Từ Hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội - Góc nhìn doanh nghiệp", Tổng hội Xây dựng Việt Nam (VFCEA) đã tổng hợp, đề xuất gửi Chính phủ, Bộ Xây dựng, Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội nhằm góp phần thực hiện thành công Đề án đầu tư xây dựng 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội (NƠXH) cho đối tượng thu nhập thấp, cô...

 

TS. Đặng Việt Dũng - Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam phát biểu tại Hội thảo "Phát triển nhà ở xã hội - Góc nhìn doanh nghiệp" được tổ chức tại Bình Dương hôm 31/3/2023/. (Ảnh: Duy Phong).

Trong văn bản gửi Chính phủ, Bộ Xây dựng, Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội, VFCEA cho biết Hội thảo “ Phát triển nhà ở xã hội- Góc nhìn doanh nghiệp” được tổ chức Bình Dương ngày 31/3/2023 thu hút sự quan tâm của dư luận.

Hội thảo có sự tham dự gần 400 đại biểu trong đó 350 đại biểu dự trực tiếp và gần 50 đại biểu tham dự trực tuyến. Với 10 bài tham luận được trình bày trực tiếp và 32 báo cáo đăng trong kỷ yếu hội thảo.

Các ý kiến thảo luận tại hội thảo thể hiện rõ trách nhiệm và tâm huyết của các đại biểu, qua các ý kiến đã làm rõ các vướng mắc trong quá trình phát triển nhà ở xã hội và đề xuất một số giải pháp góp phần thực hiện thành công Đề án đầu tư xây dựng ít nhất một triệu căn hộ NƠXH theo quyết định của Chính phủ giai đoạn 2021-2030, đồng thời đề xuất một số nội dung cần tháo gỡ khi tiến hành sửa đổi Luật Nhà ở, Luật Đất đai...

Thông quan các báo cáo tham luận của các Hội Xây dựng, Sở Xây dựng cũng chỉ ra phần lớn các địa phương đều không đạt chỉ tiêu về phát triển NƠXH, thậm chí có nơi đạt rất thấp không quá 20% kế hoạch đặt ra và đáp ứng không quá 10% nhu cầu về NƠXH cho người dân địa phương.

Nguyên nhân của tình trạng trên do chưa có sự chỉ đạo tập trung xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương; Còn có sự mâu thuẫn, chồng chéo trong hệ thống pháp luật liên quan đến NƠXH. Thiếu sự giám sát có hệ thống đối với việc thực thi pháp luật về NƠXH; Chưa có các thiết kế mẫu phù hợp với các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ NƠXH.

Thiếu quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội

VFCEA nhận định hiện nay đang thiếu quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội dù cho vấn đề này đã được quy định tại điều 16 và điều 56 luật Nhà ở 2014.

Nguyên nhân  thiếu quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội do chính quyền địa phương chưa chủ động, chưa nghiêm túc, chưa quyết liệt chỉ đạo khi phê duyệt các đồ án quy hoạch; Chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại tìm mọi cách trì hoãn, né tránh việc tạo ra quỹ đất dành cho NƠXH; Thiếu đồng bộ trong các quy định giữa các luật.

Hội thảo "Phát triển nhà ở xã hội - Góc nhìn doanh nghiệp" thu hút sự quan tâm của đông đảo các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp xây dựng. (Ảnh: Duy Phong).

Từ thực tế này, VFCEA đề nghị cần điều chỉnh khoản 1, điều 81 dự thảo luật Nhà ở sửa đổi và khoản 1 điều 3, dự thảo Nghị quyết Quốc hội theo hướng: "Khi lập, phê duyệt quy hoạch tỉnh, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bắt buộc bố trí đủ quỹ đất dành để phát triển nhà ở xã hội”.

Ngoài ra, VFCEA cũng đề nghị rà soát và bổ sung nội dung về dành quỹ đất cho NƠXH trong sửa đổi luật Đất đai, luật Quy hoạch, luật Quy hoạch đô thị và luật Xây dựng. Đề nghị bổ sung một số điều vào luật Nhà ở sửa đổi để có cơ sở xử lý việc chuyển tiếp đối với các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị chưa hoàn thành trách nhiệm dành 20% quỹ đất cho NƠXH. Kiểm tra, giám sát việc chấp hành của địa phương khi phê duyệt quy hoạch trong việc đảm bảo quỹ đất cho NƠXH.

Cần thông thoáng thủ tục cho chủ đầu tư nhà ở xã hội

Cũng theo văn bản của VFCEA, hiện nay chính sách ưu đãi dành cho các chủ đầu tư tham gia phát triển nhà ở xã hội được quy định tại điều 58 luật Nhà ở 2014. Tuy nhiên việc thực thi các chính sách này còn nhiều vướng mắc gây cản trở quá trình tham gia đầu tư của các doanh nghiệp.

Đặc biệt là không kịp thời bố trí nguồn vốn cấp bù lãi suất cho các tổ chức tín dụng, nguồn vốn cấp cho NHCSXH đạt thấp, lãi suất cho vay của các gói tín dụng ưu đãi vẫn còn khá cao...phải thực hiện thủ tục xác định tính tiền sử dụng đất, thuê đất...

