Nhiều điểm mới trong quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng

Nghị định số 16/2022/NĐ-CP ngày 28/01/2022 của Chính phủ đã được xây dựng, hoàn thiện trên tinh thần kế thừa những quy định phù hợp của Nghị định số 139/2017/NĐ-CP; bổ sung quy định mới trên cơ sở đảm bảo phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính và hệ thống pháp luật chuyên ngành xây dựng hiện hành; khắc phục những bất cập của Nghị định số 139/2017/NĐ-CP, bãi bỏ những quy định chồng lấn, phân định rõ phạm vi quản lý nhà nước ngành Xây dựng nhằm nâng cao hiệu quả và tính khả thi của Nghị định.

Nghị định gồm 86 Điều, chia thành 8 chương, bao gồm 70 nhóm hành vi vi phạm trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng; rà soát bãi bỏ 121 hành vi; bổ sung mới 138 hành vi; sửa đổi, bổ sung 185 hành vi.

 

1. Đảm bảo công bằng cho các tổ chức, cá nhân vi phạm

 

Hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc, hành vi vi phạm hành chính đang thực hiện đã được Nghị định quy định cụ thể, rõ ràng đảm bảo công bằng cho các tổ chức, cá nhân vi phạm. Trước đây Nghị định số 139/2017/NĐ-CP chỉ quy định hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc đối với dự án đầu tư xây dựng và nhà ở riêng lẻ. Nay, Nghị định 16/2022/NĐ-CP đã bổ sung quy định cụ thể về các hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc đối với toàn bộ nghị định, từ đó có căn cứ để xác định thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo đúng quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

 

Ảnh minh họa

 

2. Tăng mức phạt tiền để đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa vi phạm

 

Nghị định đã điều chỉnh tăng mức phạt tiền, tăng nặng đối với một số hành vi, nhóm hành vi có tỷ lệ vi phạm cao, để lại hậu quả lớn cho xã hội như lập, điều chỉnh quy hoạch xây dựng (Điều 9, Điều 10); trật tự xây dựng (Điều 16); kinh doanh bất động sản (khoản 4 Điều 59), quản lý sử dụng nhà chung cư (Điều 68), có xét đến tính khả thi khi thực hiện như đảm bảo hầu hết các hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp huyện và Chánh Thanh tra Sở, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành Bộ, Sở, thanh tra viên; một số hành vi vi phạm về lập, điều chỉnh quy hoạch, trật tư xây dựng (công trình có yêu cầu phải dự án đầu tư), về kinh doanh bất động sản, quản lý sử dụng chung cư thuộc thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

 

3. Phân tách quy mô công trình để xử phạt phù hợp

 

Trật tự xây dựng xử phạt kịch khung 1 tỷ đồng, buộc phá dỡ công trình xây dựng vi phạm, bổ sung hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính nhằm ngăn chặn đối với tổ chức, cá nhân tiếp tục vi phạm. Vi phạm quy định về trật tự xây dựng (Điều 16 dự thảo) là một trong những nội dung được rất nhiều địa phương quan tâm, phản ánh được Thanh tra Bộ tập trung nghiên cứu, sửa đổi nhằm khắc phục những bất cập trong quá trình triển khai thực hiện.

 

Thực tế các địa phương phản ánh nhiều trường hợp người dân vi phạm nhưng quy mô công trình là nhỏ. Việc phạt hành vi dẫn đến mức phạt áp dụng là không phù hợp (ví dụ nhà ở riêng lẻ, công trình xây dựng có kết cấu vật liệu nhẹ như: Cây lá địa phương, khung sắt tiền chế xây dựng không phù hợp quy hoạch bị phạt 55 triệu đồng. Trong khi công trình có yêu cầu phải lập dự án đầu tư xây dựng không phù hợp quy hoạch cũng là mức phạt 55 triệu đồng).

 

Nghị định số 16/2022/NĐ-CP điều chỉnh tăng nặng mức phạt tiền đối những hành vi có tỷ lệ vi phạm cao, để lại hậu quả lớn cho xã hội như hành vi vi phạm quy định trong lập/điều chỉnh quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị (Điều 9, Điều 10).

 

Để khắc phục tình trạng này, Nghị định số 16/2022/NĐ- CP đã điều chỉnh theo hướng phân tách theo quy mô công trình để xử phạt cho phù hợp, tăng nặng chế tài xử phạt bằng tiền đối với công trình có yêu cầu phải lập dự án đầu tư, cụ thể phạt tiền đến 500 triệu đồng đối với hành vi tiếp tục vi phạm sau khi đã bị lập biên bản vi phạm hành chính đối với các hành vi xây dựng không phép, sai phép, sai quy hoạch, sai thiết kế (mức phạt quy định tại Nghị định 139/2017/NĐ-CP là 350 triệu đồng), đặc biệt tái phạm sẽ bị xử phạt đến 1 tỷ đồng (đối với công trình có yêu cầu phải lập dự án đầu tư).

