(NXD) -
Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện và ban hành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn cụ thể về đô thị tăng trưởng xanh, công trình xanh, công trình tiết kiệm năng lượng, thực hiện bắt buộc đối với các công trình sử dụng vốn đầu tư công.
Trung tâm điều hành đô thị thông minh tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, ứng dụng dữ liệu số trong quản lý và giám sát phát triển đô thị. Ảnh minh hoạ, nguồn: ITN.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã ký ban hành Chỉ thị số 04/CT-TTg ngày 13/02/2026 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh triển khai Đề án phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với BĐKH giai đoạn 2021–2030. Điểm nhấn đáng chú ý của Chỉ thị là yêu cầu hoàn thiện và ban hành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn cụ thể về đô thị tăng trưởng xanh, công trình xanh, công trình tiết kiệm năng lượng, đồng thời quy định thực hiện bắt buộc đối với các công trình sử dụng vốn đầu tư công, hoàn thành trong năm 2026.
Theo Chỉ thị, Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương rà soát, sửa đổi, bổ sung hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức kinh tế – kỹ thuật liên quan đến phát triển đô thị tăng trưởng xanh; xây dựng khung hướng dẫn áp dụng đồng bộ trong công tác quy hoạch, đầu tư và quản lý phát triển đô thị. Việc áp dụng bắt buộc đối với khu vực đầu tư công được xác định là giải pháp tạo chuyển biến thực chất, thay vì dừng ở mức khuyến khích như giai đoạn trước.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính được giao chủ trì nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế tài chính, phân bổ ngân sách cho các hoạt động thích ứng với BĐKH trong đô thị; xây dựng cơ chế tài chính xanh hỗ trợ các đô thị dễ bị tổn thương; tăng cường kiểm tra việc gắn kết kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm với quy hoạch đô thị và các chương trình phát triển đô thị đã được phê duyệt.
Bộ NN&MT có trách nhiệm cung cấp, cập nhật kịch bản BĐKH quốc gia, dữ liệu khí tượng thủy văn, bản đồ ngập lụt, nước biển dâng phục vụ quản lý phát triển đô thị; hướng dẫn các địa phương quản lý sử dụng đất đô thị phù hợp quy hoạch; phối hợp tăng cường kiểm soát không gian ven biển nhằm thích ứng với nước biển dâng và bảo vệ môi trường vùng bờ.
Các Bộ, ngành liên quan tiếp tục triển khai nhiệm vụ theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ như: Quyết định số 438/QĐ-TTg, Quyết định số 84/QĐ-TTg và Quyết định số 950/QĐ-TTg, bảo đảm sự đồng bộ giữa phát triển đô thị tăng trưởng xanh và đô thị thông minh.
Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Chỉ thị yêu cầu khẩn trương rà soát, lập và quản lý bản đồ ngập úng đô thị theo kịch bản BĐKH; kiểm soát chặt chẽ quá trình phát triển đô thị theo quy hoạch; hạn chế tối đa giao đất, cho thuê đất ven biển cho các dự án không phục vụ trực tiếp cộng đồng; ưu tiên phát triển không gian công cộng, bảo đảm tiếp cận mở với bờ biển. Đồng thời, cân đối nguồn lực đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống thoát nước và hạ tầng giao thông đô thị, hạn chế phát sinh điểm ngập mới.
Chỉ thị cũng yêu cầu tổ chức lập Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn đến năm 2035, tầm nhìn 2050; lồng ghép nội dung ứng phó BĐKH, giảm phát thải khí nhà kính, phát triển hạ tầng kỹ thuật xanh, thông minh trong các chương trình, dự án đầu tư nâng cấp đô thị giai đoạn 2025–2030 và các giai đoạn tiếp theo.
Trước đó, việc triển khai Đề án theo Quyết định số 438/QĐ-TTg ngày 25/3/2021 đã đạt một số kết quả như: 100% tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành kế hoạch hành động hoặc văn bản hướng dẫn ứng phó với BĐKH trong phát triển đô thị; hoàn thành rà soát, lồng ghép nội dung BĐKH vào quy hoạch đối với các đô thị chịu tác động nặng nề; từng bước xác định phân vùng rủi ro thiên tai khu vực đô thị.
Tuy nhiên, Chỉ thị số 04/CT-TTg cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại như: thiếu đồng bộ cơ sở dữ liệu, khó khăn trong xây dựng hệ thống bản đồ cảnh báo rủi ro đô thị; nguồn lực triển khai còn hạn chế; giải pháp kỹ thuật còn thiên về thích ứng, chưa chú trọng đầy đủ đến giảm nhẹ phát thải.
Việc chuyển sang cơ chế bắt buộc áp dụng tiêu chuẩn đô thị tăng trưởng xanh đối với công trình sử dụng vốn đầu tư công từ năm 2026 được kỳ vọng tạo khuôn khổ pháp lý rõ ràng, nâng cao hiệu quả đầu tư, từng bước kiểm soát ô nhiễm không khí, nước, đất và hướng tới phát triển hệ thống đô thị Việt Nam theo hướng ổn định, bền vững, thích ứng với BĐKH.