Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 69/2026/TT-BXD quy định về Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị. Đáng chú ý, Thông tư quy định mỗi đối tượng quản lý cốt lõi phải được cấp một mã định danh chuyên ngành duy nhất ngay từ khi tạo lập trên Hệ thống thông tin.
26-1790380327-bo-xay-dung-quy-dinh-ma-dinh-danh-cho-he-thong-cap-nuoc-thoat-nuoc-do-thi
 

Mỗi công trình được cấp một mã định danh duy nhất

Các đối tượng phải có mã định danh chuyên ngành gồm: đơn vị cấp nước, đơn vị thoát nước, nhà máy nước, công trình thu nước, trạm bơm nước thô, trạm bơm tăng áp, bể chứa nước sạch, đài nước; nhà máy, trạm xử lý nước thải; công trình xử lý nước thải phi tập trung; trạm bơm nước thải, trạm bơm thoát nước mưa; công trình trữ, điều hòa nước mưa; điểm xả sau xử lý, cơ sở xử lý bùn thải và các điểm, trạm giám sát trực tuyến là công trình độc lập.

Việc cấp mã được thực hiện theo quy tắc tại Phụ lục III của Thông tư. Với các đối tượng đang vận hành nhưng chưa hoàn tất quyết toán, bàn giao, mã định danh được cấp khi có tối thiểu các thông tin về loại, tên, vị trí, chủ thể quản lý hoặc vận hành, trạng thái hoạt động và nguồn dữ liệu.

Sau khi hoàn tất thủ tục, hệ thống chỉ cập nhật trạng thái, chủ sở hữu và tài liệu liên quan, không thay đổi mã đã cấp.

Thông tư cũng quy định mã định danh chuyên ngành phải ổn định và không được tái sử dụng cho đối tượng khác. Trường hợp đối tượng chấm dứt hoạt động, hợp nhất, chia tách hoặc được thay thế, mã vẫn được lưu giữ dưới dạng lịch sử và liên kết với đối tượng kế thừa.

Đối với tổ chức, Hệ thống thông tin ghi nhận mã số doanh nghiệp, mã số thuế hoặc mã định danh khác do cơ quan có thẩm quyền cấp và liên kết với mã định danh chuyên ngành. Mã định danh chuyên ngành chỉ phục vụ quản lý nghiệp vụ, không thay thế mã định danh địa điểm theo quy định pháp luật.

Kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa nhiều hệ thống

Theo Thông tư 69, Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị được kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm, cơ sở dữ liệu dùng chung của Bộ Xây dựng và các cơ sở dữ liệu của địa phương.

Hệ thống cũng có thể kết nối với các cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, đơn vị hành chính, tài nguyên nước, môi trường, chất lượng nước sinh hoạt, nước sạch nông thôn và các hệ thống có dữ liệu liên quan.

26-1790380327-bo-xay-dung-quy-dinh-ma-dinh-danh-cho-he-thong-cap-nuoc-thoat-nuoc-do-thi
 

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu bắt buộc giữa Cơ sở dữ liệu với các hệ thống của bộ, cơ quan Trung ương và địa phương được thực hiện thống nhất thông qua Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu theo quy định.

Phương án kết nối phải xác định rõ mục đích, phạm vi, trường dữ liệu, mã tham chiếu, hệ thống nguồn, cơ quan quản lý, căn cứ pháp lý, phương thức và tần suất khai thác, cùng quy tắc đối soát, xử lý sai lệch.

Dữ liệu được chia sẻ phải có mã định danh, siêu dữ liệu, trạng thái chất lượng, phiên bản và thời điểm hiệu lực; đồng thời phải được xác thực nguồn, bảo đảm tính toàn vẹn và an ninh mạng trong quá trình truyền nhận.

Cơ quan, tổ chức quản lý hệ thống nguồn có trách nhiệm duy trì dịch vụ chia sẻ, thông báo thay đổi, sự cố và bảo đảm chất lượng dữ liệu. Đơn vị khai thác phải sử dụng dữ liệu đúng mục đích và không làm thay đổi nội dung dữ liệu nguồn.

Đáng chú ý, không yêu cầu các đơn vị lắp thêm thiết bị hoặc truyền dữ liệu song song lên Hệ thống thông tin nếu dữ liệu đã được hệ thống nguồn chia sẻ hợp pháp và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Dữ liệu phục vụ quản lý, vận hành và báo cáo

Dữ liệu về chất lượng nước sạch phục vụ sinh hoạt, kết quả nội kiểm, ngoại kiểm, kiểm tra, giám sát và tình trạng đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật được kết nối, chia sẻ theo thẩm quyền với Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh, UBND các cấp và các cơ quan liên quan.

Cơ quan nhà nước được sử dụng dữ liệu đáp ứng yêu cầu chất lượng để giải quyết công việc, xây dựng chính sách, kiểm tra, thanh tra, thống kê, báo cáo và phục vụ chỉ đạo, điều hành. Dữ liệu chưa được xác nhận đạt yêu cầu chất lượng chỉ được sử dụng để tham khảo, rà soát và phải thể hiện rõ nguồn, trạng thái chất lượng.

Hệ thống thông tin có chức năng tổng hợp, trích xuất báo cáo định kỳ, đột xuất phục vụ công tác quản lý. Báo cáo định kỳ về cấp nước sạch và thoát nước đô thị được tổng hợp từ dữ liệu đáp ứng yêu cầu chất lượng.

Việc khai thác dữ liệu trên Hệ thống thay cho gửi báo cáo chỉ được thực hiện khi chế độ báo cáo tương ứng cho phép hoặc được cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, thay thế, bãi bỏ.

Trường hợp dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu khác với hồ sơ nguồn hoặc thực tế quản lý, cơ quan khai thác phải thông báo để rà soát, xử lý. Trong thời gian giải quyết sai lệch, dữ liệu của Hệ thống nguồn được sử dụng làm căn cứ.

Khi Hệ thống thông tin xảy ra sự cố, đơn vị vận hành phải triển khai phương án dự phòng và đồng bộ dữ liệu sau khi hệ thống được khôi phục.

Cơ quan nhà nước được khai thác dữ liệu theo chức năng, nhiệm vụ và phạm vi được phân quyền. Các đơn vị cấp nước, thoát nước được khai thác dữ liệu do mình tạo lập và dữ liệu dùng chung cần thiết cho quản lý, vận hành, báo cáo, bảo đảm an toàn và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Tổ chức, cá nhân được khai thác dữ liệu mở đã công bố. Việc cung cấp dữ liệu không phải dữ liệu mở thực hiện theo quy định về dữ liệu, tiếp cận thông tin, giá, phí, lệ phí và pháp luật liên quan.

Các tổ chức, cá nhân khi khai thác dữ liệu phải ghi rõ nguồn và thời điểm khai thác, không làm sai lệch dữ liệu, đồng thời chịu trách nhiệm về sản phẩm, kết quả được tạo ra từ việc sử dụng dữ liệu.
 

Mai Anh (T/H)