Luật Phát triển đô thị sẽ khơi thông nguồn lực, giúp TP.HCM phát triển nhanh và bền vững

Tại buổi họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh, Sở Tư pháp đã cung cấp các nội dung liên quan đến tình hình thi hành Luật Phát triển đô thị (Luật số 18/2026/QH16), tập trung vào tiến độ xây dựng văn bản cụ thể hóa Luật, những khó khăn trong quá trình triển khai và các giải pháp trọng tâm thời gian tới.

Theo Sở Tư pháp, sau hơn một tháng Luật Phát triển đô thị có hiệu lực thi hành (từ ngày 1/10/2026), công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hóa Luật đã đạt được một số kết quả.

Đối với thẩm quyền của HĐND Thành phố, đã ban hành 40/131 nghị quyết quy phạm pháp luật. Trong đó, Nghị quyết số 39/2026/NQ-HĐND được thông qua tháng 8/2026, quy định về quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật đặc thù thi hành Luật; 39 nghị quyết còn lại được thông qua tại các kỳ họp tháng 9 và tháng 10/2026.

Đối với thẩm quyền của UBND Thành phố, theo danh mục được phê duyệt, tổng số văn bản cần ban hành là 55 văn bản, gồm 53 quyết định của UBND Thành phố và 2 quyết định của Chủ tịch UBND Thành phố. Đến nay, UBND Thành phố đã hoàn thành việc xây dựng 16/53 quyết định quy phạm pháp luật của UBND Thành phố và 1/2 quyết định của Chủ tịch UBND Thành phố, tổng cộng 17 văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành hoặc hoàn thành hồ sơ.

Trong số các văn bản đang tiếp tục xây dựng, gồm 91 nghị quyết của HĐND Thành phố và 38 quyết định của UBND Thành phố, Sở Tư pháp đã phối hợp với Văn phòng UBND Thành phố tham mưu xác định 4 nhóm chính sách ưu tiên cao nhất cần hoàn thành trong quý IV/2026.

Cụ thể, nhóm chính sách về tổ chức bộ máy, phân cấp và quy trình hành chính tập trung ban hành các quy định phân cấp thẩm quyền quản lý cho UBND cấp xã, gồm 168 xã, phường, đặc khu, bảo đảm bộ máy cơ sở đủ thẩm quyền xử lý công việc trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp.

Nhóm quy định về quy hoạch, đất đai, đầu tư và hạ tầng đô thị tập trung hướng dẫn trình tự, thủ tục lựa chọn nhà đầu tư, cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Nhóm cơ chế tài chính, huy động nguồn lực và đầu tư công tập trung xây dựng các quy định chi tiết về phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu dự án đô thị và cơ chế hợp tác công tư (PPP) trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Nhóm chính sách an sinh xã hội, nhà ở xã hội và nhóm yếu thế tập trung quy định tiêu chuẩn, đối tượng, thủ tục thụ hưởng chính sách nhà ở lưu trú công nhân, nhà ở xã hội và các gói hỗ trợ y tế, giáo dục đặc thù.

Đánh giá về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thẩm định và tham mưu xây dựng văn bản, Sở Tư pháp cho biết, việc triển khai khối lượng lên đến 186 văn bản quy phạm pháp luật trong thời gian ngắn đã đặt ra những thách thức pháp lý và thực tiễn rất lớn.

Trong đó, khối lượng công việc lớn, tiến độ gấp và tính chất chưa có tiền lệ là một trong những khó khăn đáng chú ý. Nhiều cơ chế, chính sách phân cấp, phân quyền mới được Luật Phát triển đô thị trao cho Thành phố mang tính đột phá, chưa từng được quy định trong các văn bản luật chuyên ngành hiện hành. Điều này đòi hỏi cơ quan thẩm định phải nghiên cứu chuyên sâu, đánh giá tác động đa chiều nhằm bảo đảm tính hợp pháp, đồng thời giữ được tính linh hoạt của chính sách.

Bên cạnh đó, sự xung đột, độ trễ và giao thoa với pháp luật chuyên ngành cũng tạo ra những vướng mắc nhất định. Trong giai đoạn chuyển tiếp, việc triển khai các cơ chế mới vẫn chịu sự điều chỉnh của các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Đầu tư công, Luật Nhà ở... Việc một số nghị định, thông tư chưa kịp sửa đổi để bảo đảm tương thích đã tạo ra khoảng trống pháp lý khi thiết kế trình tự thực hiện tại địa phương.

Để tháo gỡ khó khăn, Sở Tư pháp đã triển khai cơ chế phối hợp liên ngành theo hướng chủ động tham mưu từ sớm, từ xa. Theo đó, chuyên viên Sở Tư pháp không chờ hồ sơ hoàn chỉnh mới tiến hành thẩm định mà trực tiếp tham gia ngay từ giai đoạn lập đề nghị và xây dựng dự thảo ban đầu cùng cơ quan soạn thảo.

