VCCI đề xuất tháo gỡ vướng mắc cho các dự án đã xác định chủ đầu tư nhưng chưa được giao đất

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo Kết luận số 394/TB-VPCP ngày 21/7/2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã khẩn trương rà soát, tổng hợp phản ánh, kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành nghề trên cả nước.

Báo cáo của VCCI tập trung vào 65 vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh, thay vì phản ánh toàn bộ những khó khăn dài hạn của từng ngành, lĩnh vực.

Điểm đáng chú ý, các kiến nghị lần này được phân nhóm theo cơ quan chủ trì xử lý, thay vì theo lĩnh vực chuyên môn. Cách làm này nhằm giúp các bộ, ngành nhanh chóng xác định phạm vi trách nhiệm, rút ngắn thời gian xử lý và thuận lợi trong theo dõi, đôn đốc tiến độ.

Dự án đã xác định chủ đầu tư nhưng chưa được giao đất gặp khó

Theo VCCI, một trong những nhóm vướng mắc doanh nghiệp kiến nghị Bộ Xây dựng tháo gỡ là tình trạng các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, xác định nhà đầu tư nhưng chưa được giao đất, cho thuê đất do pháp luật thay đổi phương thức lựa chọn chủ đầu tư.

Thực tế, nhiều dự án đã được cơ quan có thẩm quyền thỏa thuận địa điểm hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời lựa chọn hoặc xác định nhà đầu tư theo quy định tại thời điểm thực hiện. Tuy nhiên, do chưa được giao đất, cho thuê đất và quy định pháp luật sau đó thay đổi, các dự án này không còn cơ sở pháp lý rõ ràng để tiếp tục triển khai.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp đã ứng trước kinh phí bồi thường, giải phóng mặt bằng hoặc thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Theo Công văn số 6784/BTC- ĐT ngày 19/5/2025 của Bộ Tài chính, cả nước có 4.489 dự án, đất đai gặp vướng mắc tương ứng 198.428,1 ha với tổng mức đầu tư 3.352.946,9 tỷ đồng, trong đó còn khoảng 857 dự án chưa có chính sách tháo gỡ.

VCCI cho rằng tình trạng trên khiến doanh nghiệp bị chôn vốn, phát sinh chi phí lãi vay trong thời gian dài đối với khoản tiền đã ứng trước để giải phóng mặt bằng.

Nhiều khu đất trong tình trạng dở dang, không thể bàn giao nhưng cũng khó hoàn trả, ảnh hưởng đến người dân đã nhận tiền bồi thường và gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Đáng chú ý, doanh nghiệp cho rằng những thiệt hại này xuất phát từ sự thay đổi của pháp luật, không phải do lỗi của nhà đầu tư.

Đề xuất cơ chế tiếp tục triển khai dự án

Để tháo gỡ, VCCI kiến nghị nghiên cứu quy định cho phép các dự án thuộc diện trên được tiếp tục triển khai mà không phải thực hiện lại thủ tục lựa chọn nhà đầu tư, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện.

Cụ thể, dự án phải phù hợp với quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch liên quan tại thời điểm giao đất, cho thuê đất; đã ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo văn bản chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.

Doanh nghiệp cũng phải cam kết hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai theo giá đất được xác định tại thời điểm giao đất, cho thuê đất, đồng thời đáp ứng các điều kiện đối với chủ đầu tư dự án theo quy định của pháp luật về nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Theo kiến nghị, Bộ Xây dựng được đề xuất chủ trì xử lý, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các tỉnh, thành phố để rà soát và tháo gỡ vướng mắc cho các dự án.