Chấm dứt hiệu lực Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021–2030

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ký Quyết định số 1832/QĐ-TTg ngày 22/9/2026 và sửa đổi Quyết định số 891/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 phê duyệt Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo  Quyết định số 1832/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ quyết định chấm dứt hiệu lực thi hành Quyết định số 241/QĐ-TTg ngày 24/2/2021 về Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021–2030. Đồng thời, nhiệm vụ “rà soát, cập nhật, sửa đổi, bổ sung Quyết định số 241/QĐ-TTg” được giao Bộ Xây dựng tại Quyết định số 891/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 về Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng được bãi bỏ.

Căn cứ pháp lý đã thay đổi

Theo Tờ trình số 87/TTr-BXD ngày 18/8/2026, Bộ Xây dựng cho biết các căn cứ ban hành Quyết định số 241/QĐ-TTg đã có nhiều thay đổi. Một số nội dung của kế hoạch đã được hoàn thành, trong khi những nội dung khác không còn phù hợp với hệ thống pháp luật, quy hoạch và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.

Việc chấm dứt hiệu lực Quyết định số 241/QĐ-TTg không làm gián đoạn công tác quản lý nhà nước về phân loại đô thị. Công tác này hiện được thực hiện theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, hệ thống quy hoạch và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Đáng chú ý, theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, cả nước đã sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã, giảm từ 63 xuống còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh. Thay đổi về địa giới hành chính khiến danh mục đô thị được xác định theo từng địa phương tại Quyết định số 241/QĐ-TTg không còn phù hợp.

Cùng với đó, việc tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không còn đơn vị hành chính cấp huyện và thị trấn, cũng làm thay đổi phạm vi, đối tượng và phương thức quản lý đô thị. Vì vậy, nhiều nội dung về đối tượng và lộ trình phân loại đô thị trong Quyết định số 241/QĐ-TTg không còn phù hợp với thực tiễn.

Hệ thống đô thị chuyển từ 6 loại xuống 4 loại

Khung pháp lý về quy hoạch, phát triển và phân loại đô thị thời gian qua đã có nhiều thay đổi.

Theo Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15, hệ thống đô thị được chuyển từ 6 loại sang 4 loại. Thẩm quyền công nhận loại đô thị cũng được điều chỉnh, trong đó phần lớn được giao cho UBND cấp tỉnh thay vì Bộ Xây dựng như trước đây.

Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, quy định việc phân loại đô thị phải dựa trên quy hoạch đô thị, quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành và định hướng phát triển hệ thống đô thị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Bên cạnh đó, Luật Quy hoạch năm 2025, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã điều chỉnh toàn diện nguyên tắc, tiêu chí, thẩm quyền và trách nhiệm trong phân loại đô thị.

Các địa phương cũng đã lập, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó tích hợp định hướng phát triển hệ thống đô thị phù hợp với quy hoạch quốc gia và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Bộ Xây dựng, định hướng phát triển và lộ trình phân loại đô thị hiện đã được cập nhật, cụ thể hóa trong hệ thống quy hoạch theo quy định mới, qua đó thay thế vai trò định hướng của Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc ban hành kèm Quyết định số 241/QĐ-TTg.

Bộ Xây dựng đánh giá Quyết định số 241/QĐ-TTg đã được triển khai nghiêm túc trên phạm vi cả nước. Bộ đã ban hành hơn 20 văn bản hướng dẫn các địa phương tổ chức thực hiện.

Các tỉnh, thành phố cũng đã lập và phê duyệt chương trình phát triển đô thị, đồng thời xây dựng kế hoạch phân loại đô thị hằng năm và 5 năm.

Tính đến tháng 7/2025, trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính, cả nước có 900 đô thị, gồm 2 đô thị loại đặc biệt, 24 đô thị loại I, 38 đô thị loại II, 44 đô thị loại III, 96 đô thị loại IV và 696 đô thị loại V. Tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 44,9%.

Trong giai đoạn thực hiện Quyết định số 241/QĐ-TTg, Bộ Xây dựng đã tổ chức thẩm định 35 đề án phân loại đô thị; trình Thủ tướng Chính phủ công nhận 4 đô thị loại I và 11 đô thị loại II; công nhận theo thẩm quyền 7 đô thị loại III và 20 đô thị loại IV. UBND cấp tỉnh cũng đã công nhận hơn 96 đô thị loại V.

So với năm 2020, hệ thống đô thị tiếp tục phát triển cả về số lượng và chất lượng. Tỷ lệ đô thị hóa tăng từ khoảng 40% lên trên 45% vào cuối năm 2025.

Theo Bộ Xây dựng, việc chấm dứt hiệu lực Quyết định số 241/QĐ-TTg là cần thiết nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và yêu cầu phát triển đô thị, nông thôn trong giai đoạn mới.

Đây cũng là cơ sở để đổi mới phương thức quản lý phân loại đô thị theo hướng số hóa, thống nhất và cập nhật thường xuyên, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương và hệ thống quy hoạch hiện hành.