Thúc tiến hàng loạt dự án cao tốc tại Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ

Ngày 12/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ký Công điện số 53/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc tại khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ.

Công điện được gửi Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố gồm: TPHCM, Cần Thơ, Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang và Lâm Đồng.

Theo Công điện, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Trong đó, hệ thống đường bộ cao tốc có vai trò đặc biệt trong việc nâng cao năng lực kết nối, giảm chi phí logistics, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy liên kết vùng.

Hiện khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ đang triển khai 10 dự án đường bộ cao tốc, được chia thành 21 dự án thành phần. Trong số này, Bộ Xây dựng là cơ quan chủ quản 3 dự án thành phần, các địa phương chủ quản 18 dự án thành phần. Có 16 dự án thành phần đang thi công, 3 dự án đang lựa chọn nhà đầu tư và 2 dự án đang trong quá trình thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Tuy nhiên, tiến độ một số dự án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Một số công trình còn gặp khó khăn về mặt bằng, nguồn vật liệu hoặc khối lượng thi công còn lớn trong khi thời hạn hoàn thành được đặt ra ngay trong năm 2026.

Gỡ điểm nghẽn mặt bằng, vật liệu

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Thủ tướng yêu cầu các địa phương thực hiện là đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật.

Các địa phương gồm TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp và Lâm Đồng được yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc để xử lý những tồn tại về mặt bằng tại các dự án Vành đai 4 TPHCM, TPHCM - Chơn Thành, TPHCM - Mộc Bài, Gia Nghĩa - Chơn Thành và TPHCM - Trung Lương - Mỹ Thuận.

Mục tiêu là bảo đảm bàn giao mặt bằng sạch theo kế hoạch, tạo điều kiện để các nhà thầu tổ chức thi công liên tục, hạn chế tình trạng phải chờ mặt bằng, chia nhỏ các mũi thi công hoặc phát sinh chi phí do kéo dài thời gian thực hiện.

Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu trong quá trình giải phóng mặt bằng phải quan tâm đến đời sống, sinh kế và điều kiện sinh hoạt của người dân bị ảnh hưởng; bảo đảm người dân có nơi ở, nơi sinh hoạt phù hợp.

Bên cạnh mặt bằng, nguồn vật liệu xây dựng tiếp tục là một trong những yếu tố có thể tác động trực tiếp đến tiến độ các dự án cao tốc khu vực phía Nam.

UBND TPHCM, Đồng Nai, An Giang, Vĩnh Long và Đồng Tháp được yêu cầu tiếp tục rà soát quy hoạch, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn các mỏ nhằm bảo đảm nguồn cung vật liệu cho các công trình, nhất là cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng và TPHCM - Trung Lương - Mỹ Thuận.

Các địa phương cũng phải tăng cường quản lý, kiểm tra và giám sát việc chấp hành pháp luật về giá vật liệu xây dựng; kịp thời công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng, kiểm soát mặt bằng giá theo quy định.

Tập trung nguồn lực cho các dự án hoàn thành năm 2026

Về tổ chức thi công, Thủ tướng yêu cầu các địa phương với vai trò cơ quan chủ quản chỉ đạo chủ đầu tư và các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ, trước hết đối với những dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026.

Các dự án được nhấn mạnh gồm Vành đai 3 TPHCM, Cao Lãnh - An Hữu và Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng. Bên cạnh đó là các dự án đã khởi công nhưng tiến độ chưa đáp ứng yêu cầu như TPHCM - Chơn Thành, Gia Nghĩa - Chơn Thành và dự án mới khởi công TPHCM - Mộc Bài.

Các chủ đầu tư phải chủ động rà soát, cập nhật tiến độ chi tiết từng hạng mục trên cơ sở điều kiện thực tế tại công trường và diễn biến thời tiết. Đặc biệt, cần xác định rõ các hạng mục thuộc đường găng của dự án để tập trung nhân lực, máy móc, thiết bị và nguồn lực tài chính.

Thủ tướng yêu cầu huy động tối đa các nguồn lực, tổ chức đầy đủ dây chuyền thi công, khắc phục ảnh hưởng của thời tiết và tổ chức thi công “3 ca 4 kíp” khi cần thiết nhằm bảo đảm tiến độ đề ra.

Tuy nhiên, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ không đồng nghĩa với việc hạ thấp các yêu cầu về chất lượng. Công điện nhấn mạnh việc tổ chức thi công phải khoa học, hiệu quả, tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu về an toàn trong toàn bộ vòng đời dự án.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với các dự án cao tốc có quy mô lớn, khối lượng nền, mặt đường, cầu, cống và công trình phụ trợ lớn. Việc chạy đua tiến độ nếu không kiểm soát chặt chất lượng có thể dẫn đến những hệ lụy lâu dài trong quá trình khai thác.

Phấn đấu khởi công toàn bộ Vành đai 4 TPHCM trong quý IV/2026

Đối với Vành đai 4 TPHCM, Chính phủ yêu cầu TPHCM, Đồng Nai và Tây Ninh khẩn trương hoàn thành lựa chọn nhà đầu tư đối với 3 dự án thành phần đã được phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi; đồng thời hoàn thành phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi đối với 2 dự án thành phần còn lại.

Mục tiêu được đặt ra là hoàn thành các thủ tục để khởi công toàn bộ 5 dự án thành phần trong quý IV/2026.

Đối với dự án Gia Nghĩa - Chơn Thành, Thủ tướng đã thành lập Hội đồng thẩm định nhà nước để thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi điều chỉnh dự án. Trong thời gian hoàn thiện các thủ tục liên quan, UBND tỉnh Đồng Nai có trách nhiệm chỉ đạo nhà đầu tư tiếp tục triển khai theo hợp đồng đã ký, bảo đảm không làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và giải ngân.

Cùng với tiến độ thi công, công tác giải ngân vốn đầu tư cũng được yêu cầu đẩy mạnh. Các địa phương phải chỉ đạo chủ đầu tư và các đơn vị liên quan thực hiện, giải ngân nguồn vốn theo đúng kế hoạch, nhất là đối với những dự án được giao kế hoạch vốn năm 2026 lớn hoặc đặt mục tiêu hoàn thành trong năm nay.

Bộ Xây dựng được giao theo dõi, đôn đốc các bộ, ngành và địa phương thực hiện những nhiệm vụ được giao; đồng thời kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ đối với các khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Việc đồng loạt tháo gỡ các điểm nghẽn từ mặt bằng, vật liệu, nguồn lực thi công đến thủ tục đầu tư và giải ngân được kỳ vọng tạo chuyển biến rõ nét đối với mạng lưới cao tốc khu vực phía Nam. Khi các tuyến đường được hoàn thành, đưa vào khai thác, năng lực kết nối giữa TPHCM với các tỉnh Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ và khu vực Tây Nguyên sẽ tiếp tục được nâng lên, góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế - đô thị và hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông liên vùng.