Với 471/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Luật tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường công khai thông tin dự án, kiểm soát hoạt động huy động vốn và bảo vệ quyền lợi của người mua nhà, nhà đầu tư.

Sáng 21/11, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Trước khi biểu quyết, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

21-1795245860-chinh-thuc-quoc-hoi-thong-qua-luat-kinh-doanh-bat-dong-san-sua-doi
Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Kinh doanh bất động sản bằng hình thức biểu quyết điện tử

Kết quả biểu quyết điện tử cho thấy, có 471/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94,39%. Như vậy, Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) chính thức được thông qua, gồm 10 chương, 63 điều, giảm 20 điều so với Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 và dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Công khai thông tin, siết trách nhiệm doanh nghiệp

Việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động kinh doanh bất động sản, nâng cao tính công khai, minh bạch của thị trường, đồng thời tăng cường trách nhiệm của chủ đầu tư và doanh nghiệp kinh doanh bất động sản.

Một trong những điểm đáng chú ý là quy định về trách nhiệm công khai thông tin đối với bất động sản, dự án bất động sản trước khi đưa vào kinh doanh. Theo đó, chủ đầu tư phải công bố đầy đủ, trung thực, chính xác các thông tin trên Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản, đồng thời đăng tải trên trang thông tin điện tử thuộc quyền sử dụng của doanh nghiệp.

Các nội dung phải công khai bao gồm thông tin pháp lý về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng; những hạn chế về quyền sở hữu, quyền sử dụng bất động sản (nếu có); tình trạng tranh chấp, thế chấp; hợp đồng được chủ đầu tư sử dụng để ký kết với khách hàng và các thông tin liên quan khác.

Khi có thay đổi, chủ đầu tư phải kịp thời cập nhật thông tin đã công khai, bảo đảm khách hàng có cơ sở kiểm tra, đánh giá tình trạng pháp lý của bất động sản trước khi thực hiện giao dịch.

Luật cũng quy định cụ thể các hành vi bị nghiêm cấm trong kinh doanh bất động sản, như kinh doanh bất động sản không đủ điều kiện; giả mạo tài liệu, cố ý làm sai lệch thông tin; không công khai thông tin theo quy định; gian lận, lừa dối, lừa đảo trong kinh doanh bất động sản và thu, sử dụng tiền của bên mua, bên thuê mua trái quy định pháp luật.

Đối với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản thông qua dự án, Luật quy định mức vốn chủ sở hữu tối thiểu phải đạt 20% tổng vốn đầu tư đối với dự án có quy mô sử dụng đất dưới 20 ha và 15% đối với dự án có quy mô từ 20 ha trở lên.

Trường hợp doanh nghiệp triển khai đồng thời nhiều dự án, vốn chủ sở hữu phải được phân bổ đầy đủ để đáp ứng tỷ lệ quy định đối với từng dự án. Quy định này nhằm tăng cường năng lực tài chính của chủ đầu tư, hạn chế tình trạng doanh nghiệp thiếu vốn, phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn huy động từ khách hàng.

Kiểm soát đặt cọc, tiến độ thanh toán, bảo vệ người mua nhà

Một trong những nội dung được quan tâm tại Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) là các quy định về điều kiện đưa bất động sản hình thành trong tương lai vào kinh doanh và kiểm soát việc huy động tiền từ khách hàng.

Theo đó, nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai phải được khởi công theo quy định của pháp luật về xây dựng; có giấy tờ về quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng hoặc giấy tờ liên quan đến xây dựng và các hồ sơ cần thiết khác.

Đối với nhà chung cư, tòa nhà hỗn hợp có nhà ở, chủ đầu tư phải có giấy tờ chứng minh đã được nghiệm thu hoàn thành phần móng trước khi đưa vào kinh doanh.

Trước khi ký hợp đồng mua bán, cho thuê mua nhà ở hoặc phần diện tích sàn trong công trình xây dựng có mục đích lưu trú hình thành trong tương lai, chủ đầu tư phải gửi văn bản thông báo đến cơ quan chuyên môn về kinh doanh bất động sản thuộc UBND cấp tỉnh để kiểm tra điều kiện theo quy định.

Đáng chú ý, Luật quy định chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán hoặc giá cho thuê mua bất động sản khi sản phẩm đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán, giá cho thuê mua và khoản tiền đặt cọc được tính vào số tiền thanh toán lần đầu theo hợp đồng.

Quy định này nhằm hạn chế tình trạng chủ đầu tư huy động vốn khi dự án chưa đủ điều kiện pháp lý, đồng thời ngăn ngừa những rủi ro có thể phát sinh đối với khách hàng trong quá trình giao dịch.

Về tiến độ thanh toán, đối với hoạt động mua bán nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai, lần thanh toán đầu tiên không được vượt quá 30% giá trị hợp đồng, bao gồm cả tiền đặt cọc. Các lần thanh toán tiếp theo phải phù hợp với tiến độ xây dựng.

Tổng số tiền chủ đầu tư được thu trước khi bàn giao bất động sản không quá 70% giá trị hợp đồng. Riêng trường hợp bên bán là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc diện quy định, tỷ lệ này không được vượt quá 50%.

Bên cạnh đó, Luật quy định chủ đầu tư không được thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào để bảo đảm ký kết hợp đồng mua bán, thuê mua hoặc chuyển nhượng bất động sản trước khi bất động sản, dự án bất động sản hoặc quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.

Chủ đầu tư cũng không được ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác ký hợp đồng đặt cọc, hợp đồng mua bán, thuê mua bất động sản, trừ trường hợp dự án có từ hai nhà đầu tư trở lên và việc xác định chủ đầu tư ký hợp đồng được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Những quy định này được kỳ vọng sẽ tăng cường kỷ luật trong hoạt động huy động vốn, hạn chế tình trạng bán nhà khi chưa đủ điều kiện, qua đó giảm thiểu tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua.

Tăng trách nhiệm chủ đầu tư, đẩy mạnh quản lý dữ liệu thị trường

Không chỉ kiểm soát điều kiện kinh doanh và dòng tiền huy động từ khách hàng, Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) còn làm rõ hơn trách nhiệm của chủ đầu tư trong quá trình triển khai dự án.

Theo đó, chủ đầu tư phải bảo đảm nguồn tài chính để thực hiện dự án đúng tiến độ; tổ chức đầu tư xây dựng nhà ở, công trình xây dựng, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo đúng quy hoạch, thiết kế được phê duyệt và các quy định pháp luật có liên quan.

Đáng chú ý, trong thời hạn 50 ngày kể từ ngày bàn giao nhà ở cho bên mua hoặc kể từ thời điểm bên thuê mua nhà ở đã thanh toán đủ tiền theo thỏa thuận, chủ đầu tư phải nộp hồ sơ đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cho người mua, người thuê mua. Quy định này không áp dụng trong trường hợp người mua, thuê mua tự nguyện thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận.

Đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ bất động sản, Luật quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch bất động sản và môi giới bất động sản phải thành lập doanh nghiệp theo quy định.

Sàn giao dịch bất động sản có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ pháp lý, điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh; niêm yết, cung cấp thông tin về các bất động sản đủ điều kiện giao dịch; hỗ trợ các bên tìm kiếm, lựa chọn, đàm phán, ký kết hợp đồng và thực hiện giao dịch.

Một nội dung quan trọng khác là xây dựng, quản lý Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản. Luật đặt ra yêu cầu quản lý thống nhất dữ liệu về nhà ở, bất động sản và hoạt động kinh doanh bất động sản, đồng thời quy định việc cấp, quản lý và sử dụng mã định danh điện tử đối với bất động sản.

Bên cạnh đó, Luật cũng quy định về quản lý chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản và thông tin cá nhân được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở.

Việc tăng cường quản lý dữ liệu và áp dụng mã định danh điện tử được kỳ vọng góp phần chuẩn hóa thông tin thị trường, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hỗ trợ kiểm soát giao dịch và hạn chế những rủi ro phát sinh từ tình trạng thông tin bất động sản thiếu đồng bộ, không đầy đủ.

Với nhiều quy định mới về công khai thông tin, điều kiện huy động vốn, tiến độ thanh toán và trách nhiệm của chủ đầu tư, Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) được kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý đồng bộ hơn, hướng tới thị trường bất động sản minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Mai Anh (T/H)