Doanh nghiệp kiến nghị kiểm soát đà tăng tiền thuê đất

Tiền thuê đất tăng mạnh, doanh nghiệp khó xoay xở

Theo phản ánh của Tổng công ty Cơ khí Xây dựng CTCP (COMA), việc triển khai Luật Đất đai năm 2024 và ban hành bảng giá đất mới theo hướng tiệm cận giá thị trường đã khiến đơn giá thuê đất phải trả hằng năm tăng cao tại nhiều địa phương.

Đáng chú ý, mức tăng diễn ra trong thời gian ngắn, không có lộ trình phù hợp và không gắn với sự cải thiện tương ứng về hạ tầng hoặc điều kiện sản xuất. Trong khi đó, các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp thường sử dụng diện tích đất lớn, đồng thời phải đầu tư hệ thống nhà xưởng, máy móc, thiết bị nên không thể nhanh chóng di chuyển cơ sở sản xuất.

COMA cho rằng, chi phí thuê đất tăng quá cao đang vượt quá sức chống chịu của các doanh nghiệp sản xuất sử dụng đất trả tiền hằng năm, gây áp lực lớn lên dòng tiền duy trì hoạt động và làm giảm khả năng tích lũy để tái đầu tư máy móc, đổi mới công nghệ.

Từ thực tế này, doanh nghiệp kiến nghị điều chỉnh hệ số tính đơn giá tiền thuê đất theo hướng phù hợp hơn đối với các doanh nghiệp có cơ sở sản xuất công nghiệp, qua đó góp phần ổn định chi phí sử dụng đất.

Đồng thời, COMA đề xuất quy định mức khống chế đối với tỷ lệ tăng đơn giá tiền thuê đất hằng năm, bảo đảm không vượt quá chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chung của cả nước.

Bảng giá đất chưa kịp điều chỉnh sau sắp xếp đơn vị hành chính

Một vấn đề khác được COMA phản ánh là bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) tại nhiều đô thị chưa được cập nhật, điều chỉnh giảm kịp thời sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp.

Theo doanh nghiệp, tại một số khu vực, giá đất thực tế trên thị trường đã giảm mạnh do thay đổi vị thế hành chính, nhưng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh vẫn chưa được điều chỉnh tương ứng. Sự chênh lệch kéo dài giữa giá đất hành chính và giá thị trường khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định hợp lý giá trị tài sản đất đai.

Tình trạng này cũng gây trở ngại cho doanh nghiệp trong quá trình xây dựng phương án tài chính để di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu vực đô thị hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất để đầu tư phát triển. Qua đó, ảnh hưởng đến tiến trình chỉnh trang đô thị cũng như kế hoạch tái cấu trúc, đổi mới hoạt động của doanh nghiệp.

Trước thực tế trên, COMA kiến nghị Chính phủ cho phép các địa phương linh hoạt điều chỉnh bảng giá đất tại những đô thị chịu tác động của việc sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm sát hơn với diễn biến thực tế của thị trường.
Doanh nghiệp đồng thời đề xuất cho phép áp dụng hệ số K nhỏ hơn 1 tại các khu vực này trong giai đoạn chuyển tiếp nhằm hạn chế tác động bất lợi đến doanh nghiệp.

Kiến nghị chỉ tính tiền thuê đất từ thời điểm bàn giao đất thực tế

Liên quan đến cách tính tiền thuê đất và áp dụng biện pháp cưỡng chế thuế đối với dự án chưa được bàn giao đất trên thực địa, Công ty Cổ phần Dragonmarts 1 (Hưng Yên) cũng phản ánh những vướng mắc phát sinh trong thực tế.

Theo doanh nghiệp, Cục Thuế địa phương xác định tiền thuê đất hằng năm của dự án được tính từ ngày 4/8/2023, thời điểm ban hành quyết định cho thuê đất. Sau đó, cơ quan thuế đã tiến hành cưỡng chế, phong tỏa tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp để thu hơn 5,3 tỷ đồng tiền thuế nợ phát sinh.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cho biết chưa từng được bàn giao đất trên thực địa. Toàn bộ diện tích đất của dự án hiện bị bên thứ ba lấn chiếm, sử dụng trái phép liên tục từ năm 2019 đến nay. Do đó, doanh nghiệp cho rằng đang phải thực hiện nghĩa vụ tiền thuê đối với tài sản mà mình chưa được tiếp cận và khai thác trên thực tế.

Theo phản ánh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn phải chịu tác động kép khi vừa phải trả lãi vay ngân hàng đối với khoản tiền mua tài sản đấu giá từ năm 2019, vừa phát sinh chi phí bảo vệ tài sản bị lấn chiếm. Việc bị cưỡng chế, phong tỏa tài khoản giao dịch cũng ảnh hưởng đến uy tín tín dụng quốc tế và khiến toàn bộ dự án đầu tư bị đình trệ.

Từ những khó khăn trên, Dragonmarts 1 kiến nghị xác định nghĩa vụ tài chính về tiền thuê đất chỉ phát sinh kể từ thời điểm cơ quan nhà nước hoàn thành việc bàn giao đất sạch trên thực địa cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cũng đề xuất tạm thời ngừng áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với khoản tiền thuê đất phát sinh cho đến khi được bàn giao đất trên thực tế. Đồng thời, đề nghị chỉ đạo cơ quan thi hành án quyết liệt xử lý, giải phóng mặt bằng sạch để sớm bàn giao đất cho doanh nghiệp, tạo điều kiện triển khai dự án.