Sáng 3/8, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài Chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình tóm tắt dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các công trình, dự án phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027 tại khu vực Phú Quốc (tỉnh An Giang) đã được triển khai thi công từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026.

03-1785739525-hoan-thien-co-che-kiem-soat-bao-dam-minh-bach-trong-trien-khai-cac-du-an-phuc-vu-hoi-nghi-cap-cao-apec-2027
Bộ trưởng Bộ Tài Chính Ngô Văn Tuấn trình bày tóm tắt Tờ trình

Đối tượng áp dụng gồm các dự án thuộc danh mục được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025; các hạng mục thuộc dự án đối ứng thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT Trung tâm tổ chức hội nghị APEC và các dự án có hoạt động khai thác, thu hồi khoáng sản phục vụ thi công.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo Nghị quyết nhằm xử lý các vướng mắc phát sinh do một số dự án được địa phương và nhà đầu tư triển khai trước khi hoàn tất đầy đủ các thủ tục pháp lý, ảnh hưởng đến tiến độ chuẩn bị cho APEC 2027.

Dự thảo đề xuất 5 nhóm cơ chế đặc thù. Thứ nhất, cho phép các công trình tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục pháp lý để bảo đảm tiến độ; chất thải xây dựng được đổ thải tạm thời tại các vị trí được cơ quan có thẩm quyền lựa chọn và phải hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.

Thứ hai, đối với các dự án đã thi công và đến nay đã hoàn thành các thủ tục pháp lý, kết quả thực hiện được công nhận theo quy định.

Thứ ba, các dự án đã triển khai nhưng vẫn còn phải hoàn thiện thủ tục được áp dụng quy trình rút gọn hoặc cơ chế đặc biệt, như điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn, thực hiện dự án đầu tư theo trình tự đặc biệt, miễn thi tuyển phương án kiến trúc và xử lý linh hoạt đối với khối lượng khoáng sản đã khai thác trước khi cấp phép.

Thứ tư, đối với dự án đối ứng của dự án BT chưa hoàn tất thủ tục đất đai, dự thảo cho phép áp dụng cơ chế giao đất từng phần; xác định giá trị quỹ đất thanh toán theo giá đất tại thời điểm phê duyệt thiết kế cơ sở và tính thời hạn sử dụng đất 70 năm kể từ khi bàn giao mặt bằng.

Thứ năm, khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công hoặc đầu tư theo phương thức PPP được ghi nhận làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán, quyết toán. Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư trước khi UBND tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán dự án.

Dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm của HĐND, UBND tỉnh An Giang, các bộ, ngành, Kiểm toán Nhà nước, chủ đầu tư, nhà đầu tư và nhà thầu trong tổ chức thực hiện; yêu cầu không để xảy ra trục lợi chính sách, bảo đảm chất lượng, tiến độ, an toàn công trình và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Nghị quyết dự kiến có hiệu lực trong thời hạn 5 năm. Các dự án đã áp dụng cơ chế đặc thù được tiếp tục thực hiện đến khi hoàn thành. Dự thảo cũng quy định cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người đứng đầu, cán bộ, công chức và các tổ chức, cá nhân tham gia triển khai dự án trước khi hoàn thiện thủ tục, nếu không vụ lợi, không tham nhũng trong quá trình thực hiện công vụ.

Thẩm tra dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong thực tiễn. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, số lượng dự án, tiêu chí lựa chọn và căn cứ xác định mốc thời gian từ tháng 3/2025 đến ngày 18/5/2026. Trường hợp cần thiết, nên quy định cụ thể danh mục dự án và cơ chế đặc thù áp dụng ngay trong Nghị quyết để bảo đảm minh bạch, thống nhất.

Đối với các dự án đã thi công khi chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung điều kiện cho phép tiếp tục thi công đối với các hạng mục đã có thiết kế bản vẽ thi công được thẩm tra theo quy định; đồng thời làm rõ cơ sở pháp lý của việc áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt để bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư công và Luật Đầu tư.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị đánh giá kỹ tác động của các cơ chế đặc thù liên quan đến xây dựng và đất đai; bổ sung cơ chế kiểm soát chất lượng, an toàn công trình; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong công tác thẩm định, giám sát, nghiệm thu. Đồng thời, cần tiếp tục rà soát việc phân cấp cho UBND tỉnh An Giang trong lĩnh vực xây dựng và quản lý đất đai, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật, không làm thất thoát tài sản nhà nước và bảo đảm tính khả thi khi tổ chức thực hiện.
 

Đức Khôi (T/H)