Đề xuất đảm bảo bình đẳng giới trong dự án Luật Nhà ở (sửa đổi)

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội vừa tổ chức cuộc họp nghe Bộ Xây dựng báo cáo về lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). 

Báo cáo về việc lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản Vương Duy Dũng cho biết, dự thảo cơ bản kế thừa các chính sách của Luật Nhà ở năm 2023, nhất là quy định về nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân. Đồng thời, dự thảo bổ sung một số chính sách mới, nổi bật là phát triển nhà ở cho thuê và quy định cụ thể các đối tượng được thuê nhà.

Theo ông Vương Duy Dũng, các quy định về điều kiện, đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội, thuê nhà ở cho thuê và thuê nhà lưu trú công nhân hầu như không thay đổi so với Luật Nhà ở năm 2023. Do đó, dự thảo luật không tạo ra tác động bất lợi đối với bình đẳng giới, đồng thời bảo đảm tính thống nhất, kế thừa của hệ thống pháp luật hiện hành.

Đóng góp ý kiến tại cuộc họp, nhiều đại biểu và chuyên gia cho rằng dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) là dự án luật có tác động rõ nét đến vấn đề giới khi đối tượng thụ hưởng và chịu tác động bao gồm cả nam và nữ. Các ý kiến đề nghị quá trình xây dựng luật cần áp dụng cách tiếp cận bình đẳng giới và hòa nhập xã hội (GESI), bảo đảm nguyên tắc "không để ai bị bỏ lại phía sau", đặc biệt đối với chính sách nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và các nhóm yếu thế.

Nhiều đại biểu đề xuất bổ sung nguyên tắc nghiêm cấm phân biệt đối xử về giới trong mọi hoạt động liên quan đến nhà ở. Đồng thời, quá trình quản lý, sử dụng nhà ở cần bảo đảm sự tham gia và tiếng nói của các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai trong các quyết định của cộng đồng dân cư.

Đối với chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, một số ý kiến đề nghị làm rõ tiêu chí xác định "giá phù hợp", bởi khả năng tiếp cận nhà ở giữa nam và nữ còn có sự chênh lệch. Trong khi lao động nam thường có việc làm và thu nhập ổn định hơn, nhiều lao động nữ, đặc biệt là lao động di cư, làm việc không có hợp đồng lao động, thu nhập bấp bênh. Vì vậy, cần có sự tham gia của phụ nữ và các nhóm yếu thế trong quá trình xây dựng khung giá.

Liên quan đến chính sách nhà ở cho thuê, các đại biểu đánh giá đây là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm quyền có chỗ ở và tăng cường an sinh xã hội. Theo đó, cần lồng ghép yếu tố giới trong các quy định về nhà ở cho thuê, ưu tiên những đối tượng có nhu cầu cấp thiết, nhất là lao động nữ đang nuôi con nhỏ tại các khu công nghiệp. Bên cạnh đó, cần mở rộng nhóm được thuê nhà đối với các trường hợp gặp "rào cản kép" như người khuyết tật cao tuổi, phụ nữ đơn thân nuôi con nhỏ, kể cả con nuôi hợp pháp, và nạn nhân bạo lực gia đình cần nơi tạm lánh.

Đối với nhà lưu trú công nhân, các chuyên gia đề nghị quy hoạch quỹ đất phải gắn với hệ thống hạ tầng xã hội đồng bộ như nhà trẻ, cơ sở y tế, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản nhằm hỗ trợ lao động nữ. Đồng thời, cần bổ sung các tiêu chuẩn về an toàn giới, bao gồm hệ thống chiếu sáng công cộng, nhà vệ sinh an toàn và bảo đảm khả năng tiếp cận đối với người khuyết tật.

Về nhà ở công vụ, một số ý kiến đề xuất ưu tiên bố trí cho cán bộ thuộc diện sắp xếp sau sáp nhập đơn vị hành chính đang phải thuê nhà xa gia đình. Đồng thời, xem xét hạ tiêu chuẩn chức vụ đối với cán bộ nữ được hưởng chính sách nhà ở công vụ, từ cấp Phó Cục trưởng thay vì chỉ từ Cục trưởng trở lên, nhằm bù đắp những hạn chế về cơ hội phát triển nghề nghiệp do thực hiện thiên chức sinh con và chăm sóc gia đình.

Ngoài ra, có ý kiến đề nghị bổ sung nghệ sĩ, nghệ nhân nghèo, có hoàn cảnh khó khăn hoặc có nhiều đóng góp cho xã hội vào nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội và được thuê nhà ở do Nhà nước đầu tư xây dựng.

Kết luận cuộc họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Trần Thị Thanh Lam nhấn mạnh, việc lồng ghép bình đẳng giới trong dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) cần được tiếp cận từ góc độ an sinh xã hội, trên cơ sở đánh giá đầy đủ vị thế của nam giới, nữ giới và các nhóm dễ bị tổn thương. Theo bà, thay vì chỉ tập trung vào tính kế thừa của luật, Ban soạn thảo cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của từng nhóm đối tượng để xây dựng chính sách phù hợp.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục hoàn thiện báo cáo đánh giá tác động của dự án luật, làm rõ hơn nội dung lồng ghép bình đẳng giới và rà soát, xác định cụ thể các nhóm ưu tiên để xem xét bổ sung vào dự thảo luật, trong đó có người đơn thân nuôi con nhỏ, người đơn thân chăm sóc người cao tuổi và lao động nghèo.