Đề xuất bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất

Chính phủ đề xuất bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có thực hiện dự án nhà ở cho thuê, trung tâm logistics quy mô lớn và các dự án theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.Mới đây, tại Phiên họp thứ 7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Thừa ủy quyền của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp trình bày Tờ trình về dự án luật.

Theo Tờ trình, Chính phủ đề xuất giữ nguyên 32 trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh và để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo quy định hiện hành.

Đồng thời, dự thảo luật bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội.

Cụ thể, gồm trường hợp thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có yêu cầu phải thu hồi đất; dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách; dự án trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa có quy mô sử dụng đất trên 50 ha.

Chính phủ đồng thời đề nghị luật hóa 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội đã được quy định tại Nghị quyết 254 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai năm 2024.

Đáng chú ý, trong các trường hợp này có cơ chế xử lý đối với dự án mà chủ đầu tư đã đàm phán, thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số người có đất. Khi đó, HĐND cấp tỉnh quyết định thu hồi phần diện tích còn lại để giao đất cho chủ đầu tư thực hiện dự án.

Bên cạnh các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ cũng đề xuất bổ sung một trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh.

Theo đó, đất có thể được thu hồi để xây dựng bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, phương tiện liên quan đến tai nạn; trung tâm sát hạch, cấp giấy phép lái xe và nhà khách nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Qua thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về các trường hợp và căn cứ thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Theo cơ quan thẩm tra, cần quy định rõ tiêu chí xác định các dự án thuộc phạm vi Nhà nước thu hồi đất, bảo đảm việc thu hồi chỉ được thực hiện trong những trường hợp thật sự cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm lượng hóa các tiêu chí về quy mô và lợi ích mà dự án mang lại, qua đó làm rõ tính cần thiết, cấp thiết và mức độ phục vụ lợi ích chung của từng dự án.

Đồng thời, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; hạn chế tối đa việc Nhà nước thu hồi đất ở của người dân chỉ nhằm mục đích đấu giá, tạo nguồn thu.

Đối với việc thu hồi đất, nhất là đất ở, để thực hiện dự án tái định cư trong trường hợp tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để triển khai trước, Thường trực Ủy ban đề nghị cân nhắc kỹ.

Theo cơ quan thẩm tra, quy định này có thể phát sinh xung đột về mục tiêu chính sách, dẫn đến việc thu hồi đất hai lần, tại hai khu vực khác nhau nhưng chỉ để phục vụ một dự án đầu tư. Điều này có nguy cơ làm gia tăng chi phí xã hội, đồng thời ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.