 

Những vấn đề giao thoa, chồng lấn giữa lĩnh vực xây dựng, lĩnh vực đất đai và các lĩnh vực chuyên ngành khác được các địa phương phản ánh trong nhiều năm nay đã được xử lý triệt để tránh chồng chéo với các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đường sắt, thủy lợi, đê điều. Theo đó, Nghị định đã điều chỉnh bãi bỏ một số hành vi như: xây dựng công trình lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình quốc phòng, an ninh, giao thông, thủy lợi, đê điều, năng lượng, khu di tích lịch sử - văn hóa và khu vực bảo vệ công trình khác theo quy định của pháp luật; xây dựng công trình ở khu vực đã được cảnh bảo về nguy cơ lở đất, lũ quét, lũ ống tại điểm d khoản 7 Điều 15 Nghị định số 139/2017/NĐ-CP.

 

Riêng đối với công trình xây dựng trên đất không đúng mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai thì nghị định 16/2022/NĐ-CP quy định dẫn chiếu xử phạt theo quy định tại nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

 

Bổ sung hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính trong trường hợp (1) Tổ chức, cá nhân đã bị lập biên bản vi phạm hành chính về hành vi sai phép, không phép, sai quy hoạch mà vẫn tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm; (2) hành vi đã bị xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không phép, sai phép, sai quy hoạch, sai thiết kế mà tái phạm để tăng tính răn đe, chấm dứt hành vi vi phạm.

 

4. Nhà ở nông thôn được nghiên cứu điều chỉnh

 

Một điểm nữa đáng lưu ý là Nghị định mới đã quy định chế tài xử phạt đối với hành vi xây dựng không phép, sai phép đối với nhà ở riêng lẻ tại nông thôn nhằm kiểm soát chặt chẽ, hạn chế và tiến tới chấm dứt đối với việc đầu tư xây dựng tại một số khu vực có tốc độ đô thị hóa cao, diễn biến phức tạp như hiện nay.

 

 

5. Xử phạt với hành vi gây ô nhiễm môi trường

 

Với lĩnh vực sản xuất kinh doanh VLXD và khoáng sản làm VLXD và quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật: “Gây ô nhiễm nguồn nước sạch, phát tán chất độc hại trong mạng lưới cấp nước, vi phạm quy định về xử lý bùn thải hệ thống thoát nước tại đô thị, khu công nghiệp và nước thải trong nghĩa trang sẽ được xử lý nghiêm minh, góp phần bảo vệ môi

trường”.

 

Hiện nay, tình trạng gây ô nhiễm nguồn nước tại một số nơi, cung cấp nước sạch cho sinh hoạt chưa đảm bảo theo tiêu chuẩn, xử lý nước thải trong nghĩa trang chưa đúng quy định đang là vấn đề xã hội quan tâm. Nghị định điều chỉnh tăng mức phạt tiền, áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và buộc khắc phục hậu quả đối với một số hành vi, nhóm hành vi liên quan đến việc xử lý, sử dụng chất thải trong sản xuất VLXD; hành vi vi phạm gây ô nhiễm nước sạch, phát tán chất độc hại và các bệnh truyền nhiễm, bệnh dễ lây lan trong mạng lưới cấp nước; vi phạm các quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý bùn thải hệ thống thoát nước tại đô thị, khu dân cư nông thôn tập trung và khu công nghiệp, ví dụ: Phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 120 triệu đồng đối với hành vi gây ô nhiễm nước sạch chưa sử dụng, phát tán chất độc hại và các bệnh truyền nhiễm, bệnh dễ lây lan trong mạng lưới cấp nước, đồng thời yêu cầu tổ chức, cá nhân vi phạm khôi phục lại tình trạng ban đầu của hệ thống cung cấp nước sạch.

 

Bổ sung một số hành vi như: Thiết kế xây lắp, bảo trì, sử dụng và kiểm tra các thiết bị của khách hàng sử dụng nước được đấu nối vào mạng lưới cấp nước không đảm bảo quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật; không thông báo kịp thời cho các khách hàng sử dụng nước có biện pháp dự trữ nước trong thời gian sửa chữa sự cố và khôi phục dịch vụ cấp nước; không thực hiện các biện pháp cấp nước tạm thời hoặc biện pháp cấp nước tạm thời không đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của người dân ở khu vực bị ảnh hưởng trong thời gian khắc phục sự cố; không xử lý hoặc xử lý nước thải trong nghĩa trang không đảm bảo quy chuẩn môi trường theo quy định; không tổ chức gom, vận chuyển, xử lý không tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý chất thải….