Cùng với đó, các phiên họp tham vấn trực tiếp được tổ chức giữa Sở Tư pháp, Văn phòng UBND Thành phố, các Ban HĐND Thành phố, các bộ quản lý ngành Trung ương và các sở chuyên ngành.

Sở cũng huy động trí tuệ chuyên gia thông qua việc thành lập các tổ tư vấn pháp lý gồm chuyên gia, nhà khoa học, trọng tài viên, luật sư thuộc Đoàn Luật sư TP.Hồ Chí Minh và đại diện doanh nghiệp để phản biện thực tiễn.

Về công tác rà soát điều kiện thi hành và hướng dẫn áp dụng các nghị quyết của HĐND Thành phố, Sở Tư pháp cho biết, đã kiểm tra toàn bộ các điều kiện bảo đảm thi hành trước khi nghị quyết có hiệu lực, bao gồm bộ máy tổ chức, nhân lực, kinh phí ngân sách, hạ tầng công nghệ thông tin và danh mục thủ tục hành chính cần điều chỉnh.

Đối với các nghị quyết mang tính khung chính sách, UBND Thành phố đã giao các sở chuyên ngành ban hành quyết định hoặc hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết để cấp huyện, cấp xã áp dụng thống nhất.

Đồng thời, trách nhiệm của chính quyền cơ sở được phân công rõ ràng. Với 168 xã, phường, đặc khu là cấp trực tiếp thụ lý hồ sơ, Sở Tư pháp đã xây dựng tài liệu hướng dẫn chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và xử lý liên thông.

Qua công tác theo dõi thi hành pháp luật và tiếp nhận phản ánh, Sở Tư pháp cho biết chưa ghi nhận vướng mắc lớn phát sinh đối với 40 nghị quyết của HĐND Thành phố và các quyết định của UBND Thành phố đã ban hành. Các chính sách bước đầu được triển khai thực hiện trong thực tiễn.

Trường hợp phát sinh khó khăn, vướng mắc, các sở, ban, ngành Thành phố theo chức năng, nhiệm vụ được giao sẽ chủ động rà soát, nghiên cứu và kịp thời tham mưu UBND Thành phố hoặc cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản giải thích, hướng dẫn áp dụng hoặc đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định nếu cần thiết, bảo đảm việc áp dụng các nghị quyết được thống nhất, đồng bộ và phù hợp với tình hình thực tiễn.

Để hoàn thành 100% danh mục 186 văn bản triển khai Luật Phát triển đô thị, bảo đảm chất lượng và tính khả thi, Sở Tư pháp xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, chuyển dịch tư duy pháp lý từ “quản lý đơn thuần” sang “kiến tạo phát triển”, quán triệt tinh thần thể chế đi trước một bước, mang tính dẫn dắt, mở đường. Sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp được xác định là thước đo. Trong quá trình thẩm định, cần đánh giá sâu tính khả thi, nguồn lực thực hiện và chi phí tuân thủ.

Thứ hai, siết chặt kỷ cương, tiến độ và nâng cao chất lượng thẩm định. Sở sẽ tăng cường nhân lực chất lượng cao cho các phòng chuyên môn, áp dụng quy trình thẩm định rút gọn đối với văn bản cấp bách và kiên quyết trả lại hồ sơ chưa đánh giá đầy đủ tác động.

Thứ ba, tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành và tham vấn đối thoại. Sở duy trì giao ban hằng tuần giữa Sở Tư pháp, Văn phòng UBND Thành phố và các sở soạn thảo; đồng thời chủ động làm việc trực tiếp với các bộ, ngành Trung ương để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Thứ tư, tập huấn nghiệp vụ và hỗ trợ năng lực cho chính quyền cơ sở. Công tác tập huấn chuyên sâu sẽ được tổ chức cho đội ngũ pháp chế, tư pháp tại các sở, ngành và 168 xã, phường, đặc khu; đồng thời biên soạn sổ tay nghiệp vụ và số hóa dữ liệu văn bản công khai.

Thứ năm, thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý bất cập từ sớm. Sở sẽ xây dựng bộ tiêu chí theo dõi, đánh giá hiệu quả thi hành Luật sau khi ban hành; định kỳ hằng tháng tổng hợp các vướng mắc để kịp thời điều chỉnh, không để tồn đọng kéo dài.

Sở Tư pháp nhấn mạnh, triển khai Luật Phát triển đô thị là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển bứt phá của Thành phố trong giai đoạn mới. Với vai trò là cơ quan tham mưu “gác cửa” về pháp lý, Sở cam kết tiếp tục nỗ lực, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị, bảo đảm hoàn thiện hệ thống văn bản quy định chi tiết đúng tiến độ, đạt chất lượng cao, khơi thông mọi nguồn lực cho sự phát triển nhanh và bền vững của TP.Hồ Chí Minh.