Thái Nguyên đứng thứ 4 cả nước về tỷ lệ xử lý, khai thác cơ sở nhà, đất dôi dư

Xử lý tài sản công dôi dư, khơi thông nguồn lực phát triển

Sau khi hợp nhất tỉnh, việc sắp xếp, xử lý tài sản công dôi dư được tỉnh Thái Nguyên xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm tránh lãng phí và tạo sự phát triển đồng đều giữa các khu vực. Tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương khẩn trương rà soát, xây dựng phương án xử lý toàn bộ các cơ sở nhà, đất dôi dư sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. 

100% cơ sở nhà, đất đã có phương án xử lý, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, đúng tiêu chuẩn, phát huy tối đa công năng, phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và đáp ứng nhu cầu của người dân.

Sở Tài chính được giao làm cơ quan đầu mối tham mưu, đồng thời thành lập các tổ công tác trực tiếp hỗ trợ địa phương rà soát, phân loại và xây dựng phương án xử lý. Các tổ công tác tích cực hỗ trợ các xã, phường tháo gỡ vướng mắc trong quá trình hoàn thiện hồ sơ.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến ngày 9/11/2026, cả nước đã hoàn thành xử lý, khai thác 24.029 cơ sở nhà, đất dôi dư, đạt khoảng 74,4% tổng số cơ sở phải xử lý. Riêng khối địa phương đạt tỷ lệ 73%.

Trong đó, Thái Nguyên đạt tỷ lệ 92%, đứng thứ 4 cả nước, sau Tuyên Quang (98%), Bắc Ninh (97,1%) và Lạng Sơn (96,9%).

Kết quả này cho thấy nỗ lực của tỉnh trong rà soát, sắp xếp và xử lý tài sản công, gắn với yêu cầu tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 

Quan điểm của tỉnh là ưu tiên điều chuyển, bố trí lại hoặc chuyển đổi công năng để tiếp tục khai thác hiệu quả tài sản công. Chỉ những cơ sở thực sự không còn nhu cầu sử dụng hoặc không phù hợp mới thực hiện các phương án xử lý theo quy định của pháp luật. Mục tiêu cao nhất là không để tài sản công bị bỏ hoang, xuống cấp hoặc gây lãng phí.

Xã Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên là một trong những địa phương triển khai tốt việc bố trí lại tài sản công sau sắp xếp và bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. Cụ thể, từ một cơ sở trường mầm non không còn sử dụng sau sắp xếp, xã Đại Từ đã chuyển đổi công năng thành thư viện cộng đồng kết hợp thư viện số, tạo thêm không gian đọc sách cho trẻ em và người dân; khai thác hiệu quả tài sản công, hạn chế tình trạng cơ sở nhà, đất bỏ trống, gây lãng phí.

Thay vì để cơ sở trường mầm non cũ xuống cấp sau khi không còn nhu cầu sử dụng, xã Đại Từ đã lựa chọn phương án chuyển đổi thành không gian văn hóa đọc phục vụ cộng đồng. Việc kết hợp thư viện truyền thống với thư viện số mở ra thêm cơ hội tiếp cận tri thức, nhất là đối với trẻ em, học sinh.

Điểm đáng chú ý của mô hình là hướng tới xây dựng một không gian đọc gần gũi, thuận tiện, giúp trẻ em hình thành thói quen đọc sách, nuôi dưỡng niềm yêu thích khám phá và học tập. Đồng thời, người dân cũng có thêm địa điểm tiếp cận thông tin, tri thức và các nguồn tài liệu phục vụ đời sống.

Từ một cơ sở trường học cũ trở thành không gian đọc sách chung, mô hình ở Đại Từ cho thấy tài sản công nếu được rà soát, bố trí và khai thác phù hợp có thể tiếp tục tạo ra những giá trị xã hội thiết thực. 

Không riêng Đại Từ, tại nhiều địa phương trong tỉnh cũng đang chuyển đổi các trụ sở dôi dư thành nhà văn hóa, cơ sở giáo dục, cơ sở y tế và các công trình phục vụ cộng đồng, góp phần hoàn thiện hạ tầng dân sinh và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công.

Tăng nguồn lực cho phát triển

Với vị trí trung tâm, không gian rộng, yên tĩnh và thuận lợi, khu vực Trụ sở Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Kạn cũ được đánh giá phù hợp để phát triển các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. 

UBND tỉnh Thái Nguyên đã quyết định bàn giao trụ sở Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Kạn cũ cùng một số cơ sở nhà, đất trên địa bàn phường Bắc Kạn và phường Đức Xuân cho Đại học Thái Nguyên quản lý, sử dụng nhận được sự đồng tình, kỳ vọng lớn của người dân. Không chỉ góp phần khai thác hiệu quả tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính, chủ trương này còn mở ra cơ hội phát triển mới về giáo dục, khoa học công nghệ, y tế và kinh tế - xã hội cho khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên.

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác xử lý nhà, đất dôi dư vẫn còn một số khó khăn như điều chỉnh quy hoạch, đơn giá cho thuê ngắn hạn chưa phù hợp với nhu cầu thị trường và một số công trình xuống cấp cần cải tạo trước khi khai thác.

Để tháo gỡ vướng mắc, UBND tỉnh giao Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh chủ trì xây dựng phương án quản lý, khai thác. Yêu cầu các xã, phường phối hợp với Sở Xây dựng rà soát, điều chỉnh quy hoạch các vị trí nhà, đất dôi dư; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc sắp xếp, xử lý tài sản công, bảo đảm công khai, minh bạch và đúng quy định.

Đồng thời đề xuất cơ chế đặc thù cho phép triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội tại những vị trí nhà, đất dôi dư đủ điều kiện trên cơ sở định hướng phát triển chung; quy hoạch sẽ được cập nhật đồng bộ trong quá trình phê duyệt, góp phần rút ngắn thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thu hút đầu tư và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.

Việc xử lý đồng bộ, quỹ nhà, đất dôi dư không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách đầu tư xây dựng mới mà còn tạo thêm nguồn lực cho giáo dục, y tế, văn hóa, các thiết chế cộng đồng, hạ tầng kinh tế - xã hội. Đây cũng là tiền đề nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý ngân sách, tạo động lực phát triển bền vững.