Quy hoạch TOD ở TP.HCM: Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP HCM vừa có văn bản phản hồi thông tin cho báo chí tại cuộc Họp báo thông tin về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh, trong đó tập trung làm rõ tình hình triển khai mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) và các định hướng tổ chức không gian phát triển Thành phố theo cấu trúc đa cực, đa trung tâm.

Theo Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Thành phố đã từng bước hoàn thiện cơ sở pháp lý triển khai mô hình TOD thông qua việc tham mưu UBND Thành phố trình HĐND Thành phố ban hành Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND ngày 22/9/2026. 

Theo đó, ranh giới khu vực TOD được xác định trong phạm vi tối đa 1.000 m tính từ tâm quy ước của nhà ga, đề-pô; hệ số sử dụng đất gộp của các khu đất hỗn hợp, thương mại - dịch vụ và khu ở được tăng tối đa 1,5 lần so với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng.

Quy hoạch tổng thể Thành phố thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm xác định đường sắt đô thị là cấu trúc xương sống của hệ thống vận tải hành khách, đồng thời là công cụ định hướng tổ chức không gian đô thị. Đến năm 2050, Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 18 tuyến đường sắt đô thị (MRT) với tổng chiều dài khoảng 960 km và mạng lưới đường sắt nhẹ, tàu điện mặt đất dài khoảng 450 km.

Hiện nay, Thành phố đã chấp thuận ranh giới 5 khu vực TOD dọc tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), với tổng diện tích khoảng 939,18 ha; trình xem xét chấp thuận 8 khu vực, cụm khu vực TOD gắn với 12 nhà ga tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên). 

Ngoài ra, khu vực tổ hợp ga Thủ Thiêm và hai khu vực TOD gắn với các dự án trọng điểm tại ga Công viên Hòa Bình và ga Thiếc Dừa cũng đã được chấp thuận ranh giới để triển khai quy hoạch.

Theo tiến độ dự kiến, quy hoạch khu vực TOD tổ hợp ga Thủ Thiêm phấn đấu trình phê duyệt trong tháng 12/2026; quy hoạch 5 khu vực TOD tuyến Metro số 2 phấn đấu trình phê duyệt trong tháng 4/2027. Đối với tuyến Metro số 1, sau khi được chấp thuận ranh giới, Thành phố sẽ tổ chức lập quy hoạch, phấn đấu trình phê duyệt trong năm 2027.

Sở Quy hoạch - Kiến trúc cũng nhấn mạnh, ranh giới khu vực TOD là phạm vi tổ chức lập quy hoạch, không phải ranh giới thu hồi đất. Trong quá trình lập quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất, tình hình pháp lý dự án và khu dân cư được khảo sát, phân loại; ưu tiên giữ nguyên di tích, cơ sở tôn giáo, chỉnh trang khu dân cư ổn định và tôn trọng các dự án đã có cơ sở pháp lý.

 Việc lấy ý kiến cộng đồng dân cư, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (nếu có) được thực hiện theo quy định pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Đối với định hướng phát triển đô thị đa cực, Quy hoạch tổng thể Thành phố xác định 5 cực động lực gồm: Cực lõi trung tâm quốc tế; cực đổi mới sáng tạo phía Đông; cực công nghiệp - logistics phía Bắc; cực cảng biển - thương mại tự do phía Nam - năng lượng; cực đô thị, giáo dục, y tế phía Tây. 

Các cực động lực sẽ được cụ thể hóa thông qua quy hoạch phân khu, chương trình phát triển hạ tầng và kế hoạch sử dụng đất, góp phần phân bổ hợp lý các hoạt động kinh tế, dân cư, dịch vụ và đầu tư chiến lược.

Thành phố đồng thời định hướng bổ sung công viên, không gian ven sông, hạ tầng công cộng tại các khu đô thị hiện hữu, tập trung vào hành lang ven sông Sài Gòn - Đồng Nai, mạng lưới kênh rạch nội đô, các khu vực TOD và quỹ đất chuyển đổi công năng. Mục tiêu đến năm 2050 nâng chỉ tiêu đất cây xanh sử dụng công cộng lên 7,0 - 7,5 m²/người, tương đương khoảng 17.900 - 19.000 ha.

Để triển khai các định hướng trên, Thành phố sẽ huy động nguồn lực từ đầu tư công và khu vực ngoài nhà nước, ưu tiên khai thác quỹ đất công, đất sử dụng chưa hiệu quả. Đồng thời hoàn thiện cơ chế khai thác giá trị gia tăng từ đất tại các khu vực TOD, phát triển không gian ngầm và thúc đẩy hợp tác công - tư.

Quy hoạch tổng thể Thành phố thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm đã được HĐND Thành phố thông qua tại Nghị quyết số 123/2026/NQ-HĐND ngày 30/10/2026 và UBND Thành phố phê duyệt tại Quyết định số 7308/QĐ-UBND ngày 31/10/2026. Đây là cơ sở quan trọng để các sở, ngành, địa phương tiếp tục cụ thể hóa quy hoạch, đồng bộ hạ tầng giao thông, nhà ở, không gian công cộng và các công trình hạ tầng xã hội, hướng đến nâng cao chất lượng sống của người dân.