Đầu tư hơn 288.000 tỷ đồng xây Vành đai 5 qua 7 tỉnh, thành

Theo Nghị quyết, tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có tổng chiều dài khoảng 349 km, đi qua 7 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Dự án được đầu tư theo hình thức đầu tư công, chia thành các dự án thành phần, với sơ bộ tổng mức đầu tư 288.268 tỷ đồng. Nguồn vốn thực hiện từ ngân sách Nhà nước trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến bố trí khoảng 61.394 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương để đầu tư tuyến chính cao tốc dài khoảng 116 km qua Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh.

Phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035

Dự án được định hướng áp dụng các công nghệ tiên tiến, hiện đại, bảo đảm an toàn, đồng bộ, chất lượng và hiệu quả. Nhà nước khuyến khích ứng dụng công nghệ cao trong khảo sát, thiết kế, thi công, đồng thời tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong giai đoạn khai thác, vận hành, tuyến đường sẽ áp dụng hình thức thu phí điện tử không dừng.

Dự án được chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, triển khai từ năm 2027 và phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Đối với các dự án thành phần sử dụng ngân sách Trung ương được cân đối vốn trong giai đoạn 2026 - 2030, mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030 và đưa vào vận hành, khai thác từ năm 2031. Các dự án thành phần sử dụng ngân sách địa phương sẽ do các địa phương chủ động triển khai căn cứ khả năng cân đối vốn.

Áp dụng nhiều cơ chế đặc thù

Nghị quyết cho phép áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.

Trong thời gian Quốc hội không họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội được xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án, trừ trường hợp tăng phần vốn ngân sách Trung ương hoặc tăng phần vốn ngân sách địa phương. Dự án cũng không phải thực hiện thủ tục thẩm định, đánh giá nguồn vốn và khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công.

Về giải phóng mặt bằng và tái định cư, UBND cấp tỉnh có dự án đi qua được chủ động bố trí, xây dựng khu tái định cư trên cơ sở hồ sơ thiết kế sơ bộ trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.

Các địa phương cũng được quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với khu vực bãi đổ chất thải xây dựng; tổ chức quản lý các bãi đổ theo quy định pháp luật về đất đai, môi trường và các quy định liên quan.

Nghị quyết cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc dự án theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Trường hợp nội dung dự án có khác biệt với các quy hoạch liên quan, dự án vẫn được phê duyệt mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch. Sau khi dự án được phê duyệt, các quy hoạch liên quan phải được rà soát, điều chỉnh, cập nhật và công bố kịp thời.

Đáng chú ý, nguồn thu từ phát triển các khu đô thị, khu chức năng xung quanh tuyến đường, sau khi trừ các chi phí liên quan, sẽ được phân chia giữa ngân sách địa phương và ngân sách Trung ương. Chính phủ được giao quy định cụ thể tỷ lệ và phương thức phân chia.

Quốc hội cũng giao Chính phủ xem xét, quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư đối với các dự án thành phần mà không phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư; tổng hợp và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Mở không gian phát triển mới cho Vùng Thủ đô

Trước khi Quốc hội biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.

Theo Bộ trưởng, Bộ Xây dựng đã nghiên cứu tổng thể phương án đầu tư toàn tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội và xác định đây không chỉ là một tuyến giao thông đơn thuần mà còn là trục kết nối liên vùng, công trình hạ tầng chiến lược nhằm mở rộng không gian phát triển của Vùng Thủ đô.

Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, Chính phủ đã nghiên cứu nhiều phương án phân kỳ đầu tư phù hợp với khả năng cân đối vốn, đồng thời đề xuất Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư một lần đối với toàn tuyến.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, cách làm này tạo cơ sở pháp lý để Bộ Xây dựng và các địa phương triển khai thống nhất, đồng bộ, tránh tình trạng đầu tư manh mún, cắt khúc, đồng thời bảo đảm tầm nhìn dài hạn và tính khả thi của dự án.

Việc sớm triển khai Vành đai 5 được kỳ vọng hình thành trục giao thông liên vùng quan trọng, mở rộng không gian đô thị, kết nối các trung tâm kinh tế và tạo thêm động lực phát triển cho Vùng Thủ đô Hà Nội và các địa phương liên quan.