Mặc dù đang có nợ phải trả lên đến 2,8 ngàn tỷ đồng, gấp 6,4 lần vốn chủ sở hữu nhưng gần đây, Công ty CP Xây dựng số 5 (Hose: SC5) liên tục trúng các gói thầu xây dựng ngàn tỷ ở Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp TP.HCM.

Bị phản ánh "cài cắm" tiêu chí hạn chế nhà thầu...

Vào ngày 28/11/2025, Công ty CP Xây dựng số 5  (SC5) cùng với liên danh được ông Nguyễn Văn Trường, Phó Giám đốc Ban Dân dụng TP.HCM ký Quyết định số 1201/QĐ-DDCN phê duyệt trúng gói thầu thi công xây dựng dự án Xây dựng Nhà văn hóa Thanh niên (địa chỉ: Số 4 Phạm Ngọc Thạch, phường Sài Gòn, TP.HCM) trị giá 1,979 ngàn tỷ đồng. 

Tại gói thầu này, một nhà thầu đã yêu cầu làm rõ: "... Sau khi xem xét thông số kỹ thuật yêu cầu và tham khảo các thương hiệu, nhãn hàng trên thị trường hiện tại thì không có hàng hoá đáp ứng theo thông số của “Phụ lục danh mục đính kèm” đính kèm E-HSMT...".

Chủ đầu tư sau đó đã có văn bản trả lời: "Sau khi rà soát và phối hợp với các đơn vị liên quan, nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho tất cả các đơn vị tham gia dự thầu, Ban Dân dụng và Công nghiệp đã điều chỉnh E-HSMT gói thầu...".

01-1785600333-vi-sao-loat-du-an-hang-ngan-ty-o-ban-dan-dung-tphcm-ve-xay-dung-so-5
Phối cảnh Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM mới

Tại gói thầu trên, SC5 đã loại các "ông lớn" ngành xây dựng là Liên danh HVC-ĐAC-CDC-PAT. Trong liên danh này có Công ty TNHH Sản xuất Xây dụng Thương mại Đại Á Châu, Công ty CP Chương Dương, Công ty CP Xây dựng Phú An Thịnh, Hưng Việt. Theo đánh giá của đơn vị tư vấn, Đại Á Châu có đưa hợp đồng thi công xây dựng công trình ở Cà Mau nhưng diện tích sàn chỉ là 9.001,3m2, trong khi đó HSMT yêu cầu sàn tối thiểu là 46.500m2, do đó liên danh này bị loại.

Tháng 10/2025, cũng tại Ban Dân dụng TP.HCM, SC5 lại cùng liên danh với Đại Á Châu, Công ty CP Bê tông ly tâm Thủ Đức 1, Công ty TNHH Xây dựng thương mại dịch vụ D.N.T trúng Gói thầu XL-02: Đoạn từ cầu Bùi Đình Túy đến đường Lương Ngọc Quyến, dự án Nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm trị giá 1,217 ngàn tỷ đồng. 

Trong quá trình đấu thầu gói thầu trên, chủ đầu tư vấp phải kiến nghị của nhà thầu khi cho rằng chủ đầu tư đã "cài cắm" nội dung yêu cầu năng lực kinh nghiệm nhằm gây hạn chế, ảnh hưởng đến sự cạnh tranh công bằng minh bạch của các nhà thầu. Một doanh nghiệp có đơn phản ánh: "Cả về khối lượng và giá trị thì tỷ lệ công việc cho phần cống D1100 không phải là chủ đạo. Việc E-HSMT đưa ra tiêu chí Hợp đồng tương tự cho Thi công cống khoan kích ống với đường kính lên tới D1100mm là chưa thật sự phù hợp.

Trên thực tế công nghệ thi công lắp đặt ống bằng khoan kích ngầm chưa thực sự phổ biến rộng rãi ở Việt Nam, chỉ có một số dự án sử dụng công nghệ này ở Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng. Số lượng các nhà thầu Việt Nam tham gia thực hiện không nhiểu, đặc biệt là đối với các ống có đường kính lớn. Việc E-HSMT đưa ra tiêu chí đường kính ống D1100 là một rào cản năng lực mang tính chất hạn chế đổi với đa số nhà thầu...".

