Lãng phí đất đai nhìn từ việc tòa tháp BIDV ở phố đi bộ Nguyễn Huệ ‘treo’ gần 2 thập kỷ

Sai phạm về chuyển mục đích sử dụng đất

Dự án cao ốc văn phòng và trung tâm tài chính ngân hàng tại số 117-119-121 Nguyễn Huệ và số 16 Tôn Thất Thiệp có diện tích 2.735 m2 do Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) làm chủ đầu tư.

Từ tháng 6/2007, BIDV đã phối hợp Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM tổ chức họp báo công bố kết quả cuộc thi tuyển quốc tế phương án kiến trúc Toà tháp BIDV có quy mô 40 tầng, cao 152m. Cũng thời điểm này, dự án được UBND TP.HCM duyệt giá trị quyền sử dụng đất.

Đến năm 2009, UBND Thành phố có quyết định giao đất cho BIDV để đầu tư dự án theo hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất. Thế nhưng, đến nay đã gần 2 thập kỷ, khu đất vẫn “án binh bất động” và trở thành bãi trông giữ xe ô tô, xe máy… 

Việc dự án chậm trễ đưa vào sử dụng khiến nhiều người bức xúc vì không chỉ làm mất mỹ quan đô thị mà còn đang gây lãng phí nguồn lực đất đai...

Liên quan đến dự án trên, vào ngày 06/7/2021, Thanh tra Chính phủ có Thông báo số 1068/TB-TTCP về Kết luận thanh tra về công tác quản lý nhà nước và thực hiện pháp luật trong quy hoạch quản lý xây dựng, đất đai, môi trường đối với khu công nghiệp, khu đô thị; việc chuyển đổi nhà, đất công có vị trí đắc địa sang mục đích khác tại TP.HCM.

Theo thông báo, các sở, ngành liên quan đã tham mưu, UBND Thành phố quyết định chỉ định chủ đầu tư, phê duyệt dự án, chuyển mục đích sử dụng nhà, đất tại một số vị trí được thanh tra thuộc đối tượng phải đấu thầu dự án và đấu giá quyền sử dụng đất không đúng quy định của pháp luật về quản lý đấy đai và quản lý tài sản tại một số dự án.

Thanh tra cũng cho rằng: “Sau khi được giao đất, một số chủ đầu tư không triển khai thực hiện dự án, để đất trống trong thời gian dài nhưng UBND Thành phố không có biện pháp xử lý kiên quyết, kịp thời; phê duyệt điều chỉnh quy hoạch không đúng quy định, cấp giấy phép xây dựng khi chưa được giao đất tại một số dự án…”.

Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND Thành phố chỉ đạo, thực hiện rà soát, xem xét để xử lý theo quy định đối với các địa chỉ nhà, đất được chuyển mục đích sử dụng có vi phạm pháp luật về đất đai, quy hoạch, đầu tư xây dựng; trong đó, cần phối hợp với các bộ, ngành có liên quan để xem xét, xử lý đối với một số dự án theo thẩm quyền và đúng quy định pháp luật, trong đó có dự án tại 117-119-121 Nguyễn Huệ và 16 Tôn Thấp Thiệp.

Được biết, vào ngày 30/7/2024, Văn phòng Chính phủ có Công văn số 5408/VPCP-V.I về việc báo cáo, đề xuất của BIDV liên quan đến dự án tại Khu đất số 117-119-121 Nguyễn Huệ và 16 Tôn Thất Thiệp, TP.HCM. 

Theo đó, Phó Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo: Thanh tra Chính phủ nghiên cứu ý kiến của Bộ Tài chính, UBND TP.HCM, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và báo cáo đề xuất của Ngân hàng BIDV đối với Dự án tại số 117-119-121 Nguyễn Huệ và số 16 Tôn Thất Thiệp, liên quan đến kiến nghị, Kết luận thanh tra số 757/KL-TTCP ngày 13 tháng 5 năm 2021 của Thanh tra Chính phủ; trao đổi, phối hợp với Bộ Tài chính, UBND TP.HCM, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan có liên quan; có biện pháp giải quyết theo đúng quy định của pháp luật về thanh tra và quy định của pháp luật khác có liên quan; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 30/9/2024.

