Điều tiết giá đất, giá nhà, ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê

Phát biểu tại Tổ thảo luận số 3, gồm các Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng, Hà Tĩnh và Lạng Sơn, Thủ tướng đánh giá ba dự án luật có mối quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước, tài sản và sinh kế của người dân.

Chính phủ đã tổ chức lấy ý kiến đồng thời đối với cả ba dự thảo nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, tránh chồng chéo. Đến nay, các dự thảo đã nhận được hơn 885.000 ý kiến đóng góp.

Việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa các định hướng mới của Trung ương, đồng thời tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, nhất là tình trạng giá nhà tăng cao, thiếu nguồn cung phù hợp với khả năng chi trả và những bất cập về minh bạch trên thị trường bất động sản.

Đổi mới quản lý đất đai, điều tiết giá đất phù hợp

Đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phân loại đất, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất. Dự thảo phân đất thành ba nhóm chính gồm đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất dự trữ phát triển, qua đó đơn giản hóa quản lý, tạo thuận lợi cho việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và xác định nghĩa vụ tài chính.

Chính phủ đồng thời định hướng tích hợp nội dung sử dụng đất cấp tỉnh vào quy hoạch tỉnh, đơn giản hóa và số hóa kế hoạch sử dụng đất cấp xã.

Về thu hồi đất, Thủ tướng yêu cầu bảo đảm đúng Hiến pháp, pháp luật, không lạm dụng thu hồi đất nhưng cũng không tạo thêm rào cản đối với các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần chuyển từ tư duy bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống cho người dân. Việc tái định cư không chỉ bảo đảm chỗ ở mà còn phải gắn với sinh kế, việc làm và các điều kiện thiết yếu như trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa. Dự thảo cũng bổ sung các hình thức bồi thường linh hoạt, ưu tiên tái định cư tại chỗ đối với các dự án đô thị.

Về tài chính đất đai, dự thảo tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, bảo đảm công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Theo Thủ tướng, giá đất quá cao có thể làm tăng thu ngân sách trước mắt nhưng đồng thời đẩy chi phí đầu tư, giá nhà ở và chi phí sản xuất, kinh doanh lên cao. Vì vậy, Nhà nước cần điều tiết giá đất phù hợp với mục tiêu phát triển từng thời kỳ, góp phần giảm chi phí nhà ở cho các nhóm đối tượng ưu tiên.

Dự thảo cũng quy định mỗi thửa đất có một mã định danh duy nhất trên toàn quốc, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đồng bộ, liên thông, giảm thủ tục hành chính và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Ưu tiên nhà ở xã hội, phát triển nhà ở cho thuê

Đối với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng khẳng định nhà ở trước hết phải đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người dân, gắn với mục tiêu an sinh xã hội.

Nhà nước không bao cấp nhà ở nhưng cũng không thể để thị trường tự điều tiết hoàn toàn, nhất là đối với người thu nhập thấp, lao động trẻ và các nhóm cần hỗ trợ. Chính sách cần chuyển từ tư duy chú trọng sở hữu nhà sang bảo đảm quyền tiếp cận chỗ ở phù hợp.

Trong đó, phát triển nhà ở cho thuê phải trở thành một trụ cột chiến lược, lâu dài, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và hạn chế đầu cơ bất động sản.

Dự thảo dành một chương riêng cho nhà ở cho thuê, bao gồm nhà ở sử dụng vốn nhà nước thông qua các quỹ nhà ở địa phương, nhà ở do khu vực tư nhân đầu tư và nhà lưu trú công nhân tại khu công nghiệp. Các dự án được hưởng ưu đãi nhưng giá thuê phải tuân thủ khung giá do UBND cấp tỉnh quy định.

Đối với nhà ở xã hội, dự thảo tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ, đồng thời siết kiểm soát mua bán, chuyển nhượng để ngăn ngừa trục lợi. Sau thời hạn 5 năm, người mua chỉ được bán lại nhà ở xã hội cho đối tượng thuộc diện được mua loại nhà này, thay vì chuyển nhượng tự do theo giá thị trường.

Dự thảo cũng bổ sung quy định hạn chế phân lô, bán nền tại một số khu vực đô thị; làm rõ quyền sở hữu, trách nhiệm và cơ chế bồi thường, tái định cư khi cải tạo, xây dựng lại chung cư xuống cấp.

Tăng minh bạch thị trường bất động sản

Với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện quy định công khai thông tin, tình trạng pháp lý dự án, chuẩn hóa quy trình giao dịch và xây dựng mã định danh điện tử nhằm tăng tính minh bạch của thị trường.

Đáng chú ý, dự thảo quy định chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán dự kiến khi dự án đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh, qua đó hạn chế huy động vốn trái quy định và bảo vệ quyền lợi người mua.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu Quốc hội cũng kiến nghị bảo đảm tính liên thông giữa ba luật. Đại biểu Lã Thanh Tân đề nghị thống nhất thời điểm có hiệu lực và quy định chuyển tiếp, tránh yêu cầu người dân, doanh nghiệp thực hiện lại những thủ tục đã hoàn thành hợp pháp.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị tăng cường giám sát việc xác định giá đất, bảo đảm quyền lợi của người dân và tính ổn định trong dự báo chi phí đầu tư. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga kiến nghị cơ chế xử lý các dự án bất động sản đình trệ, nghiên cứu chuyển giao nghĩa vụ tài chính cho nhà đầu tư nhận chuyển nhượng với điều kiện chặt chẽ, không gây thất thu ngân sách.

Các đại biểu đồng thời đề xuất tạo điều kiện để lao động khu vực phi chính thức tiếp cận nhà ở xã hội, mở rộng hình thức phát triển nhà ở cho thuê, bảo vệ quyền lợi cư dân chung cư và tăng cường kiểm soát việc sử dụng quỹ bảo trì.

Tiếp thu các ý kiến, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, giải trình và hoàn thiện ba dự án luật cùng các văn bản hướng dẫn, bảo đảm tính thống nhất, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.