04-1785807747-vi-sao-loat-du-an-hang-ngan-ty-o-ban-dan-dung-tphcm-ve-xay-dung-so-5
Chủ đầu tư bác kiến nghị của nhà thầu khi cho rằng có cài cắm tiêu chí hạn chế nhà thầu trong HSMT.

Tại Văn bản 2345, Ban Dân dụng TP.HCM trả lời: "...E-HSMT của gói thầu được lập phải căn cứ vào hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt, căn cứ vào quy mô tính chất của gói thầu. Theo đó, đường kính ống khoan kích ngầm lớn nhất trong gói thầu là D1100mm, việc đề xuất chỉ yêu cầu tới D1000mm như kiến nghị của nhà thầu là không phù hợp với hồ sơ thiết kế được phê duyệt, không phù hợp với quy mô tính chất của gói thầu...".

01-1785600565-vi-sao-loat-du-an-hang-ngan-ty-o-ban-dan-dung-tphcm-ve-xay-dung-so-5
dự án Nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm đoạn qua  Bùi Đình Túy đang đẩy nhanh việc GPMB.

Về gói thầu trên, tại cuộc họp báo mới đây của UBND TP.HCM, Ban Dân dụng cho biết: Riêng đối với phường Bình Lợi Trung đã hoàn thành 278/317 trường hợp, đạt khoảng 90% (còn 39 trường hợp thuộc khu dân cư thương mại Bình Hòa thuộc gói thầu XL-02) chưa hoàn thành bàn giao mặt bằng, dự kiến bàn giao trước ngày 30/8. Ngoài khó khăn GPMB, còn vướng công trình hạ tầng kỹ thuật (điện, nước, viễn thông) vẫn chưa di dời nên ảnh hưởng đến công tác triển khai, tiến độ thi công của nhà thầu. 

Tháng 8/2025, Ban Dân dụng cũng phê duyệt cho duy nhất SC5 trúng gói thầu thi công xây dựng, dự án Xây dựng mới Nhà Văn hóa Phụ nữ Thành phố - Cơ sở 1 trị giá 534,3 tỷ đồng. Để trúng gói thầu này, SC5 đã loại Liên danh HV- PG và Công ty TNHH Xây dựng Lưu Nguyễn.

Liên danh HV-PG bị loại vì: "...Nhà thầu có kê khai và đính kèm 04 hợp đồng, tuy nhiên các hợp đồng không đáp ứng theo yêu cầu của E-HSMT: “Công trình nhiều tầng có sàn (có tối thiểu 13 tầng cao và tối thiểu 02 tầng hầm), cấp II trở lên”; Nhà thầu có kê khai và đính kèm 01 hợp đồng để chứng minh, tuy nhiên không đáp ứng yêu cầu của E-HSMT là “Công trình nhiều tầng có sàn (có tối thiểu 13 tầng cao và tối thiểu 02 tầng hầm), cấp II trở lên”. Sau khi đánh giá, E-HSDT của nhà thầu Liên danh HV-PG không đáp ứng về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự...".

Công ty TNHH Xây dựng Lưu Nguyễn bị loại vì: "Nhà thầu có kê khai và đính kèm 01 Hợp đồng thi công xây dựng công trình, tuy nhiên hợp đồng này chỉ có 01 tầng hầm, không đáp ứng yêu cầu theo E-HSMT: “Công trình nhiều tầng có sàn (có tối thiểu 13 tầng cao và tối thiểu 02 tầng hầm), cấp II trở lên”. Sau khi đánh giá, E-HSDT của nhà thầu Liên danh HV-PG không đáp ứng về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự...".

