Thái Nguyên: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ địa không gian trong lập bản đồ ngập lụt

Ngày 19/10/2026, tại Sở Xây dựng tỉnh Thái Nguyên, chương trình tập huấn “Ứng dụng công nghệ địa không gian trong lập bản đồ ngập lụt” được tổ chức với sự tham gia của 17 học viên đến từ các cơ quan, đơn vị liên quan. Chương trình nhằm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS) và dữ liệu không gian trong công tác quản lý đô thị, hạ tầng kỹ thuật, đánh giá nguy cơ ngập lụt và phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh.

Chương trình có sự tham gia trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn thực hành của các giảng viên, chuyên gia đến từ: Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đây là các cơ sở nghiên cứu, đào tạo có chuyên môn trong lĩnh vực khoa học địa lý, công nghệ địa không gian, xây dựng và phát triển đô thị.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tình hình mưa lớn, ngập lụt và sạt lở đất diễn biến ngày càng phức tạp, việc ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ viễn thám, hệ thống thông tin địa lý và dữ liệu không gian có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước. Các công cụ này giúp nâng cao khả năng thu thập, phân tích, xử lý thông tin, nhận diện những khu vực có nguy cơ ngập lụt, từ đó hỗ trợ cơ quan chức năng xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Tại chương trình tập huấn, các giảng viên đã giới thiệu và hướng dẫn học viên khai thác, sử dụng hai nền tảng công nghệ quan trọng là ArcGIS Pro và Google Earth Engine (GEE), kết hợp giữa truyền đạt kiến thức lý thuyết, trình diễn công nghệ và thực hành trực tiếp trên máy tính.

Tại khóa tập huấn, học viên được tiếp cận các nội dung về ứng dụng ảnh vệ tinh trong giám sát, đánh giá nhanh thiên tai; phương pháp sử dụng ảnh vệ tinh trước và sau các sự kiện mưa lũ để so sánh, phân tích, nhận diện vùng ngập, khu vực sạt lở và những biến động trên bề mặt địa hình. Đồng thời, các giảng viên trực tiếp hướng dẫn thực hành xử lý, phân tích dữ liệu ảnh vệ tinh trên nền tảng Google Earth Engine và ArcGIS Pro.

Thông qua các bài thực hành, học viên được tiếp cận phương pháp khai thác dữ liệu viễn thám phục vụ nhận diện phạm vi ngập lụt, theo dõi biến động hiện trạng và hỗ trợ đánh giá những tác động của thiên tai đối với khu vực dân cư, hệ thống giao thông và các công trình hạ tầng kỹ thuật.

Chương trình tập trung giới thiệu ứng dụng công nghệ Internet vạn vật (IoT) trong quan trắc lượng mưa, mực nước và cảnh báo sớm; phương pháp kết nối dữ liệu quan trắc với hệ thống thông tin địa lý và bảng điều khiển trực quan (dashboard), phục vụ công tác theo dõi, phân tích và hỗ trợ ra quyết định.

Bên cạnh đó, các học viên được hướng dẫn khai thác cơ sở dữ liệu không gian phục vụ quản lý thiên tai, bao gồm mô hình số độ cao (DEM), mạng lưới sông suối, hệ thống dân cư, giao thông, công trình xây dựng, dữ liệu sử dụng đất và các khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai.

Một trong những nội dung trọng tâm của chương trình là hướng dẫn xây dựng, đọc và sử dụng bản đồ nguy cơ lũ, sạt lở đất. Các học viên được thực hành chồng xếp các lớp bản đồ nguy cơ thiên tai với dữ liệu dân cư, hạ tầng kỹ thuật nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng, xác định những khu vực có nguy cơ cao, từ đó phục vụ việc đề xuất giải pháp phòng ngừa, cảnh báo và ứng phó phù hợp.

Đối với tỉnh Thái Nguyên, việc ứng dụng công nghệ địa không gian trong xây dựng bản đồ ngập lụt có ý nghĩa thiết thực, đặc biệt trong công tác nghiên cứu, đánh giá hiện trạng hệ thống thoát nước đô thị, xác định các khu vực thường xuyên xảy ra ngập úng, phân tích khả năng tiêu thoát nước và hỗ trợ đề xuất các giải pháp đầu tư, cải tạo, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật.

Việc kết hợp dữ liệu địa hình, hệ thống sông suối, mạng lưới thoát nước, hiện trạng sử dụng đất và dữ liệu quan trắc mưa, mực nước trên nền tảng GIS sẽ góp phần hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý ngập lụt một cách khoa học, trực quan và có hệ thống. Đây cũng là cơ sở quan trọng để từng bước nâng cao chất lượng công tác lập quy hoạch, quản lý phát triển đô thị, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng và chủ động ứng phó với các tình huống thiên tai.

Thông qua chương trình tập huấn, 17 học viên có điều kiện trao đổi kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn với các giảng viên, chuyên gia đến từ các cơ sở đào tạo, nghiên cứu; đồng thời tiếp cận những công cụ, phương pháp phân tích dữ liệu hiện đại, góp phần nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ số trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

Chương trình tập huấn là hoạt động thiết thực góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng, nâng cao năng lực quản lý đô thị, hạ tầng kỹ thuật và phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Đồng thời, tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo trong ứng dụng khoa học công nghệ, hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu địa không gian phục vụ công tác quản lý, điều hành, dự báo và cảnh báo ngập lụt.

Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng đô thị Thái Nguyên phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, an toàn, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.