TP.HCM đang xây dựng nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách và biện pháp cải tạo, xây dựng lại chung cư, với nhiều đề xuất vượt quy định hiện hành. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành cải tạo, xây dựng lại 64 chung cư thuộc diện phải tháo dỡ trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, kết quả rà soát, kiểm định đến tháng 10/2026 cho thấy, thành phố có 64 chung cư, gồm 106 lô nhà với tổng cộng 8.577 căn hộ, thuộc diện phải di dời, tháo dỡ. Các công trình phân bố tại 18 phường, từ khu vực trung tâm đến những địa bàn như Bình Quới, Tân Sơn Nhất và Vũng Tàu.

Đối với 16 chung cư cấp D được kiểm định từ năm 2017, thành phố đã di dời 828/1.194 hộ dân. Trong đó, 12 chung cư đã hoàn thành di dời toàn bộ 608 hộ; 2 chung cư di dời một phần với 220/367 hộ; 2 chung cư còn lại vẫn có 219 hộ chưa di dời.

03-1793664789-tphcm-xay-dung-co-che-dac-biet-de-day-nhanh-cai-tao-chung-cu-cu
 

Để đẩy nhanh tiến độ, TP.HCM yêu cầu UBND các phường rà soát nhu cầu tạm cư, bố trí chỗ ở hoặc hỗ trợ chi phí thuê nhà cho các hộ dân chưa di dời theo quy định.

Các địa phương cũng phải thông báo kết quả kiểm định đến chủ sở hữu, đơn vị quản lý vận hành; lắp đặt biển cảnh báo tại những khu vực có kết cấu hư hỏng nặng và tăng cường kiểm tra an toàn phòng cháy, chữa cháy trong thời gian chờ phá dỡ, cải tạo.

Hoàn thành cải tạo, xây dựng lại 64 chung cư trước năm 2030

Sở Xây dựng TP.HCM đã trình UBND thành phố dự thảo kế hoạch thực hiện Đề án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ giai đoạn 2026 - 2030. Dự thảo xác định cụ thể thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương trong công tác di dời, tháo dỡ và đầu tư xây dựng lại từng công trình.

Theo lộ trình đề xuất, thành phố sẽ cơ bản hoàn tất các bước chuẩn bị đầu tư đối với chung cư xây dựng trước năm 1975 và trong giai đoạn 1975 - 1994. Các công việc gồm kiểm định chất lượng, lập quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục xây dựng.

Đối với những chung cư không thuộc diện phải phá dỡ, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành sửa chữa, nâng cấp, gia cố trong năm 2027.

Riêng 64 chung cư vừa được xác định phải tháo dỡ, Sở Xây dựng đề xuất hoàn tất công tác đầu tư, cải tạo hoặc xây dựng lại trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Đáng chú ý, tại chung cư Vĩnh Hội (lô A, B, C), phường Khánh Hội, công tác di dời và bố trí tạm cư đang được triển khai song song với việc lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. Đây là cơ sở để xây dựng kế hoạch cải tạo và kêu gọi nhà đầu tư tham gia dự án. Hiện công trình chưa có chủ đầu tư.

Liên quan đến chính sách di dời, tái định cư khi cải tạo chung cư, luật sư Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho rằng việc xác định trường hợp phải phá dỡ, lập phương án bồi thường và tổ chức di dời cần được xem xét đồng bộ.

Theo ông Tuấn, chính sách cần bảo đảm xử lý kịp thời các công trình mất an toàn, đồng thời xác định rõ quyền lợi của chủ sở hữu và cơ chế tạo sự đồng thuận. Với những trường hợp không phải di dời khẩn cấp, việc di dời cần gắn với phương án bố trí chỗ ở tạm thời hoặc thanh toán kinh phí để người dân tự thu xếp nơi ở.

Nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, thu hút nhà đầu tư

Song song với kế hoạch cải tạo chung cư cũ, TP.HCM tiếp tục nghiên cứu các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tham gia dự án xây dựng lại nhà chung cư.

Trước đó, HĐND TP.HCM đã ban hành Nghị quyết số 17/2025/NQ-HĐND ngày 24/7/2025, quy định cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đối với chủ đầu tư tham gia các dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn.

Theo nghị quyết, chủ đầu tư được hỗ trợ 50% kinh phí xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án, nhưng không quá 10 tỷ đồng/dự án. Đồng thời, được hỗ trợ 50% kinh phí di dời, cưỡng chế di dời theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Việc hỗ trợ kinh phí xây dựng hạ tầng kỹ thuật được thực hiện sau khi công trình hoàn thành và được nghiệm thu theo quy định. Đối với kinh phí di dời, cưỡng chế di dời, chủ đầu tư được hỗ trợ sau khi hoàn thành phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Đây là những chính sách hỗ trợ chi phí đã được thành phố ban hành nhằm giảm gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp khi tham gia cải tạo chung cư cũ. Tuy nhiên, với những công trình chưa lựa chọn được chủ đầu tư như chung cư Vĩnh Hội, việc áp dụng chính sách còn phụ thuộc vào quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư và đáp ứng các điều kiện liên quan.

Đáng chú ý, Sở Xây dựng TP.HCM đang nghiên cứu dự thảo nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách và biện pháp cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn, trong đó đề xuất nhiều cơ chế vượt trội so với quy định hiện hành của Luật Nhà ở.

Dự thảo được xây dựng trên cơ sở thẩm quyền được giao tại Luật Phát triển đô thị, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Các nội dung trọng tâm tập trung vào cơ chế triển khai dự án, lựa chọn chủ đầu tư, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Theo thông tin Sở Xây dựng cung cấp tại cuộc họp báo ngày 29/10, dự thảo nghị quyết đã được UBND TP.HCM thông qua và trình HĐND thành phố xem xét. Tuy nhiên, do có nhiều chính sách mới cần tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ lưỡng, nội dung này được chuyển sang kỳ họp tháng 12/2026.

Việc xây dựng nghị quyết riêng được kỳ vọng tạo thêm cơ sở pháp lý và cơ chế thực hiện linh hoạt, tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình cải tạo chung cư cũ, đồng thời tăng khả năng thu hút doanh nghiệp tham gia, đẩy nhanh tiến độ chỉnh trang đô thị và bảo đảm an toàn, ổn định chỗ ở cho người dân.

Mai Anh (T/H)