Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Hạ tầng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, kết cấu hạ tầng không chỉ phục vụ sản xuất và đời sống mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Hạ tầng phải được đánh giá bằng hiệu quả mà người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế nhận được. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá, những năm qua, hệ thống kết cấu hạ tầng của Việt Nam đã có bước phát triển rõ rệt, góp phần tăng cường kết nối, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện đời sống nhân dân. Những kết quả đạt được thể hiện sự quyết tâm, nỗ lực của Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng. 

Bên cạnh việc ghi nhận và biểu dương tinh thần quyết liệt, dám nghĩ, dám làm cùng năng lực tổ chức thực hiện các công trình quy mô lớn, phức tạp trong thời gian qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ yêu cầu phải đổi mới tư duy phát triển kết cấu hạ tầng để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. 

Theo đó, Tổng Bí thư Chủ tịch nước đề nghị bảo đảm tính đồng bộ, liên thông trong quy hoạch và đầu tư; lấy chất lượng phục vụ và hiệu quả kinh tế làm mục tiêu thay vì chỉ chú trọng quy mô; phát triển hài hòa giữa hạ tầng vật chất, hạ tầng số và hạ tầng tự nhiên; xây dựng hạ tầng trở thành một ngành kinh tế chiến lược, tạo thị trường đủ lớn để thúc đẩy năng lực sản xuất trong nước; đồng thời phát huy vai trò định hướng, dẫn dắt của Nhà nước trong huy động nguồn lực, tập trung đầu tư công cho các công trình hạ tầng nền tảng, thiết yếu, liên vùng và có sức lan tỏa lớn. 

Nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu đổi mới công tác quy hoạch và phát triển kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ, thống nhất với chiến lược phát triển đất nước, bảo đảm liên kết ngành, liên vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Hạ tầng kinh tế, xã hội, hạ tầng số, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được phát triển đồng bộ, tăng cường kết nối giữa các vùng, các lĩnh vực và gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đổi mới căn bản công tác quản lý đầu tư và quản trị tài sản kết cấu hạ tầng, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu; chỉ quyết định đầu tư khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện về quy hoạch, nguồn lực và hạ tầng kết nối. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm đối với các dự án chậm tiến độ, đội vốn, kém hiệu quả; khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về hạ tầng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đầu tư, quản lý, vận hành. Hiệu quả đầu tư phải được đánh giá bằng tiến độ, chất lượng, khả năng kết nối và hiệu quả khai thác, không chỉ dựa trên tỷ lệ giải ngân. 

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tập trung nguồn lực phát triển các hệ thống hạ tầng chiến lược như giao thông, logistics, đường sắt, năng lượng và hạ tầng số; đồng thời xử lý các điểm nghẽn về hạ tầng đô thị, hạ tầng xã hội, nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn hồ đập, nhất là tại các trung tâm công nghiệp, cảng biển, đô thị ven biển và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu đổi mới cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực, trong đó đầu tư công phải giữ vai trò dẫn dắt, tập trung cho các công trình hạ tầng nền tảng, liên vùng, công trình quan trọng quốc gia, hạ tầng công ích, hạ tầng xã hội thiết yếu, quốc phòng, an ninh và các vùng khó khăn, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài. 

Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), tạo điều kiện thu hút nguồn lực tư nhân trên cơ sở hài hòa lợi ích và rủi ro; phát triển thị trường vốn trung và dài hạn, khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất đai do hạ tầng tạo ra, đa dạng hóa nguồn vốn quốc tế và gắn chuyển giao công nghệ với đào tạo nhân lực, từng bước làm chủ công nghệ chiến lược. 

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cũng yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình; mạnh dạn giao quyền cho địa phương đối với những lĩnh vực, nhiệm vụ có thể thực hiện hiệu quả. Đối với các công trình liên ngành, liên vùng có ý nghĩa chiến lược quốc gia, cần có cơ chế điều phối thống nhất và xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm. 

Bên cạnh đó, cần tăng cường quản lý tài sản kết cấu hạ tầng quốc gia, kiểm soát chặt chẽ rủi ro, không đánh đổi chất lượng và an toàn công trình để chạy theo tiến độ; đồng thời siết chặt kỷ luật đầu tư, đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí. 

Định hướng tầm nhìn dài hạn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, những quyết định đầu tư hạ tầng hôm nay sẽ định hình diện mạo đất nước trong nhiều thập niên tới. Vì vậy, hệ thống kết cấu hạ tầng phải được chuẩn bị cho nền kinh tế tương lai, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghệ mới và nâng cao khả năng thích ứng trước những thách thức ngày càng lớn của biến đổi khí hậu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, đến năm 2045, Việt Nam phải xây dựng được hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thông minh, xanh, an toàn và có khả năng chống chịu cao; bảo đảm kết nối thông suốt giữa các vùng, miền, giữa nền kinh tế trong nước với thị trường thế giới và tạo điều kiện để mọi người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. 

Theo đó, trong giai đoạn phát triển mới, hạ tầng không chỉ phục vụ tăng trưởng mà còn phải đảm nhận sứ mệnh lớn hơn là tạo dựng năng lực sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, làm chủ công nghệ, tăng sức chống chịu và mở ra không gian phát triển mới cho đất nước. Những quyết định đầu tư đúng đắn có thể tạo động lực phát triển cho cả một vùng, mở ra cơ hội cho hàng triệu người dân và góp phần nâng cao vị thế quốc gia. 

Ngược lại, những lựa chọn thiếu căn cứ có thể gây lãng phí nguồn lực và để lại hệ lụy lâu dài. Vì vậy, điều quan trọng là phải lựa chọn đúng, tổ chức thực hiện quyết liệt, làm đến nơi đến chốn và bảo đảm hiệu quả thực chất.