Tháng 6/2025, cũng tại Ban Dân dụng TP.HCM, SC5 cùng liên danh trúng gói thầu thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị dự án Nhà ở xã hội tại số 04 Phan Chu Trinh, Phường 12, quận Bình Thạnh (cũ) có giá trị lên tới 895,5 tỷ đồng… 

Tại gói thầu SC5 đã vượt qua các “ông lớn” xây dựng khác như: Công ty CP Xây lắp và Vật tư Xây dựng, Công ty CP Xây lắp và Cơ điện CBME (bị loại do không đáp ứng về tính hợp lệ và về kỹ thuật); liên danh Công ty TNHH Sản xuất Xây dựng Thương mại Đại Á Châu (bị loại vì không đáp ứng về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự; về khả năng bảo hành, bảo trì, duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa, cung cấp phụ tùng thay thế hoặc cung cấp các dịch vụ sau bán hàng khác; Nhân sự chủ chốt; Về thiết bị thi công).

SC5 nợ phải trả gấp 6,4 lần vốn chủ sở hữu, áp lực khi 99% vay ngắn hạn

Theo báo cáo tài chính, đến ngày 30/6/2026, SC5 có tổng cộng tài sản là 3,2 ngàn tỷ đồng (tăng thêm 483 tỷ đồng so với đầu năm). Trong khi đó, nợ phải trả chạm mốc 2,8 ngàn tỷ đồng (tăng thêm 471 tỷ đồng trong 6 tháng). Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp của SC5 quý 2/2026 là 11,6 tỷ đồng, cả 6 tháng là hơn 17 tỷ đồng. 

So với vốn chủ sở hữu (436,2 tỷ đồng), SC5 đang có nợ phải trả gấp 6,4 lần. Chỉ số nợ phải trả / Vốn chủ sở hữu (D/E) = 6,4 lần là SC5 đang sử dụng mức đòn bẩy tài chính rất cao, vượt xa mức bình quân an toàn của ngành xây dựng hạ tầng (thường dao động từ 2,0 – 3,5 lần). 

Mặc dù ngành xây dựng, giao thông có đặc thù chiếm dụng vốn cao, nhưng mức đòn bẩy tài chính 6,4 lần đặt doanh nghiệp vào một số rủi ro tiềm ần như: Đứt gãy dòng tiền; Bị hạn chế năng lực đấu thầu các dự án mới; Khó khăn trong việc mở bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng, bảo lãnh bảo hành…

Nợ phải trả của SC5 đa phần được cơ cấu từ nợ ngắn hạn lên tới 2,775 ngàn tỷ đồng (chiếm 99,1%), nợ dài hạn chỉ chiếm con số khiêm tốn 25 tỷ đồng.

Theo nhiều chuyên gia, việc nợ ngắn hạn chiếm tới gần 99,1% tổng nợ phải trả (2,775 ngàn tỷ/2,8 ngàn tỷ) là một cơ cấu nợ cảnh báo. Có thể, doanh nghiệp phải đối mặt áp lực trả nợ dồn dập trong ngắn hạn, các khoản nợ phải hoàn trả trong vòng 12 tháng (hoặc trong 1 chu kỳ kinh doanh). Doanh nghiệp có nguy cơ mất cân đối vốn (dùng vốn ngắn hạn tài trợ tài sản dài hạn). 

Để trả khoản nợ khổng lồ này, doanh nghiệp buộc phải liên tục "đảo nợ" (vay mới trả cũ) hoặc xin gia hạn. Vay ngắn hạn liên tục khiến doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi biến động lãi suất thị trường, nếu lãi suất tăng, chi phí tài chính sẽ bào mòn toàn bộ lợi nhuận hoạt động.

Cũng vì vay nợ tài chính lớn nên chỉ trong vòng 06 tháng, SC5 đã phải “chi phí đi vay” lên đến 37,2 tỷ đồng, tăng thêm hơn 4 tỷ đồng so với cùng kỳ (riêng quý 2/2026 đã là 26,1 tỷ đồng). 

