Giữ gìn ngọn lửa nghề, đón nắng mới về ngôi nhà xưa

Cách đây tròn 5 năm, trong một buổi chiều mùa thu rộn ràng nắng, tôi đến “ngôi nhà tổng hội” ở 625 đường La Thành. 

Hơn 300 số báo được xếp chỉnh chu, ngay ngắn trên bàn của nhà báo lão thành Nguyễn Xuân Hải – khi đó là PTBT phụ trách tạp chí. Có những trang viết đã ra đời cách đây cả chục năm nhưng vẫn như còn nguyên mùi mực.

300 số báo như như những bức tranh vẽ lại thời gian, khắc họa từng chặng đường của những người làm báo ngành xây dựng. Những trang viết theo chân người thợ “đi xây nhiều nhà khắp nơi”, từ vùng rừng sâu núi thẳm cho đến hải đảo xa xôi. Suốt dặm dài tổ quốc, nơi đâu có những người thợ xây dựng công trình, là ở nơi đó có những người làm báo ngành xây dựng.

300 số báo ấy là quá khứ được chưng cất từ mồ hôi, trí tuệ, từ cả thanh xuân cháy bỏng của bao thế hệ đi trước – những người đã cầm bút gieo mầm hy vọng trên từng công trình đang vươn mình của đất nước.

5 năm trôi qua thấm thoắt, dòng chảy thời gian đưa chúng ta đứng ở một ngã rẽ lớn của kỷ nguyên số – nơi quá khứ và tương lai giao thoa trong ánh sáng chói lọi nhưng cũng đầy thách thức của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ hiện đại.

Thế giới phẳng đi, thông tin đến với công chúng đôi khi còn nhanh hơn một tiếng thở, và những thuật toán vô tri có thể tạo ra hàng vạn con chữ chỉ trong tích tắc.
Nếu như cách đây 5 năm, những người làm báo chúng tôi tranh luận với nhau về các trường phái báo chí: Báo chí phương Đông, báo chí phương Tây hay báo chí Thụy Điển…. Thì bây giờ, gần như chỉ còn một cuộc tranh luận duy nhất: Làm thế nào để báo chí chung sống được với AI.

Và vào năm 2026 này, chúng tôi - những người làm báo ở Người Xây dựng đang ngồi trước máy tính, nghiên cứu từng bản số hóa thông tin công trình (BIM)…. để bắt đầu cho chặng đường mới: Làm báo trong không gian số.

Đã có lúc, những người làm báo trẻ như chúng tôi hoang mang tự hỏi: Liệu báo chí cách mạng truyền thống có bị bỏ lại phía sau trên đường đua có tốc độ nghẹt thở với AI? 

Câu trả lời có lẽ là không!

Ngọn lửa của báo chí cách mạng chỉ đang chuyển hóa hình thức để cháy mãnh liệt hơn trong một không gian mới. 

Chuyển đổi số đối với chúng ta không phải là sự đánh mất bản sắc, mà là đôi cánh mới để những trang viết bay xa hơn. Đó là sự thay đổi từ tư duy, từ cách chúng ta lắng nghe nhịp đập của ngành xây dựng qua từng dữ liệu lớn, để mỗi bài báo không chỉ nằm trên trang giấy mà còn chạm đến trái tim bạn đọc trên mọi nền tảng số. 
Công nghệ - suy cho cùng, vẫn chỉ là một thứ phương tiện tuyệt vời. Nó cần được dẫn dắt bởi trái tim nhiệt huyết và tầm nhìn của con người. AI có thông minh đến đâu, nó cũng không thể có lòng trắc ẩn để rơi nước mắt trước một mảnh đời cơ cực nơi chân công trình.

Thuật toán có thể lạnh lùng tổng hợp số liệu, nhưng không thể thay con người dấn thân vào chốn hiểm nguy, hít thở bầu không khí ngổn ngang bụi bặm để tìm ra sự thật. Chỉ có bản lĩnh của người làm báo chí cách mạng – với tấm lòng trong sáng, ngòi bút sắc bén và một tình yêu sâu nặng với nghề – mới là chiếc la bàn định hướng giữa biển thông tin mênh mông.

Kỷ niệm 40 năm thành lập, nhìn lại chặng đường đã qua để tự hào. Giữa cơn lốc đổi thay của thời đại số, Tạp chí Người Xây dựng vẫn sẽ mãi là người bạn đồng hành thủy chung, là diễn đàn tin cậy, sắc sảo và nhân văn của những người làm nghề xây dựng. 

Chúc cho ngọn lửa truyền thống trong mỗi chúng ta mãi ấm nồng, để những trang báo hôm nay và mai sau vẫn luôn đập nhịp đập của hơi thở cuộc sống, rực rỡ sắc màu của sự tử tế, trí tuệ và khát vọng vươn lên.

Như dòng chữ ghi trên sân khấu trong tiệc mừng sinh nhật: “Tạp chi Người Xây dựng: 40 năm phụng sự tri thức, kiến tạo tương lai”!