Quy định tiêu chí, điều kiện thành lập khu thương mại tự do

Khu thương mại tự do phải có quy mô tối thiểu 1.000 ha

Theo Nghị định, khu thương mại tự do phải có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển thương mại quốc tế, logistics, sản xuất và dịch vụ. Khu vực này phải gắn liền hoặc kết nối giao thông trực tiếp với hệ thống cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế, trung tâm tài chính quốc tế, cửa khẩu quốc tế quan trọng hoặc hạ tầng logistics chiến lược khác.

Đồng thời, khu thương mại tự do phải có khả năng kết nối vận tải đa phương thức bằng ít nhất 2 trong các phương thức gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không. Trường hợp công trình kết nối chưa hoàn thành, công trình phải nằm trong quy hoạch, kế hoạch đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và có tiến độ hoàn thành phù hợp với thời điểm đưa khu thương mại tự do vào hoạt động.

Về quy mô, khu thương mại tự do phải có diện tích tối thiểu 1.000 ha. Nếu được tổ chức thành các khu vực không liền kề, các khu vực này phải bảo đảm khả năng kết nối hạ tầng, vận hành và quản lý thống nhất.

Ngoài ra, việc thành lập khu thương mại tự do phải bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội, hiệu quả sử dụng đất; có tính bổ trợ, liên kết với các khu kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu chức năng hiện hữu.

Nghị định cũng yêu cầu khu thương mại tự do phải có kết cấu hạ tầng và phương án tổ chức các khu chức năng phù hợp với định hướng phát triển; phương án quản lý, vận hành khả thi, cơ chế phối hợp liên ngành, một cửa liên thông và hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu số.

Đặc biệt, phương án thành lập phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, an toàn tài chính, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu. Đồng thời, phải có giải pháp phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, rửa tiền và tội phạm công nghệ cao; quản lý rủi ro và bảo vệ môi trường.

Yêu cầu hạ tầng đồng bộ, ưu tiên hạ tầng xanh và thông minh

Theo quy định, khu thương mại tự do phải có hoặc có khả năng đầu tư đồng bộ các công trình hạ tầng kỹ thuật thiết yếu.

Trong đó gồm hệ thống giao thông đối ngoại, giao thông nội bộ và kết nối đa phương thức; hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và nước thải.

Khu thương mại tự do cũng phải được đầu tư hệ thống viễn thông, công nghệ thông tin, trung tâm dữ liệu hoặc hạ tầng số phục vụ quản lý, kinh doanh và chia sẻ dữ liệu. Hệ thống kho bãi, cảng cạn và các công trình phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu, trung chuyển hàng hóa cũng thuộc nhóm hạ tầng thiết yếu.

Bên cạnh đó là các công trình phòng cháy, chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn; công trình bảo đảm an toàn, an ninh và phục vụ kiểm tra, giám sát chuyên ngành.

Hạ tầng kỹ thuật được phân kỳ đầu tư phù hợp với tiến độ phát triển của khu thương mại tự do, đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn và bảo đảm khả năng kết nối với hệ thống hạ tầng khu vực, quốc gia. Nghị định khuyến khích đầu tư hạ tầng xanh, thông minh, phát thải thấp.

Hệ thống quản lý, giám sát, điều hành khu thương mại tự do được thực hiện trên nền tảng số, kết nối và chia sẻ dữ liệu với các cơ quan quản lý chuyên ngành ở Trung ương và địa phương theo quy định pháp luật.

Có thể tổ chức nhiều khu chức năng

Căn cứ điều kiện phát triển, khu thương mại tự do có thể được tổ chức thành một hoặc nhiều khu chức năng, gồm khu logistics tích hợp; khu công nghiệp; khu thương mại - dịch vụ; khu nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo; khu công nghệ số tập trung, trung tâm dữ liệu; khu phi thuế quan và các khu chức năng khác theo quy định pháp luật.

Việc điều chỉnh cơ cấu các khu chức năng được thực hiện theo thẩm quyền, căn cứ yêu cầu phát triển và quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn cùng các quy định pháp luật có liên quan.

Về trình tự, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm tổ chức lập Báo cáo đề xuất chủ trương thành lập khu thương mại tự do, trình cấp có thẩm quyền xem xét, cho chủ trương thực hiện.

Sau khi có chủ trương, UBND tỉnh, thành phố tổ chức lập Đề án thành lập khu thương mại tự do.

Trên cơ sở Đề án, cơ quan quản lý nhà nước về khu thương mại tự do lấy ý kiến của các Bộ: Tài chính, Công Thương, Quốc phòng, Công an, Nông nghiệp và Môi trường cùng các Bộ, cơ quan liên quan. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được Đề án, các Bộ, cơ quan phải gửi ý kiến tham gia.

Trong thời hạn 25 ngày kể từ khi nhận được ý kiến, cơ quan quản lý nhà nước về khu thương mại tự do có trách nhiệm giải trình, làm rõ các nội dung được góp ý, hoàn thiện Đề án và báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố xem xét, quyết định thành lập khu thương mại tự do.

Trường hợp khu vực dự kiến thành lập có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành, quyết định thành lập khu thương mại tự do phải được gửi đến Bộ Tài chính.

Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố cũng có thẩm quyền quyết định điều chỉnh tên gọi, mục tiêu, chức năng và các nội dung khác liên quan đến tổ chức, hoạt động của khu thương mại tự do sau khi có ý kiến của các Bộ, cơ quan liên quan. Việc điều chỉnh ranh giới, mở rộng khu thương mại tự do thực hiện theo quy định tại Nghị định 378/2026/NĐ-CP.