoàn tất thủ tục giao đất, cho thuê đất phải thực hiện lại quy trình khi luật mới có hiệu lực.

Để hạn chế gián đoạn, ông Tuấn kiến nghị công nhận kết quả lựa chọn nhà đầu tư đã hoàn thành trước thời điểm luật mới có hiệu lực; tiếp tục thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất theo cơ chế đã được xác lập và quy định cụ thể các trường hợp chuyển tiếp đối với dự án đang trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

Theo ông Tuấn, nếu thiếu quy định chuyển tiếp phù hợp, doanh nghiệp có thể phải thực hiện lại thủ tục, phát sinh chi phí và kéo dài tiến độ dự án.

Cụ thể hóa chính sách nhà ở giá phù hợp, nhà ở cho thuê

Đối với Luật Nhà ở (sửa đổi), các kiến nghị tập trung vào việc cụ thể hóa chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, tạo cơ chế khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư nhà ở cho thuê và hoàn thiện quy định về nhà lưu trú công nhân.

Đại diện Becamex đánh giá cao định hướng bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp, song cho rằng cần cụ thể hóa cơ chế, chính sách và tiêu chí áp dụng để doanh nghiệp có cơ sở triển khai.

Các nội dung cần làm rõ gồm tiêu chí xác định nhà ở thương mại giá phù hợp, cơ chế ưu đãi về đất đai, đầu tư, tài chính và điều kiện, tiêu chuẩn kỹ thuật. Nếu thiếu hướng dẫn cụ thể, loại hình nhà ở này có thể gặp khó khăn khi triển khai trên thực tế.

Với nhà ở cho thuê, đại diện Công ty CP Him Lam cho rằng quy định liên quan đến sự tham gia của khu vực tư nhân còn chưa rõ ràng. Doanh nghiệp đề nghị bổ sung cơ chế cụ thể, tạo hành lang pháp lý để doanh nghiệp tham gia đầu tư, đồng thời giúp các địa phương thuận lợi hơn trong tổ chức thực hiện.

Đại diện Becamex cũng đề nghị phân biệt rõ nhà ở thương mại để bán với nhà lưu trú công nhân thuê trong khu công nghiệp. Đây là hai loại hình có mục đích khai thác và đối tượng sử dụng khác nhau, do đó cần có cơ chế điều chỉnh phù hợp.

Hoàn thiện quy định chuyển nhượng dự án, giao dịch điện tử

Đối với Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), các doanh nghiệp đề nghị tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ điều kiện chuyển nhượng dự án và hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động giao dịch điện tử.

Bà Nguyễn Thúy Hà, Phó Giám đốc Công ty Kinh doanh Bất động sản Viglacera, đề nghị làm rõ quy định chủ đầu tư không được ủy quyền ký hợp đồng đặt cọc hoặc hợp đồng kinh doanh bất động sản, nhất là trường hợp ủy quyền giữa các đơn vị trong cùng hệ thống doanh nghiệp.

Viglacera cũng kiến nghị quy định cụ thể thời điểm hợp đồng điện tử có hiệu lực, đặc biệt đối với giao dịch sử dụng chữ ký số.

Trong khi đó, Phục Hưng Holdings đề nghị làm rõ trình tự, thời điểm cấp mã định danh bất động sản và trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình thực hiện giao dịch điện tử.

Trước đó, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã chủ trì cuộc họp về tiếp thu, giải trình ý kiến đối với hai dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và Luật Nhà ở (sửa đổi).

Đối với Luật Kinh doanh bất động sản, Phó Thủ tướng yêu cầu báo cáo rõ việc tiếp thu các nội dung đã được chỉ đạo, trong đó tập trung vào quy định chuyển nhượng dự án, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, quỹ đất thanh toán cho dự án BT, chuyển nhượng hợp đồng và khoản 5% giá trị thanh toán còn lại của người mua.

Lãnh đạo Chính phủ đồng thời giao các bộ khẩn trương rà soát các quy định pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các luật liên quan; kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo, không để phát sinh khó khăn, vướng mắc sau khi các dự án luật được Quốc hội thông qua.

Mai Anh (T/H)