Xây dựng đập thủy điện là một trong những hạng mục có yêu cầu kỹ thuật cao, đòi hỏi quy trình thi công chặt chẽ từ khảo sát, thiết kế, xử lý nền móng đến xây dựng thân đập và lắp đặt thiết bị. Tùy điều kiện địa hình, địa chất và quy mô công trình, giải pháp thi công có thể được điều chỉnh phù hợp.
                                       Quy trình kỹ thuật xây dựng đập thủy điện

Kỹ thuật xây dựng đập thủy điện là quy trình phức tạp bao gồm khảo sát địa chất, chuyển dòng nước, xử lý nền móng và thi công kết cấu bê tông hoặc đắp đất đá cốt lõi. Các bước trong quy trình kỹ thuật xây dựng đập gồm:

Thứ nhất, khảo sát, thiết kế và lựa chọn loại đập

Đây là bước đầu tiên và có ý nghĩa quyết định đối với an toàn, ổn định của công trình. Các đơn vị chuyên môn tiến hành khảo sát địa chất, thủy văn, đánh giá lưu lượng dòng chảy và điều kiện địa hình để xác định vị trí xây dựng, quy mô cũng như lựa chọn loại đập phù hợp.

Một số dạng đập phổ biến gồm đập bê tông trọng lực, đập vòm và đập đất đá. Công tác thiết kế phải tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành, trong đó có QCVN 27:2025/BCT về công trình thủy điện.

Thứ hai, chuyển dòng phục vụ thi công

Sau khi hoàn tất công tác chuẩn bị, dòng chảy được chuyển hướng để tạo mặt bằng và điều kiện khô ráo cho việc thi công trong lòng sông. Tùy quy mô công trình, phương án có thể sử dụng kênh dẫn dòng hoặc cống dẫn dòng tạm để đưa nước qua khu vực khác trong thời gian thi công.

Thứ ba, xử lý nền móng

Nền móng là bộ phận đặc biệt quan trọng đối với khả năng chịu lực và độ ổn định lâu dài của đập. Các công việc chủ yếu gồm đào, nạo vét lớp đất yếu; làm sạch và gia cố nền đá; khoan phụt vữa xi măng để lấp đầy các khe nứt, tăng độ kín nước và khả năng chịu lực của nền.

Thứ tư, thi công thân đập

Tùy loại kết cấu, thân đập có thể được thi công bằng phương pháp đổ bê tông theo từng phân đoạn hoặc đắp đất, đá và đầm nén theo từng lớp.

Đối với các đập bê tông quy mô lớn, việc tổ chức vận chuyển và đổ bê tông được đặc biệt chú trọng nhằm bảo đảm chất lượng, tiến độ và an toàn thi công. Một số công trình áp dụng cổng trục tự nâng để vận chuyển, nâng và đổ bê tông, qua đó nâng cao hiệu quả thi công.

Thứ năm, lắp đặt thiết bị và hoàn thiện công trình

Sau khi các hạng mục chính hoàn thành, nhà thầu tiến hành lắp đặt hệ thống thiết bị phục vụ vận hành nhà máy thủy điện, gồm van xả lũ, cửa lấy nước, đường ống áp lực, tuabin, máy phát điện và hệ thống truyền tải điện.

Các thiết bị được kiểm tra, chạy thử và hiệu chỉnh trước khi công trình đưa vào vận hành, bảo đảm đáp ứng yêu cầu về an toàn, ổn định và hiệu quả phát điện.

Đức Khôi (T/H)