Việc đưa ra định mức chỉ cho phép nhà đầu tư được hưởng như mức lợi nhuận định mức không quá 10% (đối với NƠXH bán) hoặc không quá 15% (đối với NƠXH cho thuê hoặc thuê mua), trên tổng chi phí đầu tư (kể cả lãi vay nếu có) là không hợp lý.

Ngoài ra, VFCEA cho rằng, cách xác định giá thuê, giá thuê mua, giá bán NƠXH trên cơ sở hồ sơ thiết kế dự toán theo quy định tại thời điểm thẩm định là không sát với thực tế. Ngoài ra quy định, bắt buộc phải dành 20% diện tích sàn nhà ở xã hội trong dự án xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê và chỉ được bán sau 5 năm cũng khiến nhà đầu tư không mặn mà với dự án nhà ở xã hội.

Một số vướng mắc nêu trên đã được đề xuất giải quyết tại điều 5, điều 6 trong dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội, tuy nhiên Tổng hội Xây dựng Việt Nam kiến nghị cho phép các nhà đầu tư tự quyết định giá thuê, giá thuê mua, giá bán NƠXH, Nhà nước thực hiện tổ chức hậu kiểm theo giá tại thời điểm lập hồ sơ hoàn công và quyết toán công trình đưa dự án vào khai thác vận hành để nhà đầu tư có thể sớm huy động vốn hoặc cho phép áp dụng giá trần. Cho phép các nhà đầu tư đề xuất diện tích xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại trong dự án NƠXH trên cơ sở cân đối hiệu quả đầu tư.

Theo Tổng hội, cần có quy định chính sách khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến làm giảm giá thành NƠXH. Nhà nước mạnh dạn cấp các gói tín dụng với lãi suất thấp, khoảng từ 1- 2%/năm cho cả đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ NƠXH và các chủ đầu tư dự án NƠXH vay trực tiếp. Nhà nước hỗ trợ toàn bộ kinh phí đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngoài dự án và chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng, đấu nối hạ tầng chung khu vực có dự án.

Thành lập Ban chỉ đạo quốc gia về phát triển NƠXH

Thủ tục về đầu tư NƠXH, VFCEA cho rằng về cơ bản được thực hiện như các dự án đầu tư thông thường khác, bao gồm đề xuất dự án, chấp thuận chủ trương đầu tư, tổ chức lựa chọn nhà đầu tư. Bên cạnh đó còn các thủ tục như xét duyệt đối tượng được thuê, thuê mua, được mua NƠXH, xét duyệt giá cho thuê, thuê mua, giá bán... liên quan đến các luật đầu tư, luật đấu thầu, luật nhà ở, luật quy hoạch, luật quy hoạch đô thị và luật đất đai. Thủ tục thường kéo dài, qua nhiều bước, nhiều khâu, phải hỏi ý kiến nhiều cơ quan trong khi hiệu quả đầu tư không cao dẫn đến việc tham gia của các nhà đầu tư hạn chế.

Vì vậy VFCEA kiến nghị Bộ Xây dựng cần xem xét hướng dẫn hoặc đề xuất Chính phủ ban hành quy định về thủ tục đầu tư, thủ tục hành chính đặc thù cho dự án phát triển NƠXH theo hướng đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian quy trình, thủ tục đầu tư nhà ở xã hội, để tạo môi trường thông thoáng thu hút đầu tư tại các địa phương và để các nhà đầu tư mạnh dạn tham gia việc đầu tư tại các địa phương.

Cần rà soát và bổ sung nội dung liên quan đến NƠXH trong các luật có ảnh hưởng đến quá trình đầu tư NƠXH như luật đầu tư, luật đấu thầu, luật nhà ở, luật quy hoạch, luật quy hoạch đô thị và luật đất đai.

Ngoài ra, VFCEA cũng đề xuất thành lập Ban chỉ đạo Quốc gia về phát triển NƠXH để có sự chỉ đạo thường xuyên, thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Ban chỉ đạo chịu trách nhiệm tiếp nhận, quản lý và phân bổ các nguồn vốn hỗ trợ, hoàn chỉnh và trình ban hành hệ thống chính sách pháp luật cho việc phát triển NƠXH. Theo dõi, giám sát và đôn đốc các địa phương triển khai chương trình phát triển NƠXH.

Cần hình thành các thiết kế mẫu, định hình nhằm tiết kiệm cho chi phí và đẩy nhanh tiến độ thi công thông qua các cấu kiện lắp sẵn phù hợp với nhu cầu ở, sinh hoạt và giá thành cho đối tượng được hưởng chính sách xã hội về nhà ở. Bên cạnh đó, từng bước xây dựng khu công nghiệp phải đồng thời xây dựng đô thị công nghiệp, hình thành mô hình chính quyền đô thị công nghiệp chịu trách nhiệm cung ứng dịch vụ cho công nhân khu công nghiệp và người dân đô thị bao gồm nhà ở và các dịch vụ tiện ích khác.

 

PV (Người Xây Dựng)