Kiên quyết thu hồi dự án "treo", chậm triển khai

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản yêu cầu các địa phương rà soát, công bố công khai các dự án không đưa đất vào sử dụng đúng thời hạn, trong bối cảnh dữ liệu đất đai toàn quốc đã cơ bản hoàn thiện, tạo nền tảng cho việc giám sát và xử lý vi phạm.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc xử lý các dự án chậm triển khai, “dự án treo” là nhiệm vụ trọng tâm nhằm hạn chế lãng phí nguồn lực. Quy định tại Luật Đất đai 2024, đặc biệt Điều 60 về nguyên tắc lập quy hoạch và khoản 8 Điều 81 về thu hồi đất, đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc xử lý. 

Theo quy định, các dự án không đưa đất vào sử dụng trong 12 tháng liên tục hoặc chậm tiến độ 24 tháng so với kế hoạch sẽ được gia hạn tối đa 24 tháng và phải nộp bổ sung nghĩa vụ tài chính. Nếu hết thời gian gia hạn mà vẫn không triển khai, Nhà nước sẽ thu hồi đất, không bồi thường.

Từ quy định này, Bộ yêu cầu các địa phương rà soát, phân loại từng dự án, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan. Những dự án vi phạm sẽ bị thu hồi, trong khi các dự án còn khả năng triển khai cần được tháo gỡ khó khăn nhưng phải đảm bảo công khai, minh bạch. 

Đồng thời, UBND cấp tỉnh phải đăng tải trên cổng thông tin điện tử danh sách các dự án không đưa đất vào sử dụng trong 12 tháng, chậm tiến độ 24 tháng, các dự án được gia hạn hoặc chậm do bất khả kháng. Dữ liệu này đồng thời được cung cấp để công khai trên hệ thống của Bộ và cơ quan quản lý đất đai.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi và sẽ trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2. Theo đó, trường hợp quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất.

Riêng tại TP.HCM, vào tháng 6/2025, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được đã có chỉ đạo UBND các quận, huyện và TP. Thủ Đức phối hợp các sở ngành và chủ đầu tư, tổ chức rà soát toàn diện các dự án trên địa bàn, nhằm phân loại, kiểm tra tiến độ thực tế.

Theo đó, các dự án không đưa, chậm đưa đất vào sử dụng, dừng thi công sẽ bị xem xét thu hồi nếu không đáp ứng tiến độ. Mục tiêu của chỉ đạo này là tăng cường công tác quản lý nhà nước với các dự án nhà ở trên địa bàn, tránh tình trạng đất đai bị lãng phí, sử dụng sai mục đích hoặc gây ảnh hưởng đến môi trường và cảnh quan đô thị.

Theo báo cáo từ Sở Tài nguyên và Môi trường, năm 2024, TP.HCM có 176 dự án đất đai thuộc diện phải điều chỉnh hoặc hủy bỏ do không thực hiện đúng kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện. Qua rà soát tại 19 quận, huyện, thành phố tổng hợp được 112 dự án không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm tiến độ.

Nguyên nhân được cho là do các quy định pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng liên tục thay đổi, dẫn đến việc tổ chức thực hiện thủ tục gặp nhiều khó khăn, vướng mắc thực tế.

Bên cạnh đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài trong khi giá đất liên tục biến động và tăng nhanh. Do đó, các dự án kéo dài càng gặp khó khăn trong thỏa thuận bồi thường, giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, một số chủ đầu tư thiếu vốn, năng lực hạn chế cũng là nguyên nhân khiến tiến độ triển khai dự án bị chậm trễ.

Mới đây, tháng 5/2026, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh đã có kết luận liên quan các dự án đầu tư trên địa bàn và các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy tăng trưởng 2 con số. 

Theo đó, UBND TP.HCM giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp Sở Công Thương, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp Thành phố và các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát, đánh giá tình hình hoạt động của doanh nghiệp, nhà đầu tư; rà soát kiểm tra việc triển khai dự án, hoạt động đầu tư sản xuất kinh doanh; những khó khăn, vướng mắc về thủ tục trong quá trình thực hiện và công tác hỗ trợ của cơ quan nhà nước.

Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng tham mưu UBND Thành phố phương án xử lý, thu hồi đối với các dự án đã được giao đất nhưng không triển khai.