Dự án Luật Phát triển đô thị: Giải bài toán ùn tắc, thiếu chỗ đỗ xe

Tại phiên thảo luận các đại biểu cơ bản thống nhất sự cần thiết ban hành Luật, nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất, dài hạn cho phát triển đô thị; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xác định rõ trách nhiệm và phát huy tính chủ động của chính quyền đô thị.

Bên cạnh các vấn đề về quy hoạch, môi trường, văn hóa, giáo dục và nguồn nhân lực, nhiều ý kiến tập trung vào những vấn đề đang tác động trực tiếp đến đời sống người dân như ùn tắc giao thông, thiếu chỗ đỗ xe, phát triển đô thị theo mô hình TOD, y tế, an sinh xã hội và ứng phó biến đổi khí hậu.

Cần cơ chế mới giải bài toán giao thông đô thị

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho rằng, thành phố muốn phát triển phải đi cùng hệ thống giao thông đồng bộ. Trong khi đó, ùn tắc, tai nạn giao thông và thiếu nơi đỗ xe vẫn là những bài toán nan giải tại nhiều đô thị.

Theo đại biểu, cần áp dụng đồng thời các phương pháp, nguyên tắc và mô hình tổ chức giao thông hiện đại, phù hợp với thực tiễn từng đô thị. Ông đề nghị dự thảo Luật bổ sung cơ chế thí điểm các phương pháp, nguyên tắc, mô hình tổ chức giao thông để giải quyết các vấn đề đặc thù; đồng thời nghiên cứu áp dụng trực tiếp những quy định phù hợp của Công ước Giao thông đường bộ năm 1968 mà Việt Nam là thành viên.

Đối với quy định về thẩm quyền của HĐND thành phố trong hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm, đại biểu đề nghị chỉ áp dụng sau khi đã thực hiện các giải pháp tối ưu khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông hiện hữu.

Đại biểu dẫn thực tế việc tổ chức lại giao thông tại một số nút giao, ngã tư, vòng xuyến thời gian qua đã giúp giảm đáng kể ùn tắc. Vì vậy, các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân, giảm phát thải hoặc áp dụng phí giảm ùn tắc cần được triển khai trên cơ sở đã nâng cao năng lực khai thác hạ tầng.

Một đề xuất đáng chú ý khác là thí điểm các điểm dừng cho người đi xe máy gọi điện thoại hoặc khu vực để shipper dừng giao hàng trên các tuyến phố. Theo đại biểu, việc bố trí không gian phù hợp sẽ hạn chế tình trạng người điều khiển phương tiện vừa lái xe vừa sử dụng điện thoại hoặc dừng, đỗ tùy tiện để giao hàng, qua đó giảm nguy cơ va chạm và ùn tắc.

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh cũng đồng tình với định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD, gắn phát triển đô thị với hệ thống đường sắt đô thị. Đây được xem là hướng đi phù hợp để xây dựng đô thị hiện đại, bền vững, đồng thời khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất đai.

Đô thị phải bảo đảm chất lượng sống

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị làm rõ hơn các quy định về liên kết phát triển vùng và ứng phó biến đổi khí hậu tại các đô thị đặc biệt.

Theo đại biểu, yêu cầu này càng cấp thiết trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long chịu tác động ngày càng lớn của sạt lở, xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu. Dự thảo cần bổ sung cơ chế chia sẻ nguồn lực, lợi ích và trách nhiệm giữa đô thị đặc biệt với các địa phương lân cận, gắn với các chương trình phát triển bền vững của vùng.

Từ góc độ y tế, đại biểu Lê Thị Hoài Chung (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) đề nghị xác định y tế là một cấu phần thiết yếu của hạ tầng đô thị, thay vì chỉ được tiếp cận như một nhóm dịch vụ an sinh xã hội.

Theo đó, quy hoạch đô thị phải bảo đảm người dân được tiếp cận công bằng, thuận tiện và kịp thời các dịch vụ chăm sóc sức khỏe; đồng thời tăng cường năng lực y tế dự phòng, cấp cứu ngoại viện, phòng chống dịch bệnh, ứng phó thảm họa và các tình huống y tế khẩn cấp.

Đại biểu đề xuất quy hoạch đồng bộ mạng lưới cấp cứu ngoại viện, điểm cấp cứu, phương tiện vận chuyển và hệ thống điều phối cấp cứu thông minh gắn với giao thông đô thị. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng một đầu số cấp cứu ngắn, dễ nhớ, có khả năng xác định vị trí người gọi và điều phối phương tiện gần nhất theo thời gian thực.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung Bộ Y tế vào cơ chế tham gia, cho ý kiến chuyên môn trong quá trình lập và điều chỉnh quy hoạch nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch đô thị và quy hoạch ngành y tế.

Phát triển đô thị không để người dân bị bỏ lại phía sau

Đại biểu Nguyễn Thanh Cầm (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) cho rằng phát triển đô thị không nên chỉ tập trung vào các cơ chế thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà phải hài hòa với trách nhiệm cung ứng các dịch vụ xã hội thiết yếu như y tế, giáo dục, văn hóa và nhà ở.

Đại biểu đề nghị các cơ chế thí điểm quy mô lớn phải được đánh giá tác động đa chiều, trong đó có quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội và bình đẳng giới.

Đối với xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, cần lấy sự hài lòng của người dân làm trung tâm; không xã hội hóa trong những lĩnh vực đặc thù hoặc trường hợp làm gia tăng khó khăn, hạn chế cơ hội tiếp cận của các nhóm được bảo trợ xã hội.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung cơ sở hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho trẻ em tự kỷ vào hệ thống y tế đô thị; quan tâm người dễ bị tổn thương, người dân tộc thiểu số, người dân miền núi và các trường hợp cần hỗ trợ khẩn cấp.

Đặc biệt, quá trình chỉnh trang đô thị, chuyển đổi đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp cần đi kèm đánh giá tác động xã hội, có giải pháp đào tạo nghề, tạo việc làm và bảo đảm thu nhập cho người dân bị ảnh hưởng, nhất là lao động nữ và người cao tuổi.

Làm rõ cơ chế chuyển nhượng chỉ tiêu tại khu vực TOD

Góp ý về cơ chế chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch tại các khu vực TOD, đại biểu Trần Thế Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng đây là cơ chế mới nhằm điều tiết không gian và khai thác hiệu quả giá trị đất đai gắn với giao thông công cộng.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ nội hàm “chuyển nhượng chỉ tiêu”, tránh nhầm lẫn với điều chỉnh quy hoạch.

Theo đề xuất, đây cần được xác định là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định chuyển giao một phần hoặc toàn bộ chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch giữa các dự án, công trình trong cùng khu vực TOD trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt.
Đại biểu cũng đề nghị quy định rõ việc cập nhật chỉ tiêu sau khi có quyết định chuyển nhượng, bởi sự thay đổi này có thể tác động đến quy mô xây dựng và khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Trường hợp việc chuyển nhượng làm thay đổi các nội dung cốt lõi của quy hoạch thì phải thực hiện điều chỉnh quy hoạch theo quy định. Việc phân định rõ giữa “chuyển nhượng chỉ tiêu”, “cập nhật chỉ tiêu” và “điều chỉnh quy hoạch” sẽ giúp cơ chế mới minh bạch, thống nhất và có thể vận hành hiệu quả trong thực tiễn.