 

Nghị định số 16/2022/NĐ-CP tăng mức phạt tiền lên đến 1 tỷ đồng khi chủ đầu tư chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án vi phạm trình tự thủ tục quy định, huy động vốn không đúng quy định hay bàn giao nhà cho khách hàng khi chưa hoàn thành việc đầu tư xây dựng.

 

6. "Rắn" với các vi phạm về kinh doanh bất động sản

 

Lĩnh vực kinh doanh bất động sản: Tăng mức phạt kịch khung 1 tỷ đồng trong kinh doanh bất động sản đảm bảo tính răn đe.

 

Trên cơ sở quy định mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020, mức xử phạt tiền trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản được tăng từ 300 triệu đồng lên đến 1 tỷ đồng (áp dụng đối với tổ chức), theo đó một số hành vi đề xuất tăng mức phạt lên đến 600 triệu đồng như kinh doanh bất động sản mà bất động sản đó không đảm bảo đầy đủ các điều kiện theo quy định; thu tiền của bên mua, bên thuê mua bất động sản hình thành trong tương lai không đúng tiến độ thực hiện dự án hoặc thu vượt tỷ lệ phần trăm giá trị hợp đồng theo quy định.

 

Đặc biệt tăng mức phạt tiền lên đến 1 tỷ đồng đối với một số hành vi vi phạm của chủ đầu tư liên quan việc chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án vi phạm trình tự thủ tục quy định; huy động vốn không đúng quy định; bàn giao nhà, công trình xây dựng cho khách hàng khi chưa hoàn thành đầu tư xây dựng nhà ở, công trình xây dựng và các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo tiến độ trong dự án đã được phê duyệt hoặc đưa công trình vào khai thác, sử dụng khi chưa đảm bảo kết nối với hạ tầng chung của khu vực...

Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung đình chỉ hoạt động kinh doanh bất động sản có thời hạn và bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả phù hợp, tương xứng với hành vi vi phạm như buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp, buộc hoàn trả kinh phí, buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu và buộc hoàn thành việc xây dựng theo đúng quy định hoặc cam kết… nhằm khắc phục, xử lý triệt để hậu quả của các hành vi vi phạm.

 

7. Xử lý triệt để vấn đề nóng "om" quỹ bảo trì chung cư

 

Về lĩnh vực nhà ở: Nhiều hành vi vi phạm trong công tác quản lý, sử dụng kinh phí bảo trì nhà chung cư được bổ sung và tăng mức xử phạt nhằm xử lý triệt để vấn đề nóng hiện nay là “om” quỹ bảo trì tại các chung cư. Những quy định mới này xuất phát từ kết quả thanh tra trong thực hiện thời gian vừa qua của Thanh tra Bộ Xây dựng.

 

Theo đó, Nghị định số 16/2022/NĐ-CP bổ sung 23/26 hành vi vi phạm còn thiếu và tăng mức xử phạt hiện đang áp dụng còn thấp đối với 3/26 hành vi vi phạm về công tác quản lý, sử dụng kinh phí bảo trì nhà chung cư với mức xử phạt “kịch khung” số tiền là 300 triệu đồng/hành vi. Tương tư như chủ đầu tư, nghị định cũng quy định chế tài xử lý đối với Ban quản trị nhà chung cư, Đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư và người sử dụng nhà chung cư trong việc quản lý, sử dụng nhà chung cư.

 

Ngoài việc xử phạt bằng tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, buộc phá dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm hoặc buộc hoàn trả lại chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư khoản tiền chênh lệch (nếu có) do tính sai diện tích…

 

Thanh tra Bộ Xây dựng tin rằng các nhiều hành vi vi phạm trong hoạt động đầu tư xây dựng, sản xuất kinh doanh VLXD và khoáng sản làm VLXD, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà sẽ được xử lý nghiêm minh, chặt chẽ và có tính răn đe, góp phần vào công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, góp phần ổn định an ninh trật tự, an toàn xã hội.

 

 

 

Theo Nguyễn Ngọc Tuấn/ Tạp chí Xây dựng

 

Link gốc: https://tapchixaydung.vn/nhieu-diem-moi-trong-quy-dinh-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-ve-xay-dung-20201224000009629.html