Đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quản lý kiến trúc

Qua thảo luận, các đại biểu Quốc hội thống nhất sự cần thiết sửa đổi Luật Kiến trúc, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát phạm vi sửa đổi, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất với các luật liên quan và phù hợp các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đối với quản lý hành nghề kiến trúc, đại biểu Trịnh Ngọc Phương, Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh, đề nghị nghiên cứu chuyển dần từ cơ chế “cấp chứng chỉ để được hành nghề” sang “đăng ký để hành nghề và chịu sự giám sát liên tục”. Theo đại biểu, chất lượng hành nghề cần được đánh giá xuyên suốt quá trình hoạt động, thay vì chủ yếu dựa trên chứng chỉ xác nhận tại một thời điểm.

Đối với kiến trúc sư nước ngoài, đại biểu đề nghị tăng cường kiểm soát năng lực thực tế, trách nhiệm nghề nghiệp tại Việt Nam và việc tuân thủ pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn, các yêu cầu về văn hóa và kiến trúc Việt Nam.

Đại biểu Lý Thị Lan, Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang, đề nghị phân biệt rõ “tiêu chuẩn năng lực” với “thông tin về năng lực”; trong đó tiêu chuẩn cần được quy định thống nhất, còn cơ quan chuyên môn cấp tỉnh thực hiện cập nhật, xác thực thông tin và trạng thái hành nghề. Cá nhân không thuộc diện phải có chứng chỉ được tự khai, tự chịu trách nhiệm, cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm.

Về thi tuyển phương án kiến trúc, đại biểu Lê Hoàng Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai, đề nghị kiểm soát chặt các trường hợp miễn thi tuyển đối với công trình bảo vệ bí mật, khẩn cấp - cấp bách và thực hiện theo thủ tục đầu tư đặc biệt. Những công trình có quy mô, vị trí thuộc diện cần thi tuyển vẫn phải được cơ quan chuyên môn về kiến trúc cấp tỉnh cho ý kiến trước khi phê duyệt.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung ngưỡng bắt buộc thi tuyển đối với công trình cao từ 50 m, tổng diện tích sàn từ 50.000 m² hoặc nằm tại khu di tích, danh thắng, trục đường đô thị đặc biệt, đô thị loại I.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy chế quản lý kiến trúc nổi, kiến trúc ngầm theo hướng bảo tồn bản sắc văn hóa, phát triển kiến trúc xanh, thông minh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu; đồng thời tăng cường quản lý dịch vụ tư vấn và chất lượng kiến trúc sư nước ngoài.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu rà soát các quy định về điều kiện hành nghề, thi tuyển công trình có giá trị kiến trúc, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM); nghiên cứu cơ chế lấy ý kiến cộng đồng, công khai dữ liệu và giải trình khi thay đổi các tiêu chí về không gian, chiều cao, điểm nhấn, hành lang cảnh quan.

Đặc biệt, cần kiểm soát chặt thiết kế đô thị tại các dự án bất động sản quy mô lớn và khu vực ven hồ, ven sông, ven biển nhằm bảo vệ cảnh quan chung, nâng cao chất lượng không gian đô thị.

Về phân cấp, phân quyền, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời bảo đảm nguồn lực thực hiện. Trường hợp cấp xã chưa đáp ứng yêu cầu về nhân lực chuyên môn, cần nghiên cứu cơ chế để cấp tỉnh hỗ trợ thực hiện một số nhiệm vụ đã được phân cấp.

Cùng với đó, cần rà soát kỹ thời điểm Luật có hiệu lực và các quy định chuyển tiếp, bảo đảm không để phát sinh khoảng trống pháp lý, tạo thuận lợi cho việc tổ chức thực thi.