Công ty Cổ phần Xây dựng Số 5 được thành lập từ năm 2003, vốn điều lệ là 149,8 tỷ đồng. SC5 hiện do ông Nguyễn Kinh Kha làm Chủ tịch HĐQT, ông Nguyễn Đình Dũng làm Tổng giám đốc, đại diện pháp luật. 

Tầm nhìn của SC5 xác định “Trở thành một đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực xây lắp, mang lại những giải pháp sáng tạo và bền vững cho các dự án xây dựng”. SC5 hoạt động trong các lĩnh vực: Xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng; Kinh doanh bất động sản và Thoát nước và xử lý nước thải.

Trước đó, vào tháng 6/2021, SC5 đã bị Cục thuế TP HCM ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế. 

Theo đó, SC5 bị phạt và truy thu thế là 365,65 triệu đồng. Cụ thể, hình thức xử phạt là 59,76 triệu đồng. Trong đó, phạt 3,9 triệu đồng đối với hành vi khai sai thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế GTGT phải nộp và phạt 55.9 triệu đồng đối với hành vi khai sai thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế TNDN phải nộp.  Bên cạnh đó, biện pháp khắc phục hậu quả là số tiền thuế truy thu là 298,79 triệu đồng, số tiền chậm nộp tiền thuế là 7,1 triệu đồng. 

Vào năm 2018, SC5 bị Cục Thuế TP.HCM ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế về các khoản phải nộp bổ sung truy thu, tiền chậm nộp, tiền phạt là gần 1,8 tỷ đồng.

Trước áp lực phải trả về nợ ngắn hạn và đảm bảo tiến độ công trình, doanh nghiệp xây dựng thường thực hiện các bước như sau:

- Tái cơ cấu kỳ hạn nợ: Làm việc ngay với các ngân hàng/chủ nợ để chuyển đổi một phần nợ ngắn hạn thành nợ trung/dài hạn, hoặc gia hạn thời gian trả nợ nhằm giảm áp lực thanh khoản ngắn hạn.

- Hợp tác với Nhà cung cấp/Nhà thầu phụ: Đàm phán giãn tiến độ thanh toán, đổi sang hình thức trả chậm, hoặc gán nợ bằng sản phẩm/bất động sản (nếu có).

- Kiểm soát chặt chẽ dòng tiền vào: Tập trung thu hồi công nợ đọng từ các chủ đầu tư dự án cũ; đưa ra chính sách chiết khấu thanh toán nhanh để sớm thu hồi tiền mặt.

- Áp dụng cơ chế tiền dự án nào chi cho dự án đó, không rút tiền dự án này để "đắp" nợ cho dự án khác khiến công trình bị đình trệ.

- Tối ưu hóa chi phí công trường: Rà soát và cắt giảm tối đa chi phí lãng phí, vật tư thừa, máy móc đắp chiếu; chủ động đàm phán mua vật tư theo gói lớn để lấy chiết khấu tốt.

- Sử dụng giải pháp tài chính dự án: Tận dụng tối đa các công cụ tài trợ thương mại như Thư tín dụng (LC), Lệnh chuyển tiền có điều kiện, hoặc Chiết khấu hóa đơn/quyền đòi nợ từ chính hợp đồng xây dựng để lấy vốn lưu động thi công.

- Kêu gọi thêm cổ đông hiện hữu góp thêm vốn, hoặc tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược (phát hành cổ phiếu riêng lẻ).

- Thoái vốn tài sản phi cốt lõi: Bán bớt các tài sản không trực tiếp phục vụ sản xuất (bất động sản đầu tư, máy móc cũ không sử dụng) để thu hồi vốn giảm nợ.

- Tạm ngừng nhận các dự án có điều kiện thanh toán kéo dài, rủi ro đọng vốn cao. Ưu tiên các dự án có nguồn vốn ngân sách hoặc chủ đầu tư uy tín có sẵn dòng tiền thanh toán theo tiến độ.

Minh Tâm