Hà Nội đề xuất bố trí nhà ở xã hội không qua bốc thăm cho 902 hộ dân phố cổ

902 hộ dân sống trong điều kiện chật chội, mất an toàn

Ngày 27/10/2026, UBND TP Hà Nội có Tờ trình số 434/TTr-UBND về việc ban hành Nghị quyết của HĐND Thành phố nhằm giải quyết chỗ ở cho nhóm đối tượng khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ, thông qua cơ chế mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm.

Nghị quyết dự kiến được trình HĐND Thành phố khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031, xem xét tại kỳ họp thứ 7 khai mạc ngày 28/10/2026. Trước mắt, chính sách được đề xuất áp dụng tại phường Hoàn Kiếm; phạm vi thực hiện có thể được mở rộng trên cơ sở đánh giá tác động, cân đối nguồn lực và đề xuất của UBND Thành phố.

Theo kết quả rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm, hiện có 902 hộ với 3.621 nhân khẩu sống trong các nhà đông hộ, diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người. Mỗi hộ có trung bình khoảng 4 người, nhiều thế hệ cùng sinh hoạt trong diện tích chưa đến 20m².

Phần lớn các căn nhà nằm sâu trong ngõ nhỏ, lối thoát nạn hạn chế hoặc dùng chung. Hệ thống điện được cải tạo chắp vá, nhiều nơi kết hợp sinh hoạt với kinh doanh, đun nấu, khiến nguy cơ cháy nổ gia tăng và gây khó khăn cho công tác cứu hộ, chữa cháy.

Không gian sống thiếu ánh sáng, thông gió, nhiều hộ phải dùng chung nhà vệ sinh, bếp và nguồn nước. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và người mắc bệnh. Trẻ em cũng thiếu không gian học tập, sinh hoạt tối thiểu.

Trong khi đó, nhiều công trình đã xuống cấp nhưng nằm trong khu vực có quy chế bảo tồn, hạn chế cải tạo, cơi nới hoặc xây mới. Một số nhà thuộc sở hữu công cho nhiều hộ thuê hoặc có nhiều chủ sở hữu cùng sử dụng nên việc sửa chữa gặp khó khăn.

Phần lớn các hộ dân làm lao động tự do, thu nhập thấp, không ổn định và khó có khả năng mua nhà ở thương mại. Nhà ở xã hội là lựa chọn phù hợp, song theo quy định hiện hành, người đủ điều kiện vẫn phải tham gia bốc thăm tại từng dự án, khiến thời gian và địa điểm có chỗ ở mới chưa được bảo đảm.

Đề án giãn dân phố cổ ban hành kèm Quyết định số 168/QĐ-UBND ngày 9/1/2013 của UBND Thành phố đến nay chưa triển khai được, nguyên nhân chủ yếu do chưa có quỹ nhà sẵn sàng bố trí cho người dân. Trong khi đó, Nghị quyết số 72/2026/NQ-HĐND chưa có quy định riêng cho nhóm đối tượng này.

Vì vậy, nhu cầu được chuyển đến nơi ở ổn định, an toàn của người dân đã kéo dài nhiều năm, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Đề xuất mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm

Theo UBND TP Hà Nội, chính sách cần đáp ứng đồng thời ba mục tiêu: ưu tiên nhóm khó khăn nhất về nhà ở; bảo đảm mỗi hộ đủ điều kiện được mua hoặc thuê mua một căn hộ nhà ở xã hội từ quỹ nhà do Thành phố chủ động bố trí; đồng thời góp phần giãn dân, chỉnh trang và xây dựng đô thị văn minh tại khu vực phố cổ, phố cũ.

Theo đề xuất, Thành phố sẽ chủ động chuẩn bị quỹ nhà, tạo điều kiện để các hộ đủ điều kiện được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm. Việc thực hiện phải bảo đảm tính tự nguyện, công khai, minh bạch, tránh trùng lặp và lãng phí quỹ nhà.

Các dự án được lựa chọn cần có vị trí thuận lợi về giao thông công cộng, ưu tiên kết nối với các tuyến đường sắt đô thị; bảo đảm hạ tầng xã hội đồng bộ, tiến độ hoàn thành phù hợp và cơ cấu căn hộ đáp ứng quy mô hộ gia đình, trung bình khoảng 4 người/hộ.

UBND Thành phố cho rằng cơ chế này sẽ giúp tập trung nguồn lực vào đúng nhóm đang gặp khó khăn nghiêm trọng về chỗ ở, thay vì phân bổ dàn trải. Việc chuyển đến nơi ở mới sẽ góp phần bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản, sức khỏe, ổn định đời sống và thực hiện quyền có nơi ở hợp pháp của người dân.

Đáng chú ý, việc Thành phố chủ động bố trí quỹ nhà và xác định căn hộ dành cho từng hộ đủ điều kiện được kỳ vọng khắc phục tình trạng người dân phải chờ đợi, phụ thuộc vào kết quả bốc thăm tại các dự án. Khi biết rõ vị trí và thời điểm bàn giao nhà, người dân có thể chủ động chuẩn bị, tự nguyện chuyển đến nơi ở mới.

Gắn giải quyết chỗ ở với giãn dân, bảo tồn phố cổ

Bên cạnh mục tiêu cải thiện điều kiện sống, chính sách còn hướng tới giảm mật độ dân cư tại khu vực phố cổ, phố cũ, qua đó giảm áp lực lên hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và hạn chế nguy cơ cháy nổ.

Theo UBND Thành phố, mỗi hộ chuyển đến nơi ở mới sẽ góp phần giảm tình trạng nhiều hộ cùng sinh sống trong một căn nhà chật hẹp. Phần diện tích nhà ở cũ sau khi người dân chuyển đi cần được quản lý chặt chẽ, tránh phát sinh tình trạng cư trú đông đúc trở lại.

Việc này cũng tạo điều kiện chỉnh trang không gian đô thị, bảo tồn giá trị di sản, cải thiện cảnh quan, trật tự và vệ sinh môi trường, đồng thời nâng cao chất lượng sống của những hộ dân tiếp tục sinh sống tại khu vực.

UBND TP Hà Nội đánh giá, cơ chế bố trí nhà ở xã hội không qua bốc thăm cho nhóm đối tượng đặc thù tại phố cổ, phố cũ không chỉ giải quyết nhu cầu an cư trước mắt mà còn góp phần thực hiện định hướng kiểm soát dân số khu vực nội đô lịch sử theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Tuy nhiên, hiệu quả chính sách sẽ phụ thuộc vào khả năng chuẩn bị quỹ nhà, lựa chọn dự án phù hợp và quản lý diện tích nhà ở cũ sau khi người dân di chuyển. Đây là những yếu tố quan trọng để bảo đảm chính sách vừa đáp ứng nhu cầu an cư, vừa phục vụ mục tiêu phát triển đô thị bền vững của